Μάριο Βάργκας Γιόσα - Η γιορτή του τράγου

Οι λέξεις «λατινοαμερικάνικο πολιτικό μυθιστόρημα» μου δημιουργούν συνειρμούς όχι ευχάριστους. Μου φέρνουν στο μυαλό πομπώδη επικολυρικά βιβλία που εξιδανικεύουν πρόσωπα και καταστάσεις και δαιμονοποιούν άλλα με ισοπεδωτική απλοϊκότητα και προκατάληψη. Συνταγή που αντέγραψαν και πολλοί έλληνες λογοτέχνες, άλλωστε.

Εδώ λοιπόν έχουμε ένα λατινοαμερικάνικο πολιτικό μυθιστόρημα. Εδώ σταματάει όμως κάθε ομοιότητα με αυτά που περιγράφονται στην προηγούμενη παράγραφο. Η Γιορτή του Τράγου είναι ένα βιβλίο αληθινό και άμεσο, με συναρπαστική πλοκή και ανατριχιαστική διεισδυτικότητα στην ανθρώπινη ψυχή. Ο συγγραφέας περιγράφει, χωρίς να κρίνει, πρόσωπα, καταστάσεις, συμπεριφορές και ενέργειες, με τον ίδιο τρόπο που περιγράφει και εικόνες. Ουδέτερα, αποστασιοποιημένα, χωρίς επίθετα και τραβηγμένες μεταφορές, σχεδόν ψυχρά και δημοσιογραφικά (η τελευταία λέξη χρησιμοποιείται με την έννοια που είχε πριν από την ιδιωτική τηλεόραση, τους εκβιασμούς, και όλες αυτές τις ιστορίες). Η ιστορία του ωστόσο, ή μάλλον οι δύο κύριες ιστορίες που εξελίσσονται με διαφορά τριανταπέντε χρόνων και εξιστορούνται παράλληλα, αλλά και οι πολλές μικρότερες που μπαίνουν εμβόλιμα, είναι τόσο δυνατές που δεν χρειάζονται περίτεχνα παιχνίδια του λόγου.

Το βιβλίο κερδίζει σταδιακά τον αναγνώστη και τον βάζει στον κόσμο του, απ' όπου δύσκολα ξεφεύγει. Δίνει άφθονη τροφή για σκέψη, χωρίς ούτε για μια στιγμή να γίνεται ακαδημαϊκό. Συγκινεί χωρίς να καταφεύγει σε φτηνές συνταγές, και ανταριάζει την ψυχή χωρίς να ξεφεύγει στιγμή από την αλήθεια. Ο συγγραφέας συμπάσχει με όλους τους ήρωές του, από τον πιο καλό μέχρι τον χειρότερο, την προσωποποίηση του κακού, τον ίδιο τον Τράγο. Στέκεται δίπλα τους, και όχι από 'πάνω τους. Και καταφέρνει να γράψει ένα μυθιστόρημα που γίνεται βίωμα και στοιχειώνει τον αναγνώστη για πολύ καιρό. Εγώ το διάβασα πριν από επτά μήνες.

Αν ήταν ταινία, θα ήταν του Michael Mann. Με καταιγιστικό ρυθμό και ουσιαστική χωρίς περιστροφές. Αν ήταν δίσκος, θα ήταν του Peter Hammill. Πολυσύνθετος τεχνικά αλλά άμεσος συναισθηματικά.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2000 στα Ισπανικά, μητρική γλώσσα του περουβιανού συγγραφέα, και στην Ελλάδα μεταφρασμένο το 2002, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μην πληρώσετε πάνω από 26 ευρώ. Όχι ότι δεν τα αξίζει...