10+1 video games της παιδικής μου (και όχι μόνο) ηλικίας που μου δίδαξαν storytelling

1993. Κομοτηνή, Χριστούγεννα. Ο Άγιος Βασίλης, φτυστός ο μπαμπάς μου, έχει μόλις βγει από την καμινάδα –την ποια; - του σπιτιού μας και έχει αφήσει κάτω απ’ το δέντρο για μένα ένα μετρίου βάρους πακέτο με κιτς περιτύλιγμα. Ο μπαμπάς μου με ξυπνάει να το ανοίξουμε μαζί, του λέω «έχεις λίγη στάχτη στα μάγουλα», μου λέει «συνάντησα τον Άγιο Βασίλη στη στέγη», του λέω «την ποια;», «και με αγκάλιασε για να με συγχαρεί για το γιο μου», του λέω «καλά δεν υπάρχεις, ΦΕΡΕ ΤΟ ΔΩΡΟ ΜΟΥ». Το ανοίγουμε, ο μπαμπάς αναλαμβάνει τη συνδεσμολογία, παίρνω στα χέρια μου το μαύρο λεπτεπίλεπτο τηλεχειριστήριο και καθόμαστε κι οι δυο μπροστά στην τηλεόραση με ουρά, η οποία απεικονίζει ένα μικρό λιονταράκι με το όνομα Σίμπα να πηγαίνει δεξιά αριστερά, σε ένα περιβάλλον με τα χρώματα της πρώτης ταινίας που είδα ποτέ σε κινηματογράφο, “The Lion King”. Η κονσόλα λεγόταν Sega Mega Drive, έπαιρνε κασέτες, και το μοναδικό service που χρειαζόταν ήταν ένα φύσημα στην υποδοχή ή στο κάτω μέρος της κασέτας.

32 χρόνια μετά, ένα άλλο λιοντάρι, ο Βασιλιάς της Ζούγκλας στο “The Jungle Within”, το πρώτο concept album των Eli and the Portraits, καλείται να πάρει μια πολύ σημαντική απόφαση μπροστά σε μια πρωτοφανή κρίση που περνάει η φύσις όλη, μια εσωτερική σύγκρουση των ζώων με τον ίδιο τους τον εαυτό, όπως εξομολογούνται τα ίδια στο Μεγάλο Συμβούλιο. Κι ο Eli (Χρήστος Παπαδόπουλος), ακόμη καμιά φορά κάθεται μπροστά σε οθόνες - χωρίς ουρά πια -, παίρνει στα χέρια το τηλεχειριστήριο και ταξιδεύει σε κόσμους φτιαγμένους από όνειρα ή εφιάλτες, επιτρέποντας στα αγαπημένα του video games να τροφοδοτήσουν τον αφηγητή παραμυθά μέσα του με απόκοσμες εικόνες, αλλόκοτους χαρακτήρες και μυστικά που μόνο ένας gamer ακούει τον ψίθυρό τους.

Αυτά είναι τα 10+1 video games της παιδικής μου (και όχι μόνο) ηλικίας που μου δίδαξαν storytelling.

Απαραίτητο disclaimer για τους die-hard gamers: αυτή δεν είναι μια λίστα με τα καλύτερα παιχνίδια που έχω παίξει, ούτε με τα καλύτερα παιχνίδια που έχουν βγει. Μακάρι να τα είχα παίξει όλα. Ίσως κάποια στιγμή τα καταφέρω. Ίσως… να έχω κάτι σχετικό στο bucket list μου.

Myst/Riven/Myst III (1993/1997/2001)

Ακόμη και τώρα που βλέπω εικόνες από αυτή τη σειρά παιχνιδιών ανατριχιάζω. Η περιήγηση στους κόσμους και τα μυστήρια του “Myst” μου προκαλούσε δέος. Ταυτόχρονα φοβόμουν αλλά ήθελα και να μεταφερθώ εκεί, να δω το κύμα να σκάει στα πελώρια βράχια, τα φανταστικά ζώα, τους τρομακτικούς steampunk μηχανισμούς, τους ήρωες που έκαναν το περιβάλλον να μοιάζει αληθινό καθώς ήταν τα μόνα live action στοιχεία μέσα στα γραφικά. Την πλοκή δεν τη θυμάμαι πολύ, θυμάμαι όμως έναν τύπο με μούσια που σου έλεγε να βρεις κάτι σελίδες από ένα βιβλίο, θυμάμαι ότι και τα τρία είχαν εναλλακτικά endings ανάλογα με τις δράσεις σου, κι επίσης θυμάμαι ότι στο “Myst III” έπαιζε ο Brad Dourif, ο αγαπημένος μισητός Grima Wormtongue από το “Lord of the Rings”.

