Συνέντευξη με τον Αλέξανδρο Ασωνίτη
Προ δύο μηνών είχαμε βρεθεί με τον Αλέξανδρο Ασωνίτη στην παρουσίαση του μυθιστορήματός του "Γεια σου, τηλεόραση" στον Ιανό, στη Θεσσαλονίκη. Άργησα λίγο να επικοινωνήσω ξανά μαζί του αλλά το 'κανα γιατί μ' αρέσει να προετοιμάζω καλά τις επιθέσεις μου.
Η αλήθεια είναι πως προσπάθησα να τον "στριμώξω" με ερωτήσεις που κρύβουν παγίδες, μια και το τελευταίο του βιβλίο είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Ταυτόχρονα, ήλπιζα να κάνει το ατόπημα να αναφερθεί σε τρέχουσες καταστάσεις της τηλεοπτικής και δημοσιογραφικής μας πραγματικότητας. Δε φανταζόμουνα πως έχει το δικό του βάσανο και τον δικό του καημό. Κι έτσι... το 'να έφερε τ' άλλο. Ιδού λοιπόν, οι απορίες μου και οι απαντήσεις του.
MiC:: Κάπου διάβασα πως "η τηλεόραση πνέει τα ολίσθια". Ολισθαίνει συνεχώς, κατά πως φαίνεται, και η γλώσσα. Ο τίτλος του βιβλίου σου "Γεια σου, τηλεόραση!" [Πατάκης 2006, 390σ.] είναι ειρωνικός ή αποχαιρετιστήριος;
ΑΑ:: Και τα δύο. Αποχαιρετιστήριος, όχι γιατί πρόκειται να καταργηθεί η τηλεόραση, αλλά επειδή έτσι όπως τη χρησιμοποιούν οι τρομοκράτες, το σύστημα αξιών που τη στηρίζει και επενδύει στα πλεονεκτήματά της, για να κυριαρχεί, υποχρεώνεται να αναγνωρίσει, με τον πιο τραγικό τρόπο, ότι η τηλεόραση είναι ένα ανίκητο όπλο που, όποιος το διαθέτει, το στρέφει εναντίον οποιουδήποτε επιλέγει. Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους, ο τίτλος είναι ταυτόχρονα και ειρωνικός. Κυρίως όμως είναι χαρούμενος, γιατί οι τρομοκράτες χαιρετίζουν την τηλεόραση με τη χαρά που η τηλεόραση χαιρετίζει τους υποτελείς της, τους τηλεθεατές. Όσο για το σχόλιο σου για τη γλώσσα, χρειάζεται μια γενική αναθεώρηση της δημοτικής, καθώς δεν μπορεί να εκφράσει τις λογοτεχνικές ανάγκες. Δεν πρέπει να φοβόμαστε την αρχαία, γιατί είναι τόσο εύκολη όσο ένα μαθηματικό σύστημα. Η αρχαία είναι το όλον, και από το όλον πάμε ευκολότερα στο μέρος, και όχι το αντίθετο.
MiC:: Η τηλεόραση καταπίνει τους ανθρώπους της; Πιστεύεις πως τα ΜΜΕ τρώνε τα παιδιά τους;
ΑΑ:: Όταν πάψουν να της φέρνουν κέρδη ή όταν ολοκληρώσουν το ρόλο που τους ανέθεσαν, βέβαια.
MiC:: Πολλοί νέοι έχουν αντικαταστήσει την τηλεόραση με το διαδίκτυο, πέφτοντας σα νεόπλουτοι με τα μούτρα σε αυτό. Το ίντερνετ είναι ενημέρωση, σχολείο, διαφθορέας και διαμορφωτής συνειδήσεων και απόψεων. Πόσο σε τρομάζει αυτός ο άγνωστος κόσμος κι αυτός ο άγνωστος πόλεμος;
ΑΑ:: Δε με τρομάζει καθόλου, γιατί κάθε εποχή βρίσκεται αντιμέτωπη μ' ένα καινούργιο μέσο, τρόπο, όργανο, βίας. Είναι σαν να αναρωτιόμαστε πόσο τρόμαξε τους ανθρώπους η επινόηση του πυροβόλου. Όπως έμαθαν να αντιμετωπίζουν και να ζουν αυτοί με τα πυροβόλα, έτσι θα μάθουμε και 'μεις. Το δυστύχημα με το ίντερνετ είναι ότι έκανε κάποιους να πιστέψουν ότι, μέσω αυτού, θα μεταβαλλόταν η υφή του δυτικού, αντιπροσωπευτικού πολιτικού συστήματος, παραβλέποντας ότι τέτοια αλλαγή είναι ανάγκη, απαίτηση και πράξη της κοινωνίας, όχι τμημάτων της και πολύ περισσότερο εταιρειών. Το ευτύχημα είναι ότι η συναίσθηση της ψευδαίσθησης αυτής, επιβάλλει να αναζητήσουμε τα αληθινά αίτια που μετέτρεψαν τις κοινωνίες, έτσι όπως είναι σήμερα, και ότι η δημοκρατία δεν είναι απλό πολιτικό σύστημα, αλλά φιλοσοφικό, θρησκευτικό, πολιτισμικό σύστημα, και τρόπος ζωής. Επιτάσσει έναν άλλον κώδικα αξιών.
