Γράμμα Προς Τον Εφευρέτη Της Ηλεκτρικής Λάμπας
του Πάνου Πανότα

«11 ΤΑΙΝΙΕΣ θα είναι ο τίτλος και ο καθένας πρέπει να βάλει έναν υπότιτλο πάνω στον οποίο θα κολλήσει την εντεκάδα». Με το συμπάθιο δηλώνω πως ούτε καν πέρασε από τη σκέψη μου να το κάνω κάπως έτσι. Αν έβαζα φαρδύ πλατύ τον υπότιτλο πρώτο δεν θα είχα αυτή τη μοναδική ευκαιρία να γράψω για ιστορίες που αγάπησα. Προτίμησα λοιπόν να τον βάλω αφού είχα ήδη συμπληρώσει όλες τις προβλεπόμενες θέσεις με καθαρά κριτήρια και όσο το δυνατόν απρόσκοπτα. Και κοίτα που τελικά, εκτός από τον προφανή και υποκειμενικό άλλωστε, όλοι κάπως έτσι θα έγραψαν υποθέτω, υπότιτλο «11 ΤΑΙΝΙΕΣ που αγάπησα», «... που θα ξανάβλεπα για εκατομμυριοστή φορά» (νιοστή στα μαθηματικά), «... που με έκαναν συναισθηματικά πιο ευαίσθητο, αλλά και πλουσιότερο ως άνθρωπο» (δύο υπότιτλοι σε έναν, δικαιολογείται και μια μικρή κλεψιά), «... που με έβαλαν στο θρανίο του μαθητή για το τι σημαίνει τελικώς ζωή», «... που μέσα από τις εικόνες τους κάποτε με έκαναν χμ ... και σκληρότερο!», θα διαλέξω κάποιον άλλον, ο οποίος ίσως να ακουστεί και υπερβολικά προσωπικός, αλλά εξάλλου εδώ είμαστε εκτός των άλλων και για να εξομολογούμαστε πού και πού (και όχι να απολογούμαστε). Άντε, ας μη σοβαρέψουμε περισσότερο τέτοιες ευχάριστες στιγμές.

Υ.Γ. 1: Εννοείται πως δεν υπάρχει σειρά αξιολόγησης. Κανείς δεν θα το τολμούσε σε μια τέτοια επιλογή, καταλαβαίνετε. Για γκρίνιες είμαστε τώρα!

Υ. Γ. 2: Κράτησα επίτηδες τον ξενόγλωσσο τίτλο, μήπως και δεν αποδώσω ορθά τον αντίστοιχο ελληνικό. Κάλλιο γαϊδουρόδενε, παρά ...

11 ΤΑΙΝΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΦΟΒΗΘΗΚΑ ΤΟ ΚΑΤΑΦΟΡΟ ΨΕΜΑ ΤΟΥΣ:

1. "A CLOCKWORK ORANGE", Stanley Kubrick, 1971
2. "CASABLANCA", Michael Curtiz, 1942
3. "BIRDY", Alan Parker, 1984
4. "ONE FLEW OVER THE CUCKOO'S NEST", Milos Forman, 1975
5. "WINGS OF DESIRE", Wim Wenders, 1988
6. "Στέλλα", Μιχάλης Κακογιάννης, 1955
7. "METROPOLIS", Fritz Lang, 1926
8. "THE LIFE OF BRIAN", Monty Python, 1979
9. "THE DEER HUNTER", Michael Cimino, 1978
10. "BLUE VELVET", David Lynch, 1986
11. "L' ARMADA BRANCALEONE", Mario Monicelli, 1966

* * * *

Οι 11 ταινίες που ζήτησα πίσω τα λεφτά μου
του Γιάννη Παπαϊωάννου

1. Apocalypse Now! (Αποκάλυψη Τώρα)
Πηγαίνει λοιπόν ο ανυποψίαστος θεατής να παρακολουθήσει μια ξένοιαστη πολεμική ταινία με ηρωϊσμό και δράμα και τους εχθρούς να πέφτουν κομψά κατά δεκάδες και, αντ' αυτού, βρίσκεται ο άμοιρος αντιμέτωπος μ' ένα μεταφορικό εσωτερικό ταξίδι και την απόλυτη αιματοχυσία. Χειρότερα ακόμη, στο τέλος της διαδρομής περιμένει ένας φαλακρός χοντρός που μουρμουρίζει ακατανόητα. Κακές και επιφανειακές ηθοποιϊες και επιπλέον εξουθενωτική διάρκεια.