The Curse of Monkey Island (1997)

Ντάξει. Τι να πρωτοπώ για “Monkey Island”. Σαν να παίζεις σε κόμικ. Το σενάριο απλό, ο μοχθηρός πειρατής LeChuck απαγάγει την αγαπημένη σου Elaine (ακόμη θυμάμαι τα ονόματα ρε φίλε!) κι εσύ, ως Guybrush Threepwood, αλωνίζεις τα νησιά προσπαθώντας να βρεις πλήρωμα, καράβι, να γίνεις επιτέλους πειρατής και να ξορκίσεις μια κατάρα προκειμένου να σμίξετε ξανά, όλα αυτά μέσα από point and click αλληλεπίδραση με το περιβάλλον, διαλόγους και συνδυασμό αντικειμένων. Χιούμορ, μουσικάρες, εξυπνάδες, κακά λογοπαίγνια και ξιφομαχίες με ρίμες και προσβολές. Η συμμετοχή του παίκτη πολύ ενεργή στη δόμηση της ιστορίας. A pirate I was meant to be…

Oddworld: Abe’s Oddyssee (1997)

Ίσως το πιο μαρξιστικό video game που έχω παίξει. Εδώ τα μέσα παραγωγής όχι μόνο δεν ανήκουν στον εργάτη, αλλά χρησιμοποιούν τον εργάτη ως πρώτη ύλη. Ο Abe δουλεύει στη Rupture Farms μια βιομηχανία τροφίμων και μια μέρα ανακαλύπτει ότι τα αφεντικά του πολτοποιούν τους συναδέλφους του για να φτιάξουν… πίτες. Ο Abe με τη βοήθεια ενός σαμάνου αναλαμβάνει να ελευθερώσει τα συντρόφια του, τρυπώνοντας στα επικίνδυνα ενδότερα των τρομακτικών εργοστασίων της Rupture Farms. Αφήγηση από τον ίδιο. Έπος.

Metal Gear Solid (1998)

Hideo Kojima. Ένα όνομα, 10.000 κόσμοι. Από τις περιπτώσεις ανθρώπων που ακόμη και ο Τόλκιν θα μπορούσε να γυρίσει να του πει «τι σκέφτηκες ρε τρελέ». Ίσως ο σπουδαιότερος δημιουργός video games στην ιστορία της βιομηχανίας. Το “Metal Gear Solid” ήταν ένα από τα πρώτα παιχνίδια που έπαιξα στο Playstation 1, κατασκοπεία, δράση, ένα σενάριο που περιλαμβάνει δύο αδέρφια, κάτι πυρηνικά, το τέλος του κόσμου και μια αξέχαστη μάχη με τον Psycho Mantis, ο οποίος «διάβαζε» τη μνήμη της κονσόλας σου και σου έλεγε - με υφάκι - τι άλλα παιχνίδια παίζεις. Τα ηχητικά εφέ αυτού του παιχνιδιού ακόμη κουδουνίζουν στα αυτιά μου. Αλλού!

Max Payne (2001)

Νέα Υόρκη. Οικογένειες μαφιόζων. Σκάνδαλα με πολυεθνικές. Και μια ανείπωτη οικογενειακή τραγωδία. Ο Max Payne αφηγείται την ιστορία του σε μορφή noir graphic novel, οι σφαίρες πέφτουν βροχή, οι μπάρες στάζουν μπέρμπον και αίμα, οι εφιάλτες του βουτηγμένοι στο PTSD. Αν ποτέ γίνει κινηματογραφική παραγωγή ΣΟΒΑΡΗ, θα ήθελα αυτήν την τραγική ιστορία να μου την αφηγηθεί ο Tom Waits με συνοδεία πιάνου.