MiC:: Η βία είναι αναπόσπαστο τμήμα αυτού του "νέου κόσμου". Βία αρκετή και ακραία περιέχουν και τα τρία μυθιστορήματά σου. Κάθε νέο και πιο βίαιο. Είναι αναπόφευκτη επιλογή; Είναι μοιραία; Είναι συναρπαστική; Είναι πιασάρικη;
ΑΑ:: Η βία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής κάθε κοινωνίας, είναι βασικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης και όλων των ζώων, με τη διαφορά ότι ο άνθρωπος, ως νοήμων, επεξεργάζεται την έννοια της βίας και οδηγείται σε πολύπλοκους νοητικούς συνδυασμούς, βρίσκει δηλαδή αίτια και λόγους βίας εκτός της ενστικτώδους, και κατά συνέπεια είναι πολύ βιαιότερος από τα ζώα. Κανένα ζώο δεν ασκεί βία, για παράδειγμα, για να αυξήσει την επικράτειά του σε βάρος ενός άλλου. Υπερασπίζεται και αρκείται στη δική του.
Βία περιέχουν "Η Συνείδηση της Αιωνιότητας", που έχει ως θέμα τους λόγους για τους οποίους φτάνει στο έγκλημα, στις διαπροσωπικές σχέσεις, και το "Γεια σου, τηλεόραση!", στο οποίο μια άγνωστη τρομοκρατική οργάνωση απάγει τους τέσσερις δημοφιλέστερους δημοσιογράφους-παρουσιαστές της ιδιωτικής τηλεόρασης και τους βασανίζει με άξονα την εικόνα τους και τις εκπομπές τους. Το "Λάλον Ύδωρ" δεν περιέχει καθόλου, εκτός μιας αναφοράς στο παρελθόν, για τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως ειδωλολατρών στην Παλαιστίνη, γύρω στο 400 μ.χ., όπως αναφέρει ο ιστορικός Αμμιανός Μαρκελλίνος και αναδημοσιεύει, πρώτος στη σύγχρονη Ελλάδα, ο Ροΐδης. Λογοτεχνικώς μιλώντας, ο Εύσθενος, ήρωας του "Λάλου Ύδατος", αντιπροσωπεύει με τον ενθουσιασμό του έναν ασυνήθιστο τύπο ήρωα που, μιλώντας σχηματικά, δεν απευθύνεται στο "σκοτεινό" τμήμα της ψυχής του ανθρώπου, όπως η πλειοψηφία των μυθιστορημάτων, αλλά στο εύδαιμον, στο χαρούμενο, ευφυές και ευγενές τμήμα της ψυχής του.
Η βία είναι, λογοτεχνικώς, αναπόφευκτη, επειδή το μυθιστόρημα χρησιμοποιεί την υπερβολή για να δείξει το μέτρο, κι επειδή η βία είναι συστατικό στοιχείο της ανθρώπινης ζωής, όπως προείπα. Όποιος το αρνείται, λέει ψέμματα. Είναι θέμα της ιδιοσυγκρασίας του συγγραφέα, επίσης. Το "πιασάρικη" θα πρέπει να απαλειφθεί, σε ό,τι με αφορά.