2. A Clockwork Orange (Κουρδιστό Πορτοκάλι)
Άλλο διασκεδαστικό θέμα: ο φαύλος κύκλος της βίας και η βία της εξουσίας. Χωρίς ίχνος Σταλλόνε ή τον καλό μας κυβερνήτη, καμιά ωραιοποίηση ούτε κάποιο σημαντικό σκοπό-πρόφαση. Μόνο βία σαν αυτοσκοπός και σκηνοθεσία τόσο κακή που δεν μπορείς να καταλάβεις ούτε αν η ταινία εκτυλίσσεται στο παρελθόν ή το μέλλον.

3. All That Jazz (Η Παράσταση Αρχίζει)
Τα πράγματα βελτιώνονται εδώ: ένα musical για τον θάνατο. Σαν να μην φτάνει αυτό, ο ετοιμοθάνατος αποχαιρετά τον κόσμο χορεύοντας και τραγουδώντας (bye bye life, τι άλλο;) και οι συγγενείς τον χειροκροτούν. Εξωφρενικά πράγματα και είναι απορίας άξιο που δεν διαμαρτυρήθηκαν συλλογικά οι μοιρολογίστρες.

4. Rumble Fish (Αταίριαστος)
Κι άλλη ταινία-παγίδα: ο Mickey Rourke εξαχρειωμένο φρικιό, μισόκουφος και με αχρωματοψία αντί ωραίος και μυστηριώδης εραστής. Ταιριαστός τίτλος για αταίριαστους ρόλους, αν υπολογιστεί κι αυτός που παίζει τον μπάρμαν, με την φωνή σαν να τρίβονται χαλίκια σε γυαλόχαρτο. Επιπλέον, η ταινία είναι και ασπρόμαυρη.

5. Play It Again Sam (Ωραίος και Σέξυ)
Θα πρέπει κάποιος να βρίσκεται στην ίδια ή παρόμοια κατάσταση για να βρεί κωμικά τα παραληρήματα ερωτικής ανασφάλειας του προβληματικού -όπως είναι γνωστό- Woody Allen. Μέχρι και ο Humphrey Bogart επιστρατεύεται εδώ, χωρίς αποτέλεσμα.

6. Blue Velvet (Μπλε Βελούδο)
Εδώ ο David Lynch ξεμπερδεύει μ' ό,τι τέλος πάντων θέλει να πει στα πρώτα δύο λεπτά και ξοδεύει άλλη μιάμισυ ώρα για να τα εξηγήσει. Επιπλέον, νομίζει ότι ενδιαφέρεται κανείς να μάθει τι κρύβεται πίσω από την όμορφη πρόσοψη της απλοϊκής ζωής. Και που ακούστηκε ξανά για κομένα αυτιά χωρίς ιδιοκτήτη;

7. Seven
Τα θανάσιμα αμαρτήματα κι όλες αυτές οι ηθικολογίες είναι ύλη του κατηχητικού για παιδιά του δημοτικού και δεν αρκεί να προσθέσεις ατμόσφαιρα θρίλερ και μερικές αποτρόπαιες σκηνές για να κάνεις ταινία. Σαν να μην έφταναν αυτά, αντί happy end εδώ υπάρχουν και αδιέξοδα διλήμματα.

8. Pulp Fiction
Δεν μας έφταναν οι αναβιώσεις στο rock, τις έχουμε και στο σινεμά. Αν ο Tarantino είχε ξεμείνει από ιδέες για σενάριο ας έκανε κάτι άλλο (μια βόλτα) αντί γι αυτή τη συρραφή όσων ταινιών του άρεσαν από παιδί, βάζοντας ακόμη και τον Travolta νικητή σε διαγωνισμό χορού. Η μόνη αληθινή στιγμή είναι όταν ο Samuel Jackson συστήνεται σαν bad motherf*.

