11ο ΦΝτΘ: Εικόνες του 21ου Αιώνα μετά μουσικής
Το εφετινό ποδοσφαιρικό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης κατεβαίνει στα γήπεδα του Ολύμπιον, του Λιμανιού, του Ινστιτούτου Γκαίτε και του ΙΕΚ Ακμή μια σημαδιακή κινηματογραφική ημέρα: Παρασκευή και 13 Μαρτίου του τρέχοντος 2009.
Η επίσημη έναρξη κηρύσσεται στις 20.30 με την σινο-ολυμπιακή ταινία "Ο κόκκινος αγώνας" [The Red Race, Κίνα / Γερμανία, 70'] του Chao Gan κι ακολουθεί σε μεταμεσονύχτια μια chorus line τεκμηρίωση [Κάθε βηματάκι / Every Little Step, ΗΠ, 95']. Η επίσημη λήξη και η απονομή του Βραβείου Κοινού θα γίνει το Σάββατο 21, πάλι στις 20.30, αλλά οι προβολές θα συνεχιστούν ακάθεκτες και όλη την Κυριακή 22 Μαρτίου.
Φέτος έχουμε και πάλι αρκετές ενδιαφέρουσες μουσικές προτάσεις.
Μουσική, μουσικοί & Στέφαν Σβίτερτ
Στο μουσικό τμήμα του 11ου φεστιβάλ η πιο ιντριγκαδόρικη πρόταση λέγεται "RiP: Το Μανιφέστο του Remix" [RiP - A Remix Manifesto, Καναδάς 2008, 80']. Ο πολτοποιός, mash up remixer, Girl Talk και ο σκηνοθέτης Brett Gaylor θέλουν να μας προβληματίσουν πάνω στο θέμα των δικαιωμάτων πνεύματος και των ορίων παραβίασης των. Ο μουσικός κιμάς κόπτεται παρουσία του πελάτου στην ιστοσελίδα opensourcecinema.org και, παραδόξως, η επένδυση είναι ορίτζιναλ και φέρει την υπογραφή του Olivier Alary.
Ακολουθεί μια περιήγηση στο λεγόμενο λευκο-ροκ, όπου οι λευκορώσοι συνάδελφοι χαρακτηρίζονται ως "Μουσικοί Παρτιζάνοι" [Muzyczna Partyzantka / Music Partisans, Πολωνία 2007, 53'] από τον πολωνό Miroslaw Dembinski. Σε μια ανελεύθερη ευρωπαϊκή χώρα οι απόψεις νέων [Σβιέτα] και μεγαλυτέρων [Λαβόρ Βόλσκι / ΝRM = Ανεξάρτητη Δημοκρατία των Ονείρων] είναι διιστάμενες.
Η Αγγελική Αριστομενοπούλου επισκέπτεται το αυτοδιαχειριζόμενο Βερολίνο μέσα από το "Kreuzberg 36" [Κρόιτσμπεργκ 36, Ελλάς 2008, 52'] και μας εξηγεί πως η χιπ χοπ αλά "Favela Rising" [2005] κρατά τους μετανάστες μακριά απ' τις συμμορίες. Η Elizabeth Chai Vasarhelyi πηγαίνει στην Σενεγάλη και μας γνωρίζει εντός έδρας τον δικό της "Γιουσού Ν'Ντουρ: Φέρνω αυτό που αγαπώ" [Youssou Ndour: I bring what I love, ΗΠ 2008, 102'].
Οι Steve Saporito & Zach Shaffer μας γυρίζουν στη δεκαετία του '90, στη Νέα Υόρκη του δημάρχου Τζουλιάνι, και στα θρυλικά πανσεξουαλικά ροκ πάρτι του κλαμπ "Squeezebox!" [Σκουήζμποξ!, ΗΠ 2008, 91'].
