Όχι αγαπητοί αναγνώστες... Μην αρχίσετε τις απεγνωσμένες αναζητήσεις στα Google και στα μουσικά περιοδικά! Όχι, ο Tom Waits δεν ...πέθανε! Και όχι μόνο ζει, αλλά είναι και alive & kickin', έχοντας μόλις κυκλοφορήσει έναν ακόμη νέο δίσκο ("Real gone"), τον εικοστό μάλιστα μιας διαδρομής που συνεχίζεται για πάνω από 30 χρόνια! Υπάρχει νομίζετε καλύτερη αφορμή για ένα συλλογικό MIC-αφιέρωμα;

Αναλαμβάνοντας το έργο να γράψω για τον Waits ήρθα αντιμέτωπος με έναν από τους εφιάλτες του κάθε γραφιά. Ο οποίος εφιάλτης συνίσταται στην αντιμετώπιση του βάρους των ήδη λεχθέντων και γραφέντων. Τι μένει πλέον να ειπωθεί για μουσικούς του μεγέθους ενός Waits χωρίς να ...κουβαλήσει κάποιος "γλαύκα εις Αθήνας"; Και κυρίως χωρίς το κείμενο να καταντήσει μια αγιογραφία, με πληθωρικά ανούσια λόγια και ανέξοδες υμνολογίες που εν τέλει απονευρώνουν την όποια ουσία του καλλιτέχνη;

Σαν δεύτερη σκέψη, ένα τεράστιο ερωτηματικό σχηματίστηκε στο νου μου... Τι να είναι άραγε αυτό που κάνει τον κ. Waits να έχει μια τέτοια "μαζική" αποδοχή, αγκαλιάζοντας ένα ετερόκλητο κοινό, μια κυριολεκτική πανσπερμία, από λάτρεις της dance έως και μεταλλάδες; Πολύ καλή ερώτηση θα μου πείτε, και όπως όλες οι καλές ερωτήσεις δεν έχει μια εξίσου καλή απάντηση! Και ασφαλώς όχι μονοσήμαντη. Ας το αποπειραθώ όμως...

Ίσως να γοητεύει η αυθεντικότητα που εκπέμπει η προσωπικότητα του. Τόσο από άποψη μουσικής όσο και στάσης ζωής. Μουσικώς ο Waits δεν υπήρξε ποτέ μέρος καμιάς avant-guard, καμιάς φωτισμένης πρωτοπορίας (αν και εκμεταλλεύτηκε κάποιες φορές τις τεχνικές της). Τύπος παραδοσιακός αλλά όχι συντηρητικός, δικαιωματικά εντάσσεται σε αυτό το ελισσόμενο δαιδαλώδες μονοπάτι που φτάνει στον Robert Johnson και στη συνέχεια χάνεται στις λασπωμένες φυτείες του Αμερικανικού Νότου. Αποδεικνύοντας έτσι ότι σε αντίθεση με το ...μπάσκετ, όπου σε γενικές γραμμές ισχύει ακόμη ότι οι λευκοί δεν μπορούν να πηδήξουν, μπορούν όμως να τραγουδήσουν τα blues. Και δεν θα περιοριστεί εκεί αλλά θα τα εμπλουτίσει με soul ψυχή και jazz παράνοια (μια jazz με αίμα και πάθος όχι η ξενέρωτη, "γαλανομάτα", λευκοποιημένη jazz).

Να γοητεύει ίσως το γεγονός ότι δεν έγινε ποτέ trend; Ότι ποτέ δεν απασχόλησε τα MTV του κόσμου τούτου, δεν έγραψε μουσική για τους πολλούς (ίσως και γι' αυτό να άγγιξε τόσους πολλούς!), δεν επεδίωξε να γεμίσει στάδια και μαγαζιά, δεν ανήκε σε τάσεις και εφήμερες μόδες, δεν μπήκε στα charts, δεν έγινε μαζικό στυλ.; Και ότι όταν γνώρισε την αποδοχή (βραβείο Grammy το 1999 για το "Μule Variations" στην κατηγορία folk δίσκου), αυτό έγινε με τους δικούς του όρους;

