11 Ταινίες # 4
11 Κωμωδίες του παλιού εμπορικού ελληνικού σινεμά
του Δημήτρη Κάζη
Το εμπορικό σινεμά των δεκαετιών του 50 και του 60 είναι ένα από τα λίγα πράγματα που ενώνουν τις διάφορες φυλές των ελλήνων σήμερα, τριανταπέντε χρόνια μετά την αρχή της παρακμής του. Σκύλοι και clubbers, τούβλα και διανοούμενοι, λαϊκοί και σνομπ, πιτσιρικάδες και πουρά, κομμώτριες και μεταπτυχιακοί, πλούσιοι και μπατίρηδες, lifestyle και alternative, με την εξαίρεση κάποιων γραφικών τύπων που κυνηγάνε τη διαφορά για τη διαφορά, όλοι διασκεδάζουμε με τις καλές ταινίες του παλιού ελληνικού σινεμά (γιατί δεν ήταν όλες καλές φυσικά) και ενώ τις έχουμε δει δεκάδες φορές στην τηλεόραση, δε μας χαλάει να τις ξαναδούμε.
Άλλωστε πολλές από αυτές έχουν αρκετά επίπεδα ανάγνωσης και αστεία που αν τα δει κανείς μέσα στο κοινωνικό ή και το πολιτικό κλίμα της εποχής τους, δεν είναι καθόλου σαχλά όπως αρκετά από αυτά φαίνονται αρχικά. Δεν υποστηρίζω ότι αυτές οι ταινίες είναι αριστουργήματα, έτσι; Αλλά αυτές που δεν χάθηκαν, το κατάφεραν με την αξία τους και μόνο, γιατί αμφισβητήθηκαν πολύ από πολλούς πνευματικούς ταγούς, και στις πλάτες τους φορτώθηκαν και αμαρτίες που δεν τους άξιζαν. Πιστεύω ότι δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες στιγμές αυτού του είδους, και η συντριπτική πλειοψηφία αυτών που άντεξαν στο χρόνο, είναι κωμωδίες. Γιατί ενώ σαν λαός στο δραματικό και το τραγικό είμαστε υπερβολικοί, υστερικοί, μεγαλόστομοι και ανερμάτιστοι, στην πλάκα απλά δεν παιζόμαστε. Αφιέρωμα στις κωμωδίες λοιπόν. Είναι γραμμένες στο συλλογικό μας υποσυνείδητο, είναι σημείο αναφοράς και εσωτερικά αστεία στις παρέες μας, και τις αγαπάμε.
1. Κάτι κουρασμένα παληκάρια
Το άπαιχτο ντουέτο Κωνσταντάρα - Παπαγιαννόπουλου στην καλύτερη φόρμα του. «-Τη χούφτωσες; -Αυτή ρε είναι ένα άνθος, και τα άνθη τι παθαίνουν όταν τα πιάνεις; Μαραίνονται τα άνθη. -Και δεν τη χούφτωσες; Χούφτωστη, θα το μετανιώσεις, χούφτωστη».
2. Τζένη Τζένη
Χιούμορ που σπάει κόκαλα στο υποκριτικό μικροαστικό περιβάλλον ενός μικρού νησιού, με τσουχτερά πολιτικά υπονοούμενα που αν καθήσει κάποιος να τα αναλύσει, αποδεικνύει τη βλακεία της πανίσχυρης τότε λογοκρισίας που τα άφησε να περάσουν. «Α ρε Γκόρτζο, τι όνειρο να έβλεπες χθες το βράδυ...».
3. Βοήθεια ο Βέγγος, φαλακρός πράκτωρ 000
Ο Έλληνας Τσάρλι Τσάπλιν, ο Έλληνας Ζακ Τατί, οι Έλληνες Μόντυ Πάιθον, ο Έλληνας Πήτερ Σέλλερς, όλα σε έναν άνθρωπο: Θου Βου. Τα σουρεαλιστικά αριστουργήματα που γύρισε μόνος του τον εξόντωσαν οικονομικά και παρά λίγο και σωματικά και ψυχικά, αλλά η ψυχή αυτού του μεγάλου καλλιτέχνη κρύβει υπεράνθρωπη δύναμη. Οι ατάκες εδώ περνάνε σε δεύτερο πλάνο, όπως και σε όλες τις ταινίες του Βέγγου, μια που τα αστεία είναι πολυσύνθετα με πολύ μεγάλο βάρος στο οπτικό γκαγκ. «Μανούλααα!».