Ο ινδικής καταγωγής κοσμοπολίτης και οσκαρούχος Vikram Teja Jayanti καταφέρνει να κινηματογραφήσει την "Αγωνία και την έκσταση του Φιλ Σπέκτορ" [The agony and ecstasy of Phil Spector, ΗΒ 2008, 103'] ενός θρυλικού μουσικού παραγωγού που ζει ως ερημίτης στο πολυτελές παλάτι του και δε δίνει ποτέ συνεντεύξεις, πόσο μάλλον τώρα που δικάζεται κιόλας.
Η "Σέλια η βασίλισσα" [Celia the queen, ΗΠ 2008, 90'] των Joe Cardona & Mario De Varona είναι η πασίγνωστη κουβανή ντουεντίστα Celia Cruz, η αγαπημένη των Τίτο Πουέντε, Γουίλι Κολόν και Τζόνι Πατσέκο, αλλά και των νεότερων Gonzalo Rubalcaba και Renoir Rodriguez.
Ο χορός συνεχίζεται σε "Κάθε βηματάκι" [Every little step, ΗΠ 2008, 95'] των Adam Del Deo & James D. Stern, όπου ξεδιπλώνεται ο παγκόσμιος θρίαμβος του μιούζικαλ "A Chorus Line" κι όπου φαίνεται καθαρά πως η ζωή αντιγράφει την τέχνη και πως, μοιραία, αυτό έφτασε πια να προσβάλλει και την τηλεοπτική μας θαλπωρή.
Επ, δεν τελειώσαμε! Υπάρχει κι ένα αφιέρωμα στον ελβετό λάτρη της μουσικής Stefan Schwietert με πέντε ταινίες του. Σ' αυτόν τον κοσμογυρισμένο εραστή του μουσικού ιδιώματος και των αναπάντεχων ακουσμάτων.
"Το ακορντεόν του διάβολου" [El acordeon del diablo / The devil's accordion, Γερμανία / Ελβετία 2000, 90'] μας πηγαίνει στην Κολομβία του Pacho Rada και της παρέας του [Manuel Rada, Afredo Guti?rrez, Israel Romero, Antonio Jamarillo], στους ρυθμούς σάλσα, κούμπια και βαγιενάτο και στα "Εκατό χρόνια μοναξιάς" του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές.
Εν συνεχεία "Η φυλή του ακορντεόν" [Accordion Tribe, Αυστρία / Ελβετία 2004, 87'] μας παρουσιάζει την ομώνυμη ευρωπαϊκή ορχήστρα των Guy Klucevsek, Lars Hollmer, Maria Kalaniemi, Bratko Bibic και Otto Lechner και τη δύναμη που έχει η μουσική να πλάθει ζωές.
Ακορντεόν έχει και το "Γαργάλημα στη καρδιά" [A tickle in the heart, Γερμανία / Ελβετία 1996, 84'] των κλετσμεράντο αδελφών Έπσταϊν [Μαξ, Ούλι και Τζούλι] που επανέρχονται στο προσκήνιο μέσα από την παγκόσμια τουρνέ τους.
"Το αλπικό κόρνο" [Das Alphorn / The alphorn story, Ελβετία 2003, 83'] ασχολείται με τους ανανεωτές της παραδοσιακής ελβετικής μουσικής, ενώ οι πιο πρόσφατοι "Μακρινοί αντίλαλοι" [Heimatklange / Echoes of home, Γερμανία / Ελβετία 2007, 83'] επεκτείνονται στη φωνητική παράδοση γιόντελερ των Άλπεων και στην ανοιχτή θεατρικότητα του τοπίου.
Παραβάσεις, πορτρέτα, όψεις, αφηγήσεις & μνήμες του Κόσμου
T 4 Τέρρυ "the terrible" Θόδωρος Παπαντίνας. Εδώ μιλάμε για μια αουτσάιντερ αυτοκαταστροφική περσόνα που ζει ανάμεσά μας στην Θεσσαλονίκη και εξακολουθεί να κάνει μουσική μέσα από προσωπικές συμπληγάδες. Δείτε την πορεία του, από τους Μακεδονομάχους [με τον Νίκου Παπάζογλου] και την Εταιρεία Καλλιτεχνών [με τους Παύλο Σιδηρόπουλο, Νέστωρα, Μαστρόκαλο & Μπάγκαλα] μέχρι τους Bicycle και Τ 4 Trouble, στο συναρπαστικό "T 4 Trouble and the Self Admiration Society" [Ελλάς 2009, 108'] του Δημήτρη Αθυρίδη.