MiC:: "Οι νέες γενιές διαβάζουν όλο και λιγότερα βιβλία". Είναι μύθος αυτός ο ισχυρισμός; Απ' την άλλη τυπώνονται όλα και πιο πολλά σκουπίδια. Πώς βλέπεις μια τέτοια "εξέλιξη";
ΑΑ:: Οποιαδήποτε εξέλιξη είναι η ανάγκη της εκάστοτε κοινωνίας, εφ' όσον είναι αυθεντική, αλλιώς είναι επιδίωξη των ασκούντων την εξουσία και της οκνηρίας της κοινωνίας: "όποιος διαθέτει την εξουσία, την ασκεί κατά το συμφέρον του", όπως λέει ο αφηγητής στο "Γεια σου, τηλεόραση". Αν οι νέοι διαβάζουν λιγότερο, σημαίνει ότι υιοθετούν οικειοθελώς το Μεσαίωνα, με την ανυπαρξία και τις απαγορεύσεις των βιβλίων, αφού κάθε απολυταρχία στρέφεται πρώτα εναντίον των βιβλίων, εναντίον της μετάδοσης γνώσεων δηλαδή, κι επίσης σημαίνει ότι, με την επιλογή τους αυτή, διευκολύνουν όσους επιδιώκουν την Ελλάδα, και την ανθρωπότητα, των 99/100. Ενενήντα εννιά θα είναι εκτός, και το ένα τοις εκατό θα αποφασίζει για όλα. Ένα παιδί χωρίς οικονομική άνεση ή κοινωνικές διασυνδέσεις, μόνο τη γνώση έχει για να υπάρξει. Αν επιλέξει το αντίθετο, δικαίωμά του.
Τα πολλά βιβλία της εκδοτικής παραγωγής δηλώνουν ένα εμπορικό άνοιγμα των εκδοτικών οίκων και την επιθυμίας της κοινωνίας για αμεριμνησία, δεδομένης της χαμηλής ποιότητας των περισσότερων βιβλίων. Έτσι κι αλλιώς, όμως, η Ελλάδα δεν έχει προοπτική, απλώς υπάρχει, ή μάλλον σέρνεται, επομένως οι κατά καιρούς τάσεις της, υπαγορευόμενες κι απ' την όποια οικονομική της ευμάρεια και την παγκοσμιοποίηση, είναι ευεξήγητες. Ο τρόπος να αλλάξει κατεύθυνση είναι να δοθεί μια προοπτική, κι αυτή είναι η πολιτιστική-οικονομική ανάπτυξη της χώρας, που ήταν εφικτό και εύκολο να επιτευχθεί αν, στον Ελαιώνα, στην Αθήνα, αντί για γήπεδα, εμπορικά κέντρα και σκυλάδικα, δημιουργούσαμε ένα πολιτιστικό κέντρο με τη νέα Εθνική βιβλιοθήκη, νέο Αρχαιολογικό μουσείο, μουσείο μοντέρνας τέχνης, μουσείο εθνικής αντίστασης, μουσείο λαϊκής μουσικής, αρχαίας ελληνικής γραμματείας κ.λπ. Τα έχω γράψει εκτενέστερα στη LifO στις 01-03-2007. Άντ' αυτού, η κοινωνία μας επιλέγει την αυτοκαταστροφή. Κι ο εμφύλιος, απόδειξη της αυτοκαταστροφικής μας ψύχωσης ήταν.
MiC:: Φαίνεται να ενθαρρύνεται η γρήγορη και πεταχτή ανάγνωση, στον αιώνα και στον κυκεώνα της πληροφορίας, των μπλογκ και του διαδικτύου. Αυτό πιστεύεις πως ευνοεί τα πολυσέλιδα μυθιστορήματα;
ΑΑ:: Όποιος θέλει να διαβάσει, διαβάζει. Όποιος θέλει να σερφάρει και να αντλεί πληροφορίες απ' το ίντερνετ, δικαίωμά του. Τα μυθιστορήματα είναι πολυσέλιδα ανάλογα με το θέμα τους, τους ήρωες και το ταλέντο του συγγραφέα τους, δεν έχουν σχέση με τις εκάστοτε συνθήκες.
MiC:: Το πολυτονικό σύστημα έχει πια εγκαταλειφθεί, λένε. Όσοι επιμένουν σε αυτό είναι ρομαντικοί θεματοφύλακες ή αντιήρωες και αντιστασιακοί; Πιστεύεις ότι η πολυτονική γραφή σου αφαιρεί αναγνώστες;
ΑΑ:: Ίσως. Δεν είναι πάντως αυτό που καθορίζει την εμπορική κίνηση των βιβλίων μου, όσο η έλλειψη πίστης πολλών ικανών αναγνωστών στη σύγχρονη μυθιστοριογραφία μας, θεωρώντας ότι κάθε συγγραφέας είναι σαν κάποιον που διάβασαν και δεν τους άρεσε. Πρόκειται για λάθος, που έχει σχέση και με την πρωτοφανή έλλειψη αυτοπεποίθησης της ελληνικής κοινωνίας, γι' αυτό που ο Εύσθενος στο "Λάλον Ύδωρ" ονομάζει, και τον αντιγράφω: "μισαυτία" και "μεμφαυτία", το να μισεί, να μέμφεται κάποιος τον εαυτό του. Σ' αυτό είμαστε πρωταθλητές και η πρωτιά πηγάζει από τη σχιζοφρενική σύγχυση ταυτότητας που μας μαστίζει: Νομίζουμε πως είμαστε έλληνες, η κηδεία όμως του αμακάριστου χουντικού Παρασκευαΐδη απέδειξε ότι είμαστε μια υπανάπτυκτη βυζαντινή επαρχία, βυθισμένη στο χριστιανικό σκοταδισμό, στην αυτολύπηση και στην ανεπάρκεια. Η Ελλάδα βρίσκεται εκτός ιστορίας, εδώ και χίλια πεντακόσια χρόνια. Όσο πιο γρήγορα το αντιληφθούμε, τόσο πιο γρήγορα θα ανακάμψουμε, μιλάω για εκατονταετίες, βέβαια. Η αποτυχία του 1821 έδειξε πόσο δύσκολη και πολύπλοκη είναι η ανάκαμψη.