4. Μια τρελή οικογένεια
Εκπληκτικές ερμηνείες από Αρώνη, Παπαγιαννόπουλο και Καλλιβωκά και αξεπέραστη μέχρι σήμερα από Καρέζη και Αλεξανδράκη, συν το εξωφρενικό και ανελέητο γκρέμισμα της νεόκοπης νεοελληνικής μπουρζουαζίας. «-Πάω στην Αγγλία να γίνω άντρας. -Εκεί βρήκες να πας;».
5. Της κακομοίρας
Ο άλλος μεγάλος κινηματογραφικός κωμικός του γκαγκ (και σύμφωνα με ένα σκηνοθέτη που πολέμησε λυσσαλέα στην αρχή της ανατρεπτικής καριέρας του αυτές τις ταινίες, το Νίκο Νικολαϊδη) και ίσως ο ηθοποιός που αδίκησε περισσότερο απ' όλους τον εαυτό του, δίνει ρέστα από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό, τρέχει, φωνάζει, κοροϊδεύει, ερωτεύεται και αυτοπαρωδείται, παίρνοντας στην πλάτη του και απογειώνοντας ένα ανύπαρκτο σενάριο. «Πρρρρρ, ξιγουφιασμένου ψουφίμ!».
6. Η βίλα των οργίων
Και πάλι Κωνσταντάρας και Παπαγιαννόπουλος, και πάλι ξεγύμνωμα της χάρτινης ηθικής αστών, μικροαστών, προλετάριων και εξουσίας, και πάλι αστείο της ατάκας. Εδώ θα βάλω δύο: «-Εσείς είστε πλούσιοι, και οι πράξεις σας έχουν πολιτικές προεκτάσεις. -Δηλαδή αν εσύ γουστάρεις να καπνίζεις ναργιλέ εγώ πρέπει να σου πω άσε κάτω το μαρκούτσι γιατί έχει πολιτικές προεκτάσεις;» Και το αθάνατο: «Τι το κάναμε εδώ, αμέρικαν μπαρ;».
7. Η θεία από το Σικάγο
Οι τρομεροί, ισοπεδωτικοί χαρακτήρες, και εκπληκτικοί ηθοποιοί, Γεωργία Βασιλειάδου και Ορέστης Μακρής προκαλούν αβίαστα χείμαρρους γέλιου και σφάζουν με το βαμβάκι. Και με το κανάτι. Στα συν η αιώνια μάνα Ελένη Ζαφειρίου. «-Δεν ήθελα να πω αυτό Λυκούργο μου. -Αφού δεν ήθελες να πεις αυτό γιατί το λες και δεν λες το άλλο που ήθελες;».
8. Δεσποινίς διευθυντής
Οι αδυναμίες δεν κρύβονται. Φαίνεται ότι η Καρέζη (ακόμη απορώ τι του βρήκε του δικαστή του Κλίντον) και ο Παπαγιαννόπουλος είναι δύο από τις δικές μου. Πανέξυπνες ατάκες, εκπληκτικοί δεύτεροι ρόλοι από τον Δημήτρη Νικολαϊδη στο ρόλο του Ναυαρχούκου και τη Λίλλυ Παπαγιάννη (ίσως η πιο ερωτική γυναίκα του ελληνικού κινηματογράφου, δείτε τη στην Εκδρομή του Κανελλόπουλου, γιατί καλό ελληνικό σινεμά δεν είναι μόνο το εμπορικό, μη φτάσουμε και στο άλλο άκρο) σ' αυτόν της ξαδέρφης Αθηνάς. «Τι έγινε παιδιά, γιατί πιάνεστε;».
9. Ο Ηλίας του 16ου
Όταν συναντιούνται σε μια ταινία ο Βέγγος και ο Χατζηχρήστος, είναι βέβαιο ότι θα γίνει χαμός. Τίμιοι κλέφτες και σάπιοι ευυπόληπτοι πολίτες σε ότι πιο κοντινό μπορώ να φανταστώ ότι υπάρχει στο νεφελώδη όρο «ηθογραφία». Οι αληθινές σφαλιάρες που τρώει ο Βέγγος και η αντίδρασή του είναι από τις κορυφαίες στιγμές της παγκόσμιας κωμωδίας και δεν περιγράφονται. «Δε με ξέρεις δε σε ξέρω, υποφέρεις κι υποφέρω.».
10. Η ωραία των Αθηνών
Βασιλειάδου, Φωτόπουλος, Αυλωνίτης, Σταυρίδης. Τέσσερα ιερά τέρατα μέσα σε μια ταινία, που δεν χρειάζεται τίποτε άλλο για να γίνει μνημείο της εποχής της και μέσα από καταστάσεις εντελώς ξεπερασμένες και ξένες για 'μας να βγάζει γέλιο, αβίαστο, συνωμοτικό και γνήσιο. «Πνεύμα και ηθική!».