Δείτε τον κι ακούστε τον ζωντανά, ακμαίο και θαλερό, μαζί με τους T 4 TROUBLE and the S.A.B. [Πάνος Παπάζογλου (ηλεκτρικές κιθάρες), Νίκος Κιουρκτσής (τύμπανα), Κώστας Χασιώτης (μπάσο), Μιχάλης Βρέττας (βιολί), Θ. Αποστολίδης (πλήκτρα)] στην Αποθήκη του Μύλου, την Τετάρτη 18 Μαρτίου 2009.
Στο βιο-μαντέρ "Charisma X - Iannis Xenakis" [Ελλάς 2008, 62'] η Έφη Ξηρού προσεγγίζει τη πολυδιάστατη φυσιογνωμία του Ξενάκη μέσα από την Ορέστεια, τα Πολύτοπα, και τα έργα Nomos, Alpha, Charisma, Naama & Keren, ειδικά ερμηνευμένα στους Δελφούς, οίκαδε στο Παρίσι και στη μονή La Tourette.
Ο Jean Henri Meunier αφιερώνει τη μουσική του Bernardo Sandoval στους κλοσάρ της Τουλούζης, σ' αυτές τις ενδιαφέρουσες ασημαντότητες που "Δεν έχουν τίποτε να χάσουν" [Rien a perdre / Nothing to Lose, Γαλλία 2008, 78']. Η αμέσως προηγούμενη δουλειά του ήταν αφιερωμένη στην νομαδική φωνή της Mina Agossi.
Ο Alexandru Solomon δανείζεται την ποστ ιντάστριαλ των Einstuerzende Neubauten για τους δικούς του "Σοφέρ της Αποκάλυψης" [Apocalypse on Wheels, Ρουμανία 2008, 52'] στους δρόμους του Βουκουρεστίου.
Ο Mohammad Hassan Damanzan ταξιδεύει στο "Τοργκέ" [Torgheh, Ινδία 2008, 52'] του Χορασάν για να καταγράψει τη θεραπευτική παρηγορητική δύναμη της μουσικής του ιρανικού δίχορδου ντοτάρ.
"Η προδοσία" [The Betrayal / Nerakhoon, HΠ 2008, 96'] της Ellen Kuras είναι μια οδύσσεια 23 ετών απ' το Λάος [το ασιατικό κράτος] ως τη Νέα Υόρκη που στηρίζεται μουσικά στους Howard Shore, Arvo Part, Jan Garbarek και Gavin Bryars.
Η Λόρα [1911-2007] σύζυγος Άλντους [1894-1963] μιλά για τη ζωή πλάι του [Huxley on Huxley, ΗΠ 2008, 60'] στην Mary Ann Braubach σε μουσική υπόκρουση του Andrea [υιού] Morricone.
O Λευτέρης Χαρωνίτης δραματοποιεί το πορτρέτο "Νίκος Καζαντζάκης - Ακροβάτης πάνω από το χάος" [2008, 98'] με τη μουσική του Χρήστου Λεοντή [με σημαίες και με ταμπούρλα;] κι ο Απόστολος Καρακάσης βολτάρει στον "Εθνικό Κήπο" των θαμώνων με Νίκο Κυπουργό.
Ο Sebastian Doggart χτίζει, με το "Φλερτάροντας την Κόντι" [Courting Condi, ΗΠ 2008, 107'], ένα κωμικοτραγικό πιθανό-απίθανο ρομάντζο στην προσπάθεια ενός μουσικού να βρει τον έρωτα της ζωής του στο πρόσωπο της πιανίστριας [μεταξύ άλλων] Κοντολίζα Ράις.