9. Lost Highway (Χαμένη Λεωφόρος)
Ο David Lynch είναι ένας σκηνοθέτης που πρέπει τελικά να αποφεύγεται πάση θυσία. Όποιος ισχυριστεί ότι κατάφερε να βγάλει άκρη με την χρονική σειρά των διαδραματιζομένων εδώ, ακόμη περισσότερο με το νόημά τους, απλά ψεύδεται. Και η σκηνή με το Siren Song δεν αρκεί για να διορθώσει την κατάσταση.

10. Hannabi (Πυροτεχνήματα)
Χρειάζεται κανείς μια ακόμη ταινία όπου οι ηθοποιοί μιλούν κάθε δέκα λεπτά, στα γιαπωνέζικα; Σωστά. Και ούτε κάν κρατική επιδότηση. Αδύνατον να καταλάβεις αν η ταινία είναι αστυνομική, κοινωνική ή κάτι άλλο, ούτε αν ο πρωταγωνιστής είναι τελικά κατά συρροήν δολοφόνος ή τρυφερός σύζυγος.

11. Ghost Dog
Εύκολα καταλαβαίνει κανείς αυτούς που νόμιζαν ότι πρόκειται για κωμωδία. Ένας υπέρβαρος περιθωριακός που παριστάνει τον σαμουράι και σκοτώνει κόσμο με hip-hop υπόκρουση, αφού πρώτα ταϊσει τα περιστέρια του.

* * * *

11 Ταινίες που θα 'θελα να ζήσω ως χαρακτήρας τους αν είχα άλλες έντεκα ζωές
του Λάμπρου Σκουζ

1. Kaos (Paolo & Vittorio Taviani)
2. The Cook, The Thief, His Wife And Her Lover (Peter Greenaway)
3. The Time Of The Gypsies (Emir Kusturica)
4. Once Upon A Time In America (Sergio Leone)
5. Brazil (Terry Gilliam)
6. Domani Accandra (It Will Happen Tomorrow) (Daniele Luccheti)
7. Wonderland (Michael Winterbottom)
8. Manneken Pis (Frank Van Passel)
9. The Sheltering Sky (Bernardo Bertolucci)
10. The House Of Games (Η Λέσχη της Απάτης) (David Mamet)
11. The Untouchables (Brian De Palma)

Οι 11 πλανογράφοι που με πλάνεψαν είχαν ο καθένας τους μια αξεπέραστη ιδιαιτερότητα. Μαιτρ της μεσογειακής ψυχής και περιγραφητές του φυσικού της τοπίου (1), διεστραμμένος εικαστικός των πλάνων - ζωγραφικών πινάκων και χαρτογράφος των «αποκλίσεων» (2), χρωματοποιός της βαλκανικής τοιχογραφίας (3), άρχων της νοσταλγίας και υμνητής αγαπών και προδοσιών (4), πανούργος εφιαλτολόγος και κορυφαίος κομικ-ίστας (5), δείκτης ουτοπίας φωτεινότερων κόσμων (6), παλμογράφος της ερωτικής μοναξιάς της μεγαλούπολης (7), ποιητής της μαγείας που μπορεί να κρύβει και το πιο γκρίζο περιβάλλον (8), σιωπηλός υπαρξιστής - γνώστης πως δε μπορείς να κρυφτείς απ' τον εαυτό σου σ' όποια γωνιά της γης και να εξαφανιστείς (9), αποθεωτής του έξυπνου λόγου και της ουσιαστικής γλώσσας (10), παραμυθάς ηρωισμών και θεαμάτων (11). Δεν είναι τυχαίο ότι συνοδεύτηκαν από μεγαλειώδεις μουσικές, ιδίως των Nicola Piovani (1, 6), Ennio Morricone (4, 11), Michael Nyman (2, 7).