11. Η γυναίκα μου τρελάθηκε
Η συζυγική ζήλια σαν θέμα γέννησε πολλές κωμωδίες, η κορυφαία ανάμεσά τους είναι κατά τη γνώμη μου αυτή, λόγω των πρωταγωνιστών Κωνσταντάρα και Αρώνη, που είναι εκπληκτικοί στις σκηνές που κάνουν τους τρελούς, αλλά και του άριστου ρολίστα Γιάννη Βογιατζή (έχει παίξει από το Λαλάκη ως το μάγκα με την ίδια πειστικότητα) που ενσαρκώνει έξοχα τον τρελογιατρό. «Τρεις βλάκες έχω γνωρίσει στη ζωή μου: Εμένα, εσένα, και τον καθηγητή Μιουλααα.».
* * * *
11 Tαινίες στις οποίες βαρέθηκα τη ζωή μου
του Τάσου Πατώκου
Έχω αισθανθεί συνεπαρμένος από τόσες ταινίες που αν επέλεγα να γράψω για έντεκα από αυτές, θα έπρεπε να αφήσω πάρα πολλές απ'έξω. Έτσι, προτίμησα να γράψω για μερικές ταινίες που πήγα να δω προετοιμασμένος για κάτι ξεχωριστό, αλλά οι τελικές εντυπώσεις υπήρξαν μάλλον άσχημες...
1. Συνέντευξη με έναν βρυκόλακα
Με τα ονόματα των Neil Jordan και Stephen Rea ως εγγύηση, και με το αριστουργηματικό «Παιχνίδι των λυγμών» να έχει προηγηθεί, πήγα στον κινηματογράφο με την καλύτερη προδιάθεση - και βγήκα από αυτόν στο διάλειμμα και παραπατώντας από τη νύστα.
2. Η μητέρα
Αυτή η ταινία πήγε να περάσει ως «αγγλικός ανεξάρτητος κινηματογράφος», αλλά ήταν περισσότερο σαν τηλεταινία του Mega με πρωταγωνιστές την Άννα Παναγιωτοπούλου, την Εβελίνα Παπούλια και τον Αιμίλιο Χειλάκη. Το story: μια μεσόκοπη γυναίκα (Παναγιωτοπούλου) πηγαίνει με το σύζυγό της να επισκεφθούν τα παιδιά τους. Στην πορεία, ο σύζυγος μας αφήνει χρόνους και η μεσόκοπη γυναίκα αποφασίζει να εγκατασταθεί στο σπίτι του γιου της, στο οποίο γνωρίζει κάποιον (Χειλάκης) που τα έχει με την κόρη της (Παπούλια). Η συνέχεια είναι ακριβώς όπως φαντάζεστε, με τη διαφορά ότι η Μιρέλλα Παπαοικονόμου ίσως να την έγραφε και καλύτερα.
3. Έγκλημα στο Γκόσφορντ Παρκ
Η ατμόσφαιρα αυτής της ταινίας προκαλεί απίστευτα χασμουρητά, ενώ το υποτιθέμενο μυστήριο είναι κραυγαλέα φανερό. Πρόκειται για μια ιστορία μυστηρίου από αυτές που η Αγκάθα Κρίστι θα μπορούσε να γράψει μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο στο οποίο θα έπρεπε να ετοιμάσει και τραπέζι για όλους τους συγγενείς της, και θα έχανε και τη μισή Κυριακή εξαιτίας του hangover. Mετά, θα έσκιζε τα χειρόγραφά της για να μη χαλάσει την υπόληψή της.
4. Το βλέμμα του Οδυσσέα
Λίγα πράγματα θυμάμαι από αυτήν την ταινία: ότι υπήρχε μια σκηνή που έδειχνε ένα πλοίο να μπαίνει σε ένα λιμάνι επί 20 ολόκληρα λεπτά (δηλαδή όσο ακριβώς κάνει για να μπει στην πραγματικότητα) και ότι προσπαθούσα μάταια να βρω κάποια στιγμή της ταινίας που θα ακουγόταν κάποιος διάλογος για να φάω τα τσιπς μου χωρίς να ακουστώ στον υπόλοιπο κινηματογράφο.