Limbo/Inside (2010/2016)

Τα βάζω μαζί παρόλο που δεν είναι ούτε συνέχειες ούτε έχουν την ίδια πλοκή, προέρχονται ωστόσο από τον ίδιο δημιουργό. Οι κόσμοι τους αποτελούν μικρογραφίες του μετα-αποκαλυπτικού όπως αυτό περιγράφεται σε βιβλία όπως το 1984, ο Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος ή ο Άρχοντας των Μυγών. Πρωταγωνιστές και στα δύο είναι παιδιά που περιηγούνται σε περιβάλλοντα διεστραμμένα, κοινωνικά και πολιτικά. Άνθρωποι που δεν έχουν τον έλεγχο του εαυτού τους, μηχανές και επιστήμονες σε εντεταλμένη υπηρεσία υποδούλωσης του ανθρώπινου είδους, μηδενισμός και «αν γλιτώσει το παιδί, υπάρχει ελπίδα». Αποκλείεται να το ξεκινήσει κάποιος και να αφήσει κάτω το τηλεχειριστήριο πριν το τερματίσει.

The Stanley Parable (2013)

Η δουλειά του Στάνλεϊ είναι να πατάει κουμπιά σε έναν υπολογιστή και να μη ρωτάει πολλά. Μια μέρα ξυπνάει και η οθόνη για πρώτη φορά δεν δείχνει τίποτα. Ο Αφηγητής σε καθοδηγεί καθώς εξερευνάς το άδειο κτίριο της εταιρείας. Οι επιλογές είναι θεωρητικά άπειρες και η ιστορία εκτυλίσσεται ανάλογα με τις δράσεις σου. Το ίδιο και η Αφήγηση, όπως και η σχέση σου με τον Αφηγητή. Δε λέω τίποτα παραπάνω. Είτε είσαι gamer είτε δεν έχεις πατήσει ξανά κουμπί στη ζωή σου, βρες και παίξε το “The Stanley Parable”.

Bloodborne (2015)

Τα λεγόμενα Souls games ποτέ δεν με τραβούσαν, κυρίως λόγω δυσκολίας. Μα ποιος έχει χρόνο να πεθάνει τόσες φορές! Κι όμως, στην περίπτωση του “Bloodborne”, η βουτιά σε αυτόν τον βρώμικο, μεσαιωνικό-post apocalyptic κόσμο ήταν τόσο μα τόσο χορταστική. Το lore από πίσω ατελείωτο, ο χάρτης δαιδαλώδης και οι περιοχές του αλληλοσυνδεμένες. Είσαι ένας Κυνηγός, παγιδευμένος σε ένα όνειρο, τη Νύχτα του Κυνηγιού στο Yharnam. Για να δραπετεύσεις πρέπει να σκοτώσεις όλα τα Τέρατα που δημιούργησε η Πανούκλα, ξεκλειδώνοντας έτσι την ιστορία και προϊστορία του μέρους αυτού. Ποτέ δεν ξαναείδα καθεδρικό ναό με το ίδιο μάτι, μετά το “Bloodborne”. Και τι soundtrack!

Detroit: Become Human (2018)

Μπροστά απ’ την εποχή του δεν το λες γιατί βγήκε για τα καλά μέσα στην μαζική παραγωγή ρομπότ και γενικότερα τεχνολογιών A.I., είναι όμως μια ιστορία που έστρεψε το βλέμμα στο μέλλον γενναία. Το σενάριο γνωστό, η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά συνείδηση και αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως ύπαρξη. Τα ανδροειδή παρεκκλίνουν από την κωδικοποίησή τους και αυτονομούνται. Ελέγχεις τρεις χαρακτήρες-ανδροειδή και ανάλογα με τις πράξεις σου, η ιστορία προχωράει διαφορετικά. Διαφορετικές δράσεις οδηγούν σε εναλλακτικά αποτελέσματα και στο τέλος κάθε κεφαλαίου, βλέπεις πόσες ακόμα επιλογές είχες μέσα στο σενάριο. Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αφήγηση με πολλά ερωτήματα όσον αφορά το γοργά αναπτυσσόμενο Α.Ι. και τον άνθρωπο.