Να είναι μήπως και αυτή η περίφημη "γοητεία της παρακμής" που έλκει με τη δύναμη μαύρης τρύπας εμάς τους ...μεσο-αστούς, τους βολεμένους ως επί το πλείστον σε ζωές χωρίς ακραίες συγκινήσεις; Ο Waits με τις ιστορίες του, είναι σαν να μας παίρνει από το χέρι για μια walk on the wild side, μια εκ του ασφαλούς περιήγηση στους υπονόμους της ανθρώπινης ψυχής (είναι αυτό που έλεγε ο Χίτσκοκ για τους θεατές των ταινιών του: "λατρεύουν τον τρόμο αρκεί οι ίδιοι να αισθάνονται ασφαλείς"). Με τραγούδια που μοιάζουν με ασπρόμαυρες ταινίες μικρού μήκους, αφηγείται ιστορίες ανθρώπων που ποτέ δεν θα κάναμε παρέα, που απεχθανόμαστε, που φοβόμαστε κατά βάθος! Ανθρώπων τους οποίους δεν καταλαβαίνουμε, που τους βαφτίζουμε εκκεντρικούς ή και γραφικούς. Τίποτε πρωτότυπο ως εδώ: από αιώνες η τέχνη (όχι μόνο η μουσική) κυρίως από το περιθώριο αντλεί τα θέματα της. Μέθυσοι, δολοφόνοι, αλήτες, πόρνες, απόκληροι, "τέρατα" αποτέλεσαν πηγές έμπνευσης για αριστουργήματα της λογοτεχνίας, του κινηματογράφου, του θεάτρου, της μουσικής.... Και ο Waits βουτάει βιωματικά σ' αυτόν τον κόσμο, όχι με ψυχρή τουριστική ματιά αλλά και χωρίς διάθεση εξωραϊσμού, άλλοτε με χιούμορ και (αυτο)σαρκασμό και συχνότερα με τρυφερότητα. Υποτάσσει προσωπικούς δαίμονες, παίρνει ανομολόγητες επιθυμίες και πράξεις ("innocent when you dream") και την ασχήμια της ζωής, την εξευγενίζει και την κάνει τέχνη, ομορφιά. Και στηρίζει το έργο του με την ίδια του τη ζωή, ασκώντας έτσι την υψηλότερη των τεχνών κατά τον Oscar Wilde: την τέχνη του να ζεις...

Να είναι επίσης αυτός ο πόνος που βγάζει η φωνή του; Αυτή η βραχνή φωνή που λες και με δυσκολία εκστομίζει την κάθε λέξη, τον κάθε φθόγγο, φωνή που θα την ζήλευε και ο πιο σκληροπυρηνικός μαύρος μπλουζίστας; Να είναι το αίσθημα πως όταν όλα φαίνονται να πηγαίνουν στραβά, όταν "οι μπύρες είναι ζεστές και οι γυναίκες κρύες", τότε σε κάνει να νιώθεις ότι κάποιος συμπάσχει μαζί σου; Τότε, σε νύχτες με καπνό, μπόλικο αλκοόλ και ακόμη πιο πολύ μοναξιά, έρχεται ο θείος Tom με το "μεθυσμένο πιάνο του" σαν μια γλυκιά έστω και πρόσκαιρη ψευδαίσθηση παρηγοριάς...

Να είναι τέλος ότι μας αρέσει για αυτό που εκπροσωπεί: την άλλη Αμερική, την Αμερική που ζεί λαθραία, αυτή που μέσα από την "κοπριά" γεννά κατά διαλεκτικό τρόπο τα ρόδα, αυτή που αγαπήσαμε και αγαπάμε (κι ας μην το παραδεχόμαστε πολλές φορές); Ίσως όλα αυτά μαζί να απαντούν στην απορία μου. Πολλά ίσως... Και ίσως τελικά το τι είναι και γιατί συγκινεί ο Waits να αποτελεί προσωπική υπόθεση του καθενός...

Κλικ εδώ για τη συνέχεια