Στα "Θύματα του πλούτου μας" [Victimes de nos richesses, Μάλι / Γαλλία 2007, 58'] η οικογένεια Toure [Ali Farka, Fantani & Kal] ψάχνει ότι ακριβώς και ο Idrissa Guiro μετά των Youssou N'Dour & Djelimady Tounkara στο εύγλωττο "Βαρκελώνη ή θάνατος" [Barcelone ou la Mort / Barcelona or Die, Γαλλία 2007, 51']: την Αφρική εκ των έσω και τη "γωνία στο τάλιρο".
Από την ενότητα των μεξικάνικων ντοκιμαντέρ προτείνω το "Γεννημένος χωρίς" [Nacido sin / Born Without, Μεξικό 2007, 82'] της Eva Norvind, που αναφέρεται σ' έναν άχειρα πολύτεκνο νάνο φυσαρμονικίστα. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως και οι υπόλοιπες [τουλάχιστον τέσσερις] δεν στερούνται μουσικού ενδιαφέροντος.
Από τα αυστριακά ντοκιμαντέρ, σίγουρα ξεχωρίζει αυτό το αιρετικό "Ποιος φοβάται την Κάθι Άκερ;" [Who's Afraid of Kathy Acker?, Γερμανία / Αυστρία 2008, 87'] της Barbara Caspar, που αναφέρεται στο βίο και πολιτεία της επιλεγομένης Black Tarantula [1947-1997].
Ακολουθεί το "Ελάτε να βγάλουμε λεφτά" [Let's make money, Αυστρία 2008, 108'] του Erwin Wagenhofer [We Feed the World] σε μουσική Helmut Νeugebauer και η εβραίικη "Συκοφαντία" [Hashmatsa / Defamation, Αυστρία-Δανία-Ισραήλ-ΗΠ 2009, 93'] του Yoav Shamir με μουσική του και μπασίστα Mischa Krausz.
Στις συναυλίες συγκαταλέγεται το Hip Hop Party @ Art House, το Σάββατο 14 Μαρτίου, με τη συμμετοχή 7 θεσσαλονικιώτικων γκρουπ, μετά την πρεμιέρα της ταινίας "Ρυθμοί και Ρίμες" στο πλαίσιο του ελληνικού πανοράματος. Αλλά και οι ξέφρενοι ρυθμοί του έθνικ σεξτέτου Neo Yoruba People που εμφανίζονται για πρώτη φορά στην πόλη μας, στην Αίγλη, την Πέμπτη 19 Μαρτίου.
Στο Ελληνικό Πανόραμα θα βρείτε επίσης το γκραφίτι "Bombing" των Αθανασόπουλου & Νικολόπουλου, τους ακροποδηλάτες "Cyclown Circus" του Σφυρή, το υβριδικό "Gender Pop" του Γιάνναρη, το αντιπλημμυρικό "Katrina Music" του Πεχλιβανίδη, το σχολικό "Schoolwave on the Rocks" του Γραμματόπουλου, "Τα παιδιά της χορωδίας" της Ρικάκη και το ψυχεδελορόκ "Κέντρο του Σύμπαντος" των Πατεράκη / Καραϊσαρίδη.
Εικόνες του 21ου Αιώνα άνευ...
Για σας που ψάχνετε μόνο τις εικόνες, ο σεφ προτείνει τις λεγόμενες σταθερές αξίες. "Ζόρικες θείτσες" [Rough Aunties, ΗΒ 2008, 103'] της Kim Longinotto, "Λήθη" [El Olvido / Oblivion, Ολλανδία 2008, 100'] της Heddy Honigmann, "Λουόμενοι" [Bathers, Ελλάς 2009, 46'] της Εύας Στεφανή, "Αργό πετρέλαιο" [Crude, ΗΠ 2009, 104'] του Joe Berlinger και "7.915χλμ" [7.915Km, Αυστρία 2008, 97'] του Νikolaus Geyrhalter [Ο άρτος ημών ο επιούσιος / Πριπγιάτ].
S for see more
