35 μουσικά ταξίδια στο 26o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Δεν είναι συχνό φαινόμενο να ανοίγει τις πύλες του το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ με μουσικό θέμα κι είναι ακόμη σπανιότερο να κλείνει επίσης μετά μουσικής. Φέτος οι μουσικόφιλοι είμαστε αρκούντως τυχεροί γι’ αυτές τις δυο πρεμιέρες και για άλλες 33 που σας προτείνω παρακάτω. Όλα όσα θα διαβάσετε αναδεικνύουν, πιστεύω εκ νέου, τη δύναμη της μουσικής αφήγησης και του μουσικού ντοκιμαντέρ, καθώς και τη διακειμενικότητά του και την αντοχή του στον χρόνο.

Ξεκινάμε λοιπόν την Πέμπτη 7 Μαρτίου με την αναζήτηση του βραζιλιάνου πιανίστα και συνθέτη Φρανσίσκο Τενόριο Ζούνιορ, του οποίου τα ίχνη χάθηκαν στο Μπουένος Άιρες τον Μάρτη του 1976, πριν από σχεδόν μισό αιώνα. Η αναζήτηση βασίζεται στην έρευνα του νεοϋορκέζου δημοσιογράφου Τζεφ Χάρις [με τη φωνή του Τζεφ Γκόλντμπλαμ (Το όνειρο του τρελού πιθήκου)] και στις προσωπικές επί 15ετία καταγραφές του Τρουέμπα, στις οποίες μίλησαν για τον απολεσθέντα και τη μπόσα-νόβα σπουδαιότητά του διάσημοι μουσικοί και θρύλοι της λατινοαμερικάνικης μουσικής παράδοσης.

Το δραματοποιημένο αυτό ντοκιμαντέρ, Πυροβόλησαν τον πιανίστα, υπογράφουν ο ισπανός κομίστας Χαβιέρ Μαρισκάλ από κοινού με τον Φερνάντο Τρουέμπα. Μια που ο πολυβραβευμένος, οσκαρούχος, σκηνοθέτης και πολυτιμημένος μουσικός παραγωγός είναι επίσημος καλεσμένος του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ [θα παραλάβει τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο], θα έχουμε την ευκαιρία να ξαναδούμε άλλες δυο δημιουργίες του, την, από κοινού με τον Μαρισκάλ, πιανίσιμη ιστορία αγάπης κινουμένων σχεδίων Τσίκο & Ρίτα και το μουσικό λάτιν τζαζ οδοιπορικό Calle 54, το οποίο τον οδήγησε στην ίδρυση της εταιρίας Calle 54 Records.

Η επίσημη λήξη της γιορτής των [και μουσικών] εικόνων του 21ου Αιώνα έρχεται με την παγκόσμια πρώτη του πορτρέτου Γιάννης Σπανός: Πίσω απ’ τη μαρκίζα, του μουσικού που «δεν πετάς ούτε μισή νότα», του μουσικοσυνθέτη που «τα τραγούδια του γέννησαν νέους μουσικοσυνθέτες». Ο Άρης Δόριζας τον πρόλαβε σε μεγάλα κέφια και θέλω να πιστεύω ότι έχει καταγράψει και την ιστορία του μεταποιημένου ορχηστρικού των Dirty Three, I remember a time when once you used to love me [Μια φορά θυμάμαι, που έλεγε κι η Αρλέτα]. Γιατί το μότο του Γιάννης Σπανού ήταν: μην ψάχνεις μεγάλους ποιητές, ψάξε μεγάλα ποιήματα.

Στην κύρια πισίνα του Φεστιβάλ που λέγεται Ανοιχτοί Ορίζοντες με προέκταση τα σπέσιαλ ντοκιμαντέρ [τοπ, ειδικές και εκτός συναγωνισμού προβολές], συναντάμε πορτρέτα σε ηχηρά ονόματα ή σε λιγότερο ηχηρά: Ryuichi Sakamoto [Opus], Paul Simon [Ανήσυχα όνειρα: Η μουσική του Πολ Σάιμον], Cindy Lauper [Αφήστε το καναρίνι να κελαηδήσει], Anita Pallenberg [Φωτιά: Η ιστορία της Ανίτα Πάλενμπεργκ], Wang Xilin [Ο άνδρας με τα μαύρα], Dalton Harris [Το όνειρο του Ντάλτον], Peaches [Teaches of Peaches], οι δικοί μας Βαβέλ [Vavel the Band]. Συναντάμε και τον εμβυθιστικό, ενδοσκοπικό, επαυξημένο πραγματικότητας, εγκαταστάτη Jean-Michel Jarre [Το βλέμμα του «εγώ»].