5. Τίγρης και δράκος
Πριν πάω με είχαν προειδοποιήσει ότι η ταινία είναι κάτι σαν το Matrix στα γιαπωνέζικα. Επειδή δεν είχα δει το Matrix, δε βρήκα κάτι το μεμπτό σε αυτήν την περιγραφή, κι έτσι βρέθηκα να βλέπω αλλοπαρμένες γιαπωνέζες να παλεύουν κάνοντας αεροδυναμικά κόλπα - κάτι που οι λιγότερο αδαείς από εμένα απεκάλεσαν «πολεμική χορογραφία». Προσωπικά, όπως και να το αποκαλέσω, η εμπειρία ήταν τόσο τραυματική που προτίμησα να αποφύγω και το Kill Bill.
6. Στο μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς
Η ιδέα ήταν πολύ έξυπνη - για τα δεκαπέντε πρώτα λεπτά. Η συνέχεια ήταν σκέτη κούραση, αφήστε που μπορεί να μπει κάποιος μέσα στον κινηματογράφο με την καλύτερη ιδέα για τον Μάλκοβιτς και να βγει θεωρώντας τον τη μεγαλύτερη ψωνάρα στον πλανήτη Γη.
7. Μάτια ερμητικά κλειστά
Μια συζυγική απιστία στο μικροσκόπιο: οι εσωτερικές τρικυμίες ενός νεαρού ζευγαριού μετά από μια αποκάλυψη και οι βασανιστικές αμφιβολίες και τα ερωτηματικά που ζζζζζζ
8. Τρία χρώματα: μπλε
Ευτυχώς που είδα την τριλογία με την ανάποδη σειρά, γιατί αν είχα δει πρώτα το «Μπλε», δε νομίζω να είχα κουράγιο να δω και τις επόμενες. Όσο λάτρεψα το «Άσπρο» και το «Κόκκινο», τόσο κουράστηκα από το «Μπλε»: εντάξει, το δράμα της ηρωίδας είναι κατανοητό, αλλά να βλέπεις την Μπινός να περιφέρει την ίδια καταθλιπτική φάτσα επί δύο σχεδόν ώρες δεν αντέχεται εύκολα. Ποιητική - ξεποιητική, από ένα σημείο και μετά το κεφάλι βυθίζεται και επανέρχεται, σα να είσαι καλοκαίρι και καταμεσήμερο μέσα στο λεωφορείο.
9. Billy Elliot: Γεννημένος χορευτής
Αν το έπιασα σωστά, το νόημα της ταινίας ήταν να δείξει πως μπορείς να κυνηγήσεις τα όνειρά σου κλπ κλπ - αλλά από ένα σημείο και μετά το focus χάθηκε τελείως, και είναι κρίμα γιατί θα μπορούσε να είναι πολύ ενδιαφέρουσα ταινία. Με ρηχούς, αδούλευτους χαρακτήρες και άκυρο τέλος, εύχεσαι κάποιος να είχε γκρεμοτσακίσει τον Billy από καμιά σκάλα όταν ήταν μικρός και να του είχε κοπεί η όρεξη για χορό μια για πάντα.
10. Έριν Μπρόκοβιτς
Αν δεν είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο η (συμπαθέστατη) Julia Roberts, αυτή η ταινία θα ήταν ένα παρακμιακό b-movie κατάλληλο για τη μεταμεσονύχτια ζώνη του Alter, μετά τη Νικολούλη και πριν αρχίσουν οι τσόντες. Επίσης, δε θα το διέκοπταν καν για να βάλουν το διαφημιστικό των Candy Girls, μιας και κανείς δε θα ήταν ξύπνιος για να το παρακολουθήσει.
11. The Blair Witch Project
- Προσοχή! Μη διαβάσετε αν δε θέλετε να μάθετε πώς τελειώνει η ταινία!
Mία υστερικιά φοιτήτρια γυρίζει ένα ντοκυμαντέρ για το θρύλο της μάγισσας του Blair και μαζί με δύο φίλους της (ο ένας από τους οποίους είναι ολόιδιος ο τραγουδιστής των Spin Doctors), παίρνει μια κάμερα και αρχίζει την περιπλάνηση σε ένα δάσος που όποιος επιχείρησε να εξερευνήσει στο παρελθόν δεν επέστρεψε ποτέ. Με το story θα γλάρωνε κανείς άνετα, αν δεν ήταν η εν λόγω τύπισσα να τσιρίζει κάθε τρεις και λίγο και να σπάει τα νεύρα μας (πόσο μάλλον αυτά των συμφοιτητών της). Κατά μια εκδοχή, στο τέλος η φοιτήτρια δε δολοφονείται από το φάντασμα αλλά από τους συμφοιτητές της, οι οποίοι είχαν κρυφτεί με σκοπό να την καθαρίσουν και να γλυτώσουν από την εκνευριστική παρουσία της.