MiC:: Ο Πικάσο συνέχισε να ζωγραφίζει μανάδες και ταύρους 6-8 μήνες μετά το τελείωμα της Γκερνίκα. Πόσο σε στοιχειώνει ένα βιβλίο αφού τελειώσει; Για πόσο διάστημα σε "ταλαιπώρησαν" ξεχωριστά το καθένα από τα τρία, κατά και μετά τη συγγραφή τους; Πώς συνέρχεσαι από μια τέτοια κατάσταση;
ΑΑ:: Τη "Συνείδηση της Αιωνιότητας" την έγραψα σε πέντε χρόνια, το "Λάλον Ύδωρ" σε επτά και την "Τηλεόραση" σε δύο. Δεν πρόκειται για "ταλαιπωρία" αλλά για αξιοποίηση του χρόνου και της ζωής μου. Τα μυθιστορήματα παραμένουν στην ψυχή και στο νου μου ως παρελθόντα. Η ολοκλήρωση του βιβλίου, σημαίνει ότι ολοκληρώνω την πραγμάτευση του συγκεκριμένου θέματος και των ηρώων του, όχι ότι ολοκληρώθηκαν τα θέματα και οι ήρωες, και αυτά τα καινούργια θέματα και ήρωες με απασχολούν.
MiC:: Είναι τυχαία η επιλογή της Μαρίας-Τερέζας του Πικάσο στο εξώφυλλο του πρώτου σου βιβλίου "Η Συνείδηση της Αιωνιότητας" [δελφίνι 1995, πατάκης 1999, 534σ.];
ΑΑ:: Στην έκδοση στο Δελφίνι είχα έναν πίνακα του Μοντιλιάνι, το κόκκινο κεφάλι, επειδή έδειχνε ένα "διπλό" ας πούμε χαρακτήρα του προσώπου, και στη "Συνείδηση της Αιωνιότητας" δρουν δυο ήρωες, απολύτως διαφορετικοί μεταξύ τους αλλά και εντελώς ίδιοι σε κάποια σημεία. Το πρόσωπο της Μαρίας-Τερέζας μου φάνηκε ειρωνικό σαν την αιωνιότητα, και μου άρεσαν τα χρώματα.
MiC:: Το θέμα του πρώτου σου αυτού έργου μοιάζει αρκετά οικείο προς τις σπουδές σου. Γιατί εγκατέλειψες τη Νομική; Άκουσες ανάλογες ιστορίες σαν κι αυτήν που περιγράφεις;
ΑΑ:: Είναι οικείο προς τις σπουδές μου, σε ό,τι αφορά την επιστημονική συγκρότηση του Τάκη Σταυρόπουλου, του δικηγόρου-βασικού ήρωα. Εγκατέλειψα τη Νομική για να γίνω συγγραφέας, κι ήταν λάθος μου από οικονομικής πλευράς. Αν άκουγα ανάλογες ιστορίες και τις έκανα μυθιστόρημα, θα 'μουνα ένας κακός συγγραφέας, αν βέβαια θα μπορούσα να ονομασθώ συγγραφέας. Τα μυθιστορήματά μου είναι επινοήσεις απ' την πρώτη ως την τελευταία τους λέξη, έτσι άλλωστε ορίζει η τέχνη του μυθιστορήματος.