Αν είχα 22 ζωές, αλλάζει το θέμα : Amelie (Jean-Pierre Jeunet), Toto the hero (Van Dormael), Senator Melcior (O γερουσιαστής των σαλιγκαριών) (Daneliuc), Manifesto (Macaveyev), Tango (Leconte), Santa Sagre (Jodorowsky), Il Prato (Taviani), Gothic (Russel), Turkish Delight (Verhofeen), The most beloved of mortals (Ο προσφιλέστερος των θνητών) (Marinescu), Luna Papa (Khudojnazarov).

* * * *

11 Tαινίες Που Μου Έκαναν Κλικ Τα Τελευταία 10 Χρόνια (+ 5 αναπληρωματικές)
του Ηλία Νικολαϊδη

Επειδή ο χρόνος περνάει γρήγορα και επειδή οι λίστες με τις «καλύτερες ταινίες» κάθε είδους είναι πιο πολλές κι από τα περίπτερα της Αθήνας πια, θα κάνω κάτι πιο ξεχωριστό.

Μερικές ταινίες ποτέ δε θα πάρουν διθυραμβικές κριτικές -τύπου «ω, τι αριστούργημα», «υποκλίνομαι» και άλλα τέτοια. Πιθανόν, να μη γίνουν ποτέ ένα βήμα πιο πέρα για το σινεμά, το μυαλό μας κτλ. Πολλές φορές δε, δεν λένε και τίποτα φοβερό. Όμως έχουν κάτι που μας κάνει να τις ξεχωρίσουμε, να τις ξαναδούμε, να αγοράσουμε το soundtrack κοκ. Γενικά, μας λένε κάτι για τη ζωή μας, υποσυνείδητα ή όχι. Βάζω το χρονικό όριο (τα τελευταία δέκα χρόνια) γιατί από τότε (δηλαδή γύρω στο '94) έγινα κι εγώ «συνειδητοποιημένος θεατής» -ξέρεις διάβασα μερικά βιβλία για το σινεμά, είδα και μερικές στίβες ταινίες προηγούμενων δεκαετιών και καλλιτεχνικών ρευμάτων, ξεπέρασα το σύνδρομο της εφηβικής σεξοκωμωδίας (ένας πολύ ωραίος θεσμός by the way) κτλ. Έτσι λοιπόν, τις παρακάτω ταινίες τις είδα στο δικό τους χρονικό πλαίσιο και όλες σε κινηματογραφικές αίθουσες -πολλές σε φεστιβάλ εγχώρια και μη μια και οι έλληνες διανομείς ήταν πολύ μάγκες για να τις φέρουν.

Γενικά, η κεντρική ιδέα της λίστας είναι το ότι είναι υποκειμενική. Δεν έπαιξαν κανένα ρόλο οι τεχνικές του σκηνοθέτη, οι ερμηνείες, το πόσο μεστό είναι το σενάριο, τα βαθύτερα νοήματα -τι ηλίθια έκφραση- και διάφορα άλλα αντικειμενικά κριτήρια αλλά μόνο η προσωπική διαίσθηση (παρ'όλ'αυτά μερικές είναι καλογυρισμένες, αλληγορικές κτλ.).

Fight Club (1999)
Βρωμιά, ξύλο και εφήμερο σεξ σαν αντίδοτο (και alter ego ταυτόχρονα) ενός κόσμου που θέλει να είναι καθαρός, τακτοποιημένος, καλόγουστος και μοδάτος. Πάντα τον πήγαινα το Fincher και μ'αυτήν την ταινία νομίζω ότι έδωσε τον καλύτερο εαυτό του και απογειώθηκε (για να προσγειωθεί απότομα με το Panic Room αργότερα). Και οι ατάκες του Tyler Durden, κορυφή.

American History X (1998)
Το θέμα γνωστό και politically correct. Η ταινία σκληρή και δίκαιη. Η ανθρώπινη ιστορία σοκαριστικά πραγματική. Φεύγεις από την αίθουσα με ένα σφίξιμο στο στομάχι. Και με ένα post-it στο μυαλό. «Οι άνθρωποι είναι που κάνουν τις καταστάσεις, ιδεολόγε βλάκα».