Υπάρχουν όμως και συμφωνικά ντοκιμαντέρ των οποίων οι τίτλοι τραγουδάνε από μόνοι τους: τα της αέναης υδρογείου [Τραγούδια της Γης], του αμαζόνιου δάσους [Η χώρα των λησμονημένων τραγουδιών, αλά Vangelino Currentzis], της λίμνης των κύκνων [Κύκνειο άσμα], της αφγανικής πρωτευούσης [Το τελευταίο τραγούδι της Καμπούλ], της απομίμησης ασύμφωνης μεγαλούπολης [Sinfonietta-πόλης, συνομιλία με τον Dziga Vertov, τίτλος που ξεφεύγει υπερβόρεια του περιεχομένου]. Οι μικροί μουσικόφιλοι [Παιδιά στον Δρόμο του Μεταξιού] μπορούν να αποθέσουν ελπίδες στην 11χρονη Καμ [Το τραγούδι του Ταμάρινδου].

Το φετινό θεματικό πακέτο του Φεστιβάλ [Citizen queer] είναι συστημικά αφιερωμένο στη συμπερίληψη. Κι εδώ έχει μουσικές ταινίες για πολλά γούστα: αντάρτισσες ξένοιαστες καβαλάρισσες [Rebel Dykes], πανκιά φρικιά [QueerCore: How to Punk a Revolution], ντισκομπάλες [Η εκδίκηση της ντίσκο] και κάποιον αστεράτο τύπο που έπεσε στη γη, άλλαζε περσόνες σαν τα πουκάμισα και εντέλει έγινε μαύρη αστερόσκονη [Ziggy Stardust and the Spiders from Mars].

Στον ποικίλο ελληνικό στίβο έχουμε αντίσταση και πάλη κι εκείνος που σωπαίνει θα χαθεί [Η δοκιμή], Μαρία Κάλλας πριν και πιο πριν [Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας], μελοποιημένο Καβάφη [Τείχη] και λαϊκούς αοιδούς του γεραμάνειου ραδιοφώνου [Λαϊκοί βάρδοι - Στιγμές από τη ζωή τους και τη ζωή μας].

Στα διαγωνιστικά τμήματα πρυτανεύει μουσικά το >>Film Forward. Περιλαμβάνει μπαλαντέρα που καντάρει την προσωπική της ιστορία [Από τον Αμπντούλ στην Λεϊλά], μπλουζ φυλακόβιο μιούζικαλ [Ρέες], πολιτικά μαγειρεμένο Σάουντρακ για ένα πραξικόπημα, ένθετο και έκθετο Το δάσος μέσα μου [με το αναπάντεχο αυτοσχεδιαστικό φολκ ντούο Xylouris White], τα αβανγκάρντ κατάλοιπα της Χρυσοτίλης και εννιά πολιτογραφημεν@ αθηναί@ ετερώνυμ@ [Avant-Drag!] Στα ρέστα προτείνω τρεις δυνατές συμμετοχές: αχτύπητος Νικήτας Κλιντ [Unclickable], τσελίστρια ανήσυχη Atena Eshtiaghi [Ο κλεμμένος πλανήτης μου] και τον αυτοδημιούργητο, αυτοβιογραφούμενο, περφόρμερ-σκηνοθέτη Ροχίερ Κάπερς [Γυαλί, η ζωή που δεν έζησα].

Μετά τη λίστα πλήρων τίτλων ακολουθεί λίστα για σινεφίλ θεατές.

================================

Τίτλοι πλήρεις

Viva Varda! /Ζήτω η Βάρδα! [2023 Γαλλία, 68λ] Πιερ-Ανρί Γκιμπέρ / Pierre-Henri Gibert