MiC:: Στο "Λάλον Ύδωρ" [πατάκης 2002, 547σ.] ξεφεύγεις από τα στενά χωρικά μας ύδατα αλλά παραμένεις βαθιά και πλατιά ελληνοκεντρικός. Πώς εμπνεύστηκες ένα τέτοιο οικουμενικό ρεσάλτο;
ΑΑ:: Αποφάσισα να γράψω το "Λάλον Ύδωρ" όταν συνειδητοποίησα, διαβάζοντας τη "Γέννηση της φιλοσοφίας" του Νίτσε, ότι οι έλληνες δεν ήταν χριστιανοί και ο πολιτισμός τους βασίσθηκε σ' ένα άλλο σύστημα αξιών από το σημερινό. Εν συνεχεία, διάβασα για τη μεθοδική καταστροφή του ελληνικού πολιτισμού από οργανωμένες ομάδες "αγανακτισμένων" χριστιανών από κάθε γωνιά της αυτοκρατορίας, υπό την ανοχή και το σχέδιο των Ρωμαίων αυτοκρατόρων που ανακάλυψαν στο χριστιανισμό, που, κατά τη γνώμη μου, είναι ένα πολιτικό-οικονομικό σύστημα και όχι θρησκεία ή κοσμοθεωρία, την ιδεολογία που αναζητούσαν επιμόνως, για να διαιωνίσουν την κυριαρχία τους, διαιώνιση που σήμαινε και διαιώνιση του χριστιανισμού, ο οποίος με την πάροδο των αιώνων αυτονομήθηκε και υπερκέρασε σε διάρκεια τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αν και η Ρώμη, η Ιταλία, μέσω και του Βατικανού, δεν έπαψε σχεδόν ποτέ να είναι στο επίκεντρο των εξελίξεων, αφού ο χριστιανισμός καθορίζει πάντα τη Δύση, κι η Δύση τον κόσμο.
Δεν παραμένω ελληνοκεντρικός σ' ένα θέμα οικουμενικό, ο ελληνισμός είναι από τη φύση του οικουμενικός, όπως είναι και οποιοσδήποτε άλλος πολιτισμός, εφ' όσον απηχεί αυθεντικώς την ψυχική στάση της κοινωνίας προς τον κόσμο, και αυτό αφορά όλη την ανθρωπότητα. Λογοτεχνικώς, είμαι ελληνοκεντρικός, επειδή ο ήρωάς μου Εύσθενος είναι έλληνας. Αν έγραφα για ένα μεξικάνο ή περουβιάνο Εύσθενο, λαοί και πολιτισμοί που είχαν την ίδια μοίρα με το δικό μας, απ' τους ιδίους χριστιανούς καταστροφείς, θα έδινα αντίστοιχα το κύριο βάρος στο Μεξικό ή στο Περού. Το ίδιο θα 'κανε προφανώς και ένας μεξικάνος, χιλιάνος, περουβιάνος συγγραφέας.
MiC:: Πόσους εφιάλτες είδες μέχρι να γράψεις το "Γεια σου, τηλεόραση!"; Πώς χώρεσαν όλοι αυτοί μέσα σ' ένα βιβλίο;
ΑΑ:: Κανέναν. Γράφω ό,τι απαιτεί, κάθε φορά, το θέμα και οι ήρωες. Αυτήν τη φορά απαιτούσε "βία στη βία της τηλεόρασης", για να παραφράσω το γνωστό σύνθημα.
MiC:: Ολοένα και πιο πολλοί συγγραφείς χρησιμοποιούν το μανδύα του μυθιστορήματος για να περάσουν μια πιο ανοιχτόφθαλμη άποψη για την ίδια την πρόσφατη ιστορική αλήθεια. Εσύ έχεις τέτοιες βλέψεις ή προθέσεις αφύπνισης και ενημέρωσης ενός υποψιασμένου κοινού; Πιστεύεις ότι καταγράφεις "ιστορικά" μια υστερική εποχή; Το θεωρείς καλή τακτική αντάρτικου λόγου [το στρίβειν δια του μανδύα αρραβώνος];
ΑΑ:: Οι μεγάλοι συγγραφείς δεν "περνούν μια πιο ανοιχτόφθαλμη άποψη για την πρόσφατη ιστορική αλήθεια", αντλούν απ' την ιστορία και την ιστορία της σκέψης το όραμά τους για την ανθρωπότητα, τον πολιτισμό, αυτό αναπτύσσουν και το αναπτύσσουν τόσο καλύτερα, όσο μεγαλύτεροι είναι οι ήρωες που επινοούν, γιατί αυτοί οι ήρωες αναγκάζουν το συγγραφέα να γίνει όσο το δυνατόν καλύτερος για να ανταποκριθεί στις ανάγκες που του υπαγορεύει ο ήρωας. Αυτή είναι η λογοτεχνία, ο συγγραφέας είναι εξ ορισμού υποδεέστερος απ' τον ήρωά του. Επίσης ο συγγραφέας, αν είναι τυχερός, αφουγκράζεται μια υποδόρια διάθεση της κοινωνίας του και τη φέρνει στην επιφάνεια μέσω του ήρωα και του μυθιστορήματος. Την τελευταία σου ερώτηση δεν την καταλαβαίνω, προσθέτω όμως ότι τα ιστορικά μυθιστορήματα, αν σε αυτά αναφέρεσαι, είναι άλλο είδος απ' αυτό που γράφω εγώ.