Gattaca (1997)
Ένα ωραίο φουτουριστικό νεο-νουάρ, στιλάτο αλλά με ουσία και άποψη. Ήρθε στους κινηματογράφους σε μια πολύ ύποπτη εποχή και έβαλε μερικά πολύ σοβαρά ζητήματα στο τραπέζι. Κάποτε θα βγάλω σε κάποιο in stereo και τα διάφορα που έχουν πέσει -με έναν πολύ περίεργο τρόπο είναι η αλήθεια- στα χέρια μου επί του συγκεκριμένου θέματος.

Trainspotting (1996)
Έχουν γραφτεί-ακουστεί τόσα πολλά για το Trainspotting. Και είναι όλα αλήθεια, πίστεψε με.

American Beauty (1999)
Από μια εποχή που το Hollywood είχε αρχίσει να φαίνεται ύποπτα δίκαιο και πρωτοφανώς «μέσα στη ζωή». Πώς να το πω, κρίση ειλικρίνειας; Αντίδραση πανικού; Βαρεμάρα της λογοκρισίας; Τα τριαντάφυλλα έχουν και αγκάθια. Στα σίγουρα.

On The Edge (2001)
Διάφοροι συμπαθείς παλαβιάρηδες και οι ιστορίες τους σε μια πολύ γλυκιά και ιδιαίτερη ταινία. Ποτέ δεν ήμουν φαν του είδους αλλά η συγκεκριμένη μου άρεσε πολύ και μου έμεινε.

101 Reykjavik (2000)
Για τα υπέροχα Ισλανδικά τοπία. Για το πολύ όμορφο soundtrack. Για το δε-με-νοιάζει attitude. Γιατί υπάρχουν καλύτερες νοοτροπίες από τη δική μας. «Γιατί καμιά φορά δεν έχει σημασία πώς και γιατί συμβαίνει κάτι, απλά συμβαίνει».

Spun (2002)
Κυρίως για το οπτικό μέρος. Πολλοί -όλοι σχεδόν- την κατηγόρησαν για βιντεοκλιπίστικη αισθητική. Μακάρι να ήταν η μαζική αισθητική σαν αυτή των βιντεοκλιπ του Άκερλουντ. Όσο για την υπόθεση, λίγο «πρόκληση για την πρόκληση» αλλά ok.

Groove (2000)
Βασικά δεν είναι τίποτα ιδιαίτερο. Γενικά και αντικειμενικά, μάλλον μέτρια προς κακή ταινία είναι. Αλλά μου μιλάει κατευθείαν, σε πρώτο πρόσωπο. Όπως το Notting Hill στο βιβλιοπώλη που παντρεύτηκε τη σταρ, ή το Pretty Woman στην πόρνη που έγινε Κυρία. Κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε.

12 Monkeys (1995)
Πάλι ο φόβος μιας μαζικής καταστροφής, πειράματα με τα χρωμοσώματα, αντιφρονούντα species παρέα με γερές δόσεις πακεταρισμένης ειρωνείας (Τέρυ Γκίλιαμ βλέπεις)

Αναπληρωματικοί:
24 Hour Party People (2002)
Γιατί; Τι θα πει γιατί;
Mullholand Dr. (2001)
Γιατί ο Lynch είναι από τους λίγους που μπορούν να γυρίσουν μια ταινία που θα σε κρατήσει ένα ολόκληρο βράδυ άγρυπνο να προσπαθείς να συνειδητοποιήσεις τι είδες. Τη Χαμένη Λεωφόρο τη βρήκα υπερβολικά και επιτηδευμένα μπερδεμένη.
Disco Pigs (2001)
Μια ιδιαίτερη σχέση στο μικροσκόπιο. Κυνική και ευαίσθητη. Και δύο πολύ καλοί ηθοποιοί (Κίλιαν Μέρφυ και Ελέιν Κάσιντυ)
Lock, Stock and Two Smoking Barrels (1998)
Τότε λέγανε ότι ο Guy Ritchie είναι ο νέος Ταραντίνο. Ε, μετά τον πήρε η Ματζάνα και τον έκανε επίτιμο λουστράκο της.
Cube (1997)
Πολύ έξυπνο και καλογυρισμένο.

11 Ταινίες σελίδα 7 >>>>>