The Last of Us I & II (2013 & 2020)

«Μα τα λόγια σε κάνουν κομμάτια, τέτοιες ώρες μιλάνε τα μάτια» έλεγε η Λίτσα Διαμάντη. Και ο Neil Druckmann έγραψε μια ιστορία φαινομενικά για zombie apocalypse, εστίασε όμως στους τελευταίους από εμάς. Το ανθρωποκεντρικό στοιχείο αυτών των παιχνιδιών είναι τόσο έντονο και αφοπλιστικό, σε χτυπάει στο συναίσθημα εκεί που δεν το περιμένεις. Η σχέση της Ellie με τον Joel είναι μια ψυχαναλυτική καταγραφή των δυναμικών σε γονέα και παιδί, μια διατριβή στο τι λέμε και τι αποκρύπτουμε ο ένας απ’ τον άλλο. Τα λόγια όντως σε κάνουν κομμάτια, τα μάτια όντως μιλάνε περισσότερο απ’ τις λέξεις, μουσική Gustavo Santaolalla, σοκαριστικές στιγμές ειδικά στο 2ο παιχνίδι, η βιομηχανία θαρρετά θα πω ότι δεν έχει δει παρόμοιο storytelling, τόσο στιβαρό σεναριακά και μεστό κινηματογραφικά. Ό,τι καλύτερο έχω παίξει και βιώσει ως gamer.

Football Manager (2001- σήμερα)

Υπάρχει λόγος που μπαίνει στο +1 μου το Football Manager και πάντα θα υπάρχει λόγος να μπαίνει στις λίστες μου, είτε αυτές περιλαμβάνουν video games είτε τις αγαπημένες μου σάλτσες για μακαρόνια. Το “Football Manager” δεν είναι ένα παιχνίδι με στάνταρ πλοκή, για την ακρίβεια δεν είναι καν παιχνίδι. Είναι μια προσομοίωση της δουλειάς ως προπονητής/μάνατζερ ποδοσφαίρου. Αναλαμβάνεις μια ομάδα, ή ξεκινάς και άνεργος, ό,τι θες όπως το θες, θέτεις τους στόχους σου, προσωπικούς και ομαδικούς και ορμάς να τους πετύχεις. Θες να ξανακερδίσεις το Euro με το πειρατικό; Θες να οδηγήσεις ξανά την Καστοριά στην Ευρώπη; Θες να πάρεις το Τσάμπιονς Λιγκ Ωκεανίας με μια ομάδα από τα Φίτζι; Θες να πάρεις συνεχόμενα πρωταθλήματα με τη Λίβερπουλ; Μπορείς, θεωρητικά. Αν κάνεις σωστά τη δουλειά που πρέπει να κάνεις για να φτάσεις εκεί. Παρόλο που δεν έχει δικό του σενάριο, οι ποδοσφαιρικές ιστορίες που ξεπηδάνε από τις προσπάθειές σου είναι αμέτρητες. Μου κρατάει συντροφιά από το 2001. Έχω ζήσει στιγμές ποδοσφαιρικού ρομαντισμού που λογικά δεν θα ζήσω με τις ομάδες που υποστηρίζω στην πραγματική ζωή. Ακόμη παίζω, βουτάω στον παράλληλο κόσμο του, χαίρομαι στις επιτυχίες και ξενερώνω στις αποτυχίες. Όταν ανοίγει το “Football Manager”, διακλαδίζεται το timeline της ποδοσφαιρικής –και όχι μόνο- πραγματικότητας.

Από την ίδρυσή τους, κάθε live εμφάνιση των Eli and the Portraits (του storytelling music project του Χρήστου Παπαδόπουλου που προέκυψε από την επιθυμία του να «παντρέψει» τις δύο αγαπημένες του μορφές αφήγησης, τη μουσική και τη θεατρική) έχει ως βασικό στοιχείο την αφήγηση μιας ιστορίας με πρωταγωνιστή τον Eli. Το "The Jungle Within", το πρώτο concept album των Eli and the Portraits είναι κάτι "σαν παραμύθι που διαδραματίζεται σε μία φανταστική ζούγκλα, με πρωταγωνιστές τα ζώα που κατοικούν σε αυτήν".