MiC:: Εντύπωση τρομερή μου έκανε και η εισαγωγή σου στη μετάφραση "ΨευδοΚαλλισθένης: Αλεξάνδρου βίος" [πατάκης 1999]. Πώς εξελήφθη η άποψη ότι τα μοναστήρια "διορθώνουν" ιδέες με το αυτό ύφος, κατά την αντιγραφή αρχαίων ελληνικών κειμένων; Υπήρξαν αντιδράσεις;
ΑΑ:: Η εισαγωγή αυτή υπήρξε η αρχή μιας ανήκουστης, πρωτοφανούς άθλιας και άνανδρης επίθεσης εναντίον μου, που άρχισε ο Γιατρομανωλάκης, και συνέχισε ο Μπουκάλας και η παρέα του, αυτούς που αποκαλώ: Αποκαταστημένους "αριστερούς" και εκατομμυριούχους βιομήχανους της "αριστερο"φροσύνης. Ο Γιατρομανωλάκης, σ' ένα οζώδες κείμενο στο "Βήμα" για τη μετάφρασή μου, του Ψευδοκαλλισθένους, έγραψε ψέμματα, αλλοίωσε κι απέκρυψε στοιχεία, αλλοίωσε και πλαστογράφησε το θεμελιώδες βιβλίο του Λέσκι "Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας", έστειλα απάντηση στο "Βήμα" και δε δημοσιεύθηκε ποτέ και τη δημοσίευσα στη δεύτερη έκδοση του "Αλεξάνδρου Βίος".
Τον μιμήθηκε μετά η δημοσιογράφος των "Νέων" Χαρτουλάρη, η οποία πρωτοπαρουσίασε το "Λάλον Ύδωρ" γράφοντας, χωρίς να έχει διαβάσει το βιβλίο, ότι "το βιβλίο είναι γεμάτο υπερβολές και μεγαλόσχημες ιδέες που μπορεί να φέρουν στο μυαλό των αναγνωστών τις κιτσάτες μεγαλοϊδεατικές πομπές της χούντας". Λυπάμαι πολύ, αλλά μπαίνει κάποιος στον πειρασμό να υποθέσει ότι η έγκριτος δημοσιογράφος μυρίζει παντού τις δικές της πομπές και προσπαθεί να τις αποδώσει σε άλλους. Διαφορετικά, θα έπρεπε να παραθέσει τουλάχιστον μία τέτοια περίπτωση. Αλλά ούτε υπάρχει κάτι τέτοιο στο βιβλίο μου ούτε και είχε διαβάσει το βιβλίο, γιατί απλώς όταν πήρε τη συνέντευξη, χωρίς μαγνητόφωνο, δεν είχε κυκλοφορήσει! Της το περιέγραφα και με ρώτησε, χωρίς μαγνητόφωνο, επαναλαμβάνω, αν μπορεί να παρεξηγηθεί ο Εύσθενος από τους εθνοκάπηλους. Της απάντησα ότι, για το κάνει κάποιος αυτό, πρέπει πρώτα να αυτογελοιοποιηθεί, γιατί όλοι οι εθνοκάπηλοι είναι χριστιανοί: η χούντα έλεγε "ελλάς ελλήνων χριστιανών" κι ο Εύσθενος μάχεται για την αποπομπή του χριστιανισμού και λέει: "Πας μη Έλλην χριστιανός". Λοιπόν τι σχέση μπορεί να έχουν; Της επαναλαμβάνω και σήμερα την ερώτηση και την καλώ αν έχει βρει ένα τέτοιο σημείο στο "Λάλον Ύδωρ" να το υποδείξει, είτε με μέιλ είτε με το να το γράψει στην εφημερίδα που δουλεύει ή οτιδήποτε άλλο. Περιμένω.
