Azur et Asmar του Michel Ocelot
(Γαλλία/ Βέλγιο/ Ιταλία/ Ισπανία 2006, 99')
Νά λοιπόν κι ένα ενδιαφέρον σύγχρονο animation που δεν υποβιβάζει τη νοημοσύνη μας. Φτιαγμένο με μεράκι από έναν γαλάτη που άφησε τις παραδοσιακές τεχνικές του και πέρασε στην ψηφιακή εποχή, με τους δικούς του βέβαια όρους.
Η ιστορία βασίζεται σε κάποιο παραμύθι δυο παιδιών που μεγαλώνουν μαζί και ονειρεύονται να βρουν και να παντρευτούν την πριγκίπισσα - νεράιδα - τζίνι. Το ένα είναι γαλλάκι λευκό, με πλούσιο μπαμπά και σπουδές και ανατροφή. Το άλλο είναι αραβάκι φτωχό και εύστροφο, η μαμά του οποίου είναι νταντά του πρώτου. Η μαμά-νταντά τούς τραγουδά στα αραβικά το παραμύθι της νεράιδας και εξάπτει τη διάθεσή τους για περιπέτεια. Τα χρόνια περνούν κι οι δυο, έφηβοι πια, σμίγουν ξανά ως ανταγωνιστές στην ίδια παιδική τους αναζήτηση. Το σκηνικό μεταφέρεται στη μεσαιωνική Μαγκρέμπ, με τα πολύχρωμα αραβουργημένα φόντα, με τα εξωτικά τέρατα και τους μυστηριώδεις και παράξενους σοφούς. Κι εκεί ελλοχεύει ένα ανατρεπτικό όσο και διδακτικό τέλος του παραμυθιού...
Δομικά, το σενάριο ακολουθεί παραδοσιακές τακτικές αφήγησης, κάτι από "Χίλιες και μία Νύχτες" παρέα με τους αδερφούς Γκριμ. Το δεύτερο μέρος γίνεται πιο τυχοδιωκτικό, κάτι που θα έκανε τον Κωνσταντίνο Τζούμα να αναφωνήσει "μα ποιος νομίζετε πως είστε, ο Ιντιάνα Τζόουνς;", με το απαραίτητο τουπέ του. Αυτό ίσως ξαφνιάσει ή και ξενίσει τους πιτσιρικάδες του πόκεμον και του ταμαγκότσι. Πρωτότυπο στοιχείο είναι μια φυλετική και θρησκευτική ανεκτικότητα, ο σεβασμός στη γυναίκα και τις αξίες της ευγενούς άμιλλας της συναδέλφωσης της ισότιμης συμπεριφοράς. Αλλά και η τελική λύση που ενισχύει και υποστηρίζει θετικά όλα τα παραπάνω.
Ο καλώς εννοούμενος διδακτισμός δεν είναι ό,τι πιο ενοχλητικό. Ούτε τα δίπολα που φτάνουν τα όρια της μανιέρας. Πιο άσχημο είναι που η γραμμή της αφήγησης ακολουθεί τα βήματα του ευγενούς γάλλου γαλανομάτη που παραδίδει μαθήματα αξιών, τα οποία όμως, εμφανώς χρωστά στην αραβίδα παραμάνα του [η φωνή και η φιγούρα της παλαιστίνιας Hiam Abbass του "Paradise now"]. Ακόμη πιο άσχημο είναι πως όλ' αυτά μου θυμίζουν ένα παιχνίδι ρόλων [role-playing game], το οποίο θα μπορούσε να ακολουθήσει την πορεία του αραβόπαιδου, αλλά δεν το 'κανε για λόγους πατριωτισμού. Το 'κανε ίσως ο Gabriel Yared με τη μουσική του, αλλά αυτό πόσοι το πρόσεξαν;
Υπάρχουν όμως και δυο πολύ απολαυστικοί χαρακτήρες που με έκαναν να παραβλέψω όλα τα υπόλοιπα. Ο ένας, είναι αυτός ο μπαγαποντάκος ο Κραπού [με τη φωνή του Patrick Timsit]. Κακάσχημος, άξεστος, αξύριστος και με κάτι τεράστιους φακούς στα μάτια, βγάζει γλώσσα στα πάντα γύρω του, κάνει διαρκώς ππρρρρρ, απαξιώνοντας δήθεν, αλλά υμνώντας ταυτόχρονα, το μικρόκοσμο που διάλεξε να ζήσει. Είναι μια αστεία, απολαυστική και αποθεωτική πλευρά που κρύβει μέσα του και η οποία ξεπροβάλλει σιγά-σιγά και μας κατακτά λεπτό προς λεπτό.
Ο άλλος, είναι η μικρή πριγκίπισσα Σαμσού-Σαμπάχ [με τη φωνή της Fatma Ben Khell]. Τσαχπίνα, τρισχαριτωμένη, παιχνιδιάρα και τρομερά εύστροφη, πεταρίζει σαν πεταλουδίτσα και σχολιάζει με χάρη τα στραβά στερεότυπα του αραβικού κόσμου της, κατορθώνοντας διαρκώς να τα υπερβαίνει με τόλμη και εφευρετικότητα.
Προσπαθώ να φανταστώ τι σχόλια θα έκανε η ίδια η Σαμσού-Σαμπάχ ως θεατής αυτής της ταινίας και βρίσκω πως μάλλον θα διασκέδαζε τουλάχιστον με τον Κραπού και με τον εαυτό της.