Αυτή η φράση της Χαρτουλάρη έδωσε πάσα στον Μπουκάλα που έκανε πολύ χειρότερα: αλλοίωσε, πλαστογράφησε, χάλκευσε στοιχεία του μυθιστορήματος μου "Λάλον Ύδωρ", μου απέδωσε λόγια που δεν υπάρχουν στο μυθιστόρημά μου, περιέκοψε και πλαστογράφησε το βιβλίο μου, και με κατασυκοφάντησε σ' ένα λιβελογράφημά του στην "Καθημερινή". Δηλαδή έκανε τα εξής: Στο κείμενό του έχει 52 φράσεις σε εισαγωγικά, εκ των οποίων 42 είναι δικές μου και 9 δικές του, δεν υπάρχουν στο μυθιστόρημά μου. Σ' αυτές τις 9, συμπεριλαμβάνονται οι ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ φράσεις: "οι Ε", "καθαροί Έλληνες", "συνωμότες Εβραίοι", "ρεβιζιονιστική ανάλυση για το ολοκαύτωμα". Για τις δικές μου, όπως και για ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ φράσεις, χρησιμοποιεί ιδίου τύπου εισαγωγικά, ενώ ΟΦΕΙΛΕ να χρησιμοποιήσει μικρά εισαγωγικά, πλάγια ή έντονα γράμματα, παραπομπές στις σελίδες, αστερίσκους, ώστε να δείξει ότι αυτές είναι δικές του φράσεις, και μάλιστα με τέτοια ιδιαίτατη ιστορική, ηθική, πολιτική, κοινωνική απαξία, και ότι δεν προέρχονται από το μυθιστόρημά μου, όπως οι υπόλοιπες σαράντα δύο, αφού ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ σε αυτό.
Δεν έκανε αυτό που θα έκανε οποιοσδήποτε στοιχειωδώς ΕΝΤΙΜΟΣ άνθρωπος. Πώς θα καταλάβει λοιπόν, ένας αναγνώστης της "Καθημερινής" ποια είναι δική μου φράση και ποια όχι, όταν γράφει: "συνωμότες εβραίοι", σε εισαγωγικά, και ακριβώς δίπλα: "παλαιοδιαθηκάριοι", σε ίδια εισαγωγικά; Η πρώτη κατάπτυστη φράση είναι ΔΙΚΗ ΤΟΥ, η άλλη του Ευσθένου, κατά το "νομικάριος". Πώς όμως θα καταλάβει ο αναγνώστης ποια είναι δικιά μου και ποια όχι, αφού δε χρησιμοποιεί διαφορετικά εισαγωγικά, γράμματα κ.λπ. για να τις αντιδιαστείλει και να δείξει ποια είναι ποιου;
Επί πλέον, περιέκοψε ένα σημείο του βιβλίου μου, σελ. 254, για να αρχίσει τον ορυμαγδό της κατασυκοφαντικής του δυσφήμισης εναντίον μου, και αλλοίωσε μια ολόκλήρη σελίδα, την 352η, προκειμένου να γράψει ψέμματα για δήθεν "ρεβιζιονιστικές απόψεις για το ολοκαύτωμα" των ηρώων μου και να με αποκαλέσει "ρατσιστή". Και για να μη μείνει καμμία αμφιβολία σε κανέναν για το τι διέπραξε, με ταύτισε με τον ήρωά μου Εύσθενο και είπε ότι οι απόψεις του Ευσθένου (ΔΗΛΑΔΗ ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΕΔΩΣΕ ΣΤΟΝ ΕΥΣΘΕΝΟ!) είναι δικές μου απόψεις!
Του έκανα αγωγή ζητώντας αποζημίωση ΕΝΟΣ ευρώ, αλλά όπως καταλαβαίνεις το κακό για μένα έχει ήδη γίνει κι είναι δύσκολο να αντιστραφεί. Για το συκοφάντη και διώκτη μου Μπουκάλα ωστόσο, τα πράγματα δεν έχουν επιστροφή. Σκρίπτα μάνεντ, και το χαλκευμένο κείμενό του θα αποτελεί εσαεί την αυτοδιαπόμπευσή του, όποια κι αν είναι η απόφαση οποιουδήποτε δικαστηρίου. Φρόντισα εγώ γι' αυτό, κάνοντάς του αγωγή, επισημοποιώντας και περνώντας στην ιστορία της λογοτεχνίας μας την πρωτοφανή αήθειά του. Δεν έχει τρόπο να ξεφύγει, εκτός αν βρει την ευφυΐα να ζητήσει συγγνώμη, έστω κι αν είναι αργά. Τον διαβεβαιώ, αυτόν και την παρέα του που κατά καιρούς γράφουν εναντίον μου σε εφημερίδες και περιοδικά, ότι είμαι τόσο γενναιόδωρος, ώστε δε θα πάψω ποτέ να μάχομαι για να μη στερηθεί ό,τι δικαιούται, ένα κόκκο αιωνιότητας ως συκοφάντης.
Παρ' όλα αυτά, του εύχομαι ολόψυχα να βρει λίγο θάρρος να αναγνωρίσει την πράξη του και να μου ζητήσει συγγνώμη. Είναι κρίμα να μείνει στην ιστορία ως πλαστογράφος, προσπαθεί να υπάρξει λογοτεχνικώς, και το σέβομαι. Θα δεχθώ τη συγγνώμη του, παρά τα όσα διέπραξε εις βάρος μου και το πόσο μου κόστισαν.
MiC:: Μίλησέ μου λιγάκι για τη μελέτη σου στο ρεμπέτικο τραγούδι. Πόσο καιρό σε απασχολεί το θέμα; Πού έχει κολλήσει η πρόοδος του; Πότε ολοκληρώνεται;
ΑΑ:: Ασχολούμαι, στη φυγόκεντρο των μυθιστορημάτων και διηγημάτων μου, δέκα περίπου χρόνια. Η μελέτη δεν έχει ολοκληρωθεί, γιατί μετά το θάνατο του φίλου Πάνου Γεραμάνη, που θα με βοήθαγε στη συλλογή κι άλλων τραγουδιών απ' τα διακόσια πενήντα περίπου που έχω μαζέψει εγώ, δεν μπορώ ακόμη να συντονισθώ με συλλέκτες που έχουν δεχθεί να με βοηθήσουν.
MiC:: Μίλησε μου για αγαπημένες ταινίες κι αγαπημένες μουσικές.
ΑΑ:: Όπως κατάλαβες, ακούω κυρίως λαϊκά και ρεμπέτικα, αλλά και τα λεγόμενα έντεχνα και τα αποκαλούμενα νέα λαϊκά, που επίσης μ' αρέσουν πολύ.
Βλέπω συχνά σινεμά, νομίζω όμως η πλειοψηφία των ταινιών δεν έχει να πει μια ιστορία άξια να ειπωθεί. Απ' τους νέους έλληνες σκηνοθέτες, πολύ καλός είναι ο Γιάννης Οικονομίδης, πιστεύω όμως και στο ταλέντο της φίλης μου Βανέσας Ζουγανέλη, που μέχρι στιγμής έχει κάνει δύο ταινίες μικρού μήκους, βραβευμένες.
Παρακολουθώ πολύ τα εικαστικά, είδα και το εξαιρετικό πανόραμα σύγχρονης τέχνης, στους Λαζαριστές, όπου μεταξύ άλλων φίλων, μετέχει με μια έξοχη σειρά φωτογραφιών με αντάρτες του Δημοκρατικού στρατού κι ο συμμαθητής μου Ηλίας Πούλος, που ζει και εργάζεται στο Παρίσι, και παροτρύνω, όλους όσους μας διαβάζουν, πρώτον να προμηθευθούν τον κατάλογο του ιδιοφυούς απόδημου εικαστικού Λουκά Σαμαρά, που 'ναι και κοντοχωριανός σου, από την Καστοριά, και δεύτερον να διαβάσουν τους Προσωκρατικούς, σε όποια έκδοση θέλουν, έτσι ώστε να ξέρουν τι σήμαινε η αρχαία Ελλάδα, την οποία έχουμε αφήσει δυστυχώς στα χέρια των θρηνούντων ημιμαθών του ΛΑΟΣ, που αφού πρώτα διακηρύσσουν ότι ο "αντίχριστος ήλθε" και θρηνούν για τον αμακάριστο χουντικό Παρασκευαΐδη, τολμάνε να μιλάνε για την αρχαία Ελλάδα.
Αλλά οι αρχαίοι έλληνες δεν ήταν χριστιανοί και πολέμησαν το φασισμό του χριστιανισμού, όπως και όσο μπορούσαν. Ο φίλος Γιάννης Αβραμίδης των εκδόσεων Θύραθεν, ο Κάκτος, έχουν βγάλει τα περίφημα αντιχριστιανικά κείμενα ελλήνων φιλοσόφων, δύο των οποίων, Κέλσος, Πορφύριος είχα μεταφράσει πριν δεκαπέντε περίπου χρόνια, αλλά δεν τα εξέδωσα, γιατί έκλεισε το Δελφίνι και με πρόλαβε ο Γιάννης.
MiC:: Υπάρχει κάτι δικό σου αδημοσίευτο [απόσπασμα, ποίημα, αφήγημα, στρατήγημα] ή έστω κάτι δημοσιευμένο και ξεχασμένο που θα μπορούσαμε να προσφέρουμε "αντίδωρο" στους αναγνώστες σου/ μας;
ΑΑ:: Να βρω κάτι και πολύ ευχαρίστως.
MiC:: Σ' ευχαριστώ και περιμένουμε με λαχτάρα ό,τι καλό μας στείλεις για δημοσίευση.
