Not so Young Americans
Οι ανεξάρτητες παραγωγές των ΗΠ, συχνά ενδιαφέρουσες, έρχονται στις ελληνικές αίθουσες με ετήσια χρονοκαθυστέρηση. Κάποιες παίζονται μόνο στα φεστιβάλ, όπως η οδοιπορική μπάντι-μπάντι "Περασμένη Ευτυχία" [Old joy, 2005] της Kelly Reichardt ή το αυτο-ντοκιμαντέρ "Χώμα αγαπημένο" [The Real Dirt on Farmer John, 2005] του Taggart Siegel. Κάποιες άλλες αφήνουν το καλτ στίγμα τους σε πιο πολλούς θεατές, αλλά αργούν επίσης λόγω ακανθώδους θέματος. Όπως το αντιπολεμικό "Σύρριζα" [Jarhead, 2005] του Sam Mendes ή το μακιαβελικό και σαρδόνιο "Ευχαριστώ που καπνίζετε" [Thank you for smoking, 2005] του Jason Reitman.
Φέτος σειρά είχαν το πολυβραβευμένο Little Miss Sunshine του ζεύγους Jonathan Dayton [γ. 1957]-Valerie Faris [γ. 1958], που έπαιξε καλά και στα όσκαρ και στα βραβεία ανεξάρτητου πνεύματος, αλλά και το τολμηρό και ρηξικέλευθο Shortbus του John Cameron Mitchell [γ. 1963], το οποίο κατέκτησε μόνο το βραβείο ανεξάρτητης παραγωγής, λόγω θέματος και αυτό. Κι ενώ για τους δυο πρώτους υπάρχει αγρανάπαυση, ο Μίτσελ ετοιμάζει ήδη ένα σουρεαλιστικό μάγο του Οζ με τίτλο Oskur Fishman. Οι τρεις τους μπορεί να μην είναι πια και τόσο νέοι, αλλά παρόλ' αυτά παραμένουν νέοι γι' αυτό και δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότες.
Στο αντίποδα συναντάμε το Stranger Than Fiction [Πιο παράξενο κι από παράξενο] και τον Marc Forster [γ. 1969 στο Ulm της Γερμανίας]. Τούτη η ταινία έρχεται καπάκι μετά το τρίο Stay [2005], Finding Neverland [2004] και Monster's Ball [2001], οι οποίες άφησαν ανάμικτες εντυπώσεις. Το "Πιο παράξενο..." επιχειρεί να ισορροπήσει στα όρια ή μάλλον φλερτάρει με αυτά εκ του ασφαλούς. Παρά τα όσα κλεισίματα του ματιού, βρίθει κλισέ, μοιάζει αχρείαστα ανισόρροπο και σπαταλάει τα ευρήματά του σε κινήσεις εντυπωσιασμού. Οι εντυπώσεις όμως είναι με το μέρος του Φόστερ, γιατί αλλιώς δεν εξηγείται εύκολα το γεγονός των τεσσάρων παραγωγών με τις οποίες χρεώνεται για το άμεσο μέλλον [Dallas Buyer's Club, Alpha, 36 και The Kite Runner].
Δεύτερος αντίποδας το ξεφούσκωτα "μαγικό" The Prestige του δαλτονισμένου Christopher Nolan [γ. 1970 στο Λονδίνο]. Μετά από μια σούπερ θριαμβευτική αρχή [Following, 1998], ακολούθησε το μνημειώδες Memento [2000], το ρι-μέικ-απ Insomnia [2002] και το πρωθύστερο Batman Begins [2005] που τον ανέβασε ξανά, αλλά μέσω Χόλιγουντ. Στο Prestige, αν και πατάει γερά και στις δυο του πατρίδες, δεν αμύνεται υπέρ καμιάς κι όπου αφήσει το καπέλο του αυτό τον σκεπάζει και τον εξαφανίζει. Διασώζεται μετά βίας με αρκετές απώλειες -χωρίς μανδύα μυστηρίου-, έχοντας επιχειρήσει ελεύθερη πτώση δίχως δίχτυ προστασίας. Το επόμενο εγχείρημά του, The Dark Knight, πρέπει να το σχεδιάσει σχολαστικότερα και λιτότερα.
Τρίτο αντιποδάρι το αυτοβιογραφικό "Εγχειρίδιο αναγνώρισης αγίων" [A Guide to Recognizing your Saints] του "Gutterboy" Dito Montiel. Πορτορικάνος από πατέρα και Ιρλανδός από μάνα, ο Ντίτο πλασάρει τον εαυτό του ως ένα σύγχρονο Κέρουακ. Κλοσάρ κωλόπαιδο, κακές "αθώες" παρέες, τεμέκ καταπίεση, επανάσταση με αιτία και χωρίς επιστροφή, στίχοι σκόρπιοι και η ωριμότητα του συγγραφέα στο συρτάρι. Ακόμη κι όταν είναι εκεί, δεν είναι πια εκεί. Η παρακμή της ταινίας δανείζεται κλίμα από το "Σκοτεινό ποτάμι" [Mystic river] κι αφήνει τα πρόσωπα να κακοφορμίσουν νομοτελειακά. Οι ηθοποιοί τον βοηθάνε πολύ [ακόμη και κείνο το "ημιπρόσωπο" μινιμαλιστικό πέρασμα του Eric Roberts]. Οι σημειώσεις του όμως είναι πολύ αμερικάνικες, ίσως γιατί ο ίδιος ως μετανάστης επιθυμούσε διακαώς την αφομοίωση. Το σχοινί τον αντέχει ακόμη και ο χειροκροτητής Eddie Krumble Is the Clapper ανοίγει δρόμο για ένα ακόμη Runnin' πρότζεκτ.
Κι επειδή το κάθισμα του διαβόλου έχει τέσσερα πόδια, το τέταρτο είναι "Η πηγή της ζωής" [The Fountain] του Darren Aronofsky [γ. 1969]. Κι αν οι άλλοι τα κουτσοκατάφεραν μετρώντας πληγές, αυτός αφέθηκε να τον καταπιεί η μεγαλομανία του. Υψηλόπνοες και υπερφίαλες προθέσεις που αγγίζουν και σφυρηλατούν τον υπεράνθρωπο του Νίτσε, τη θέωση και την ανάσταση νεκρών του χριστιανισμού, τη νιρβάνα του ινδουισμού και την μήνιν του σκεπτικού ανθρώπου. Πρώτη φορά μου συνέβη να ακούω ένα πολύ καλό σάουντρακ [Mansell/ Kronos & Mogwai] και να μην αντέχω καν τις εικόνες που το γέννησαν. Πλήρης αποστροφή. Από τη φαεινή έκρηξη του "π" [1998] και τα παραισθητικά ανοίγματα του "Ρέκβιεμ" [Requiem for a Dream, 2000] μέχρι το σοβαροφανή ακαδημαϊσμό της "Πηγής" υπάρχει ένα αβυσσαλέο χάσμα που μου θυμίζει την απόσταση ανάμεσα στο πυρήνα του ατόμου και τις στιβάδες των ηλεκτρονίων και τις μεταπτώσεις τους. Ελπίζω μόνον ο, ανακοινωμένος για το 2008, Black Swan να μην αποδειχθεί κύκνειος.
Συμπερασματικά λοιπόν, υπάρχουν αυτοί οι "νέοι" που παραμένουν αμετανόητα νέοι [οι πρώτοι πρώτοι] κι οι άλλοι οι νεονέοι [οι τελευταίοι τελευταίοι] που προσπαθούν απεγνωσμένα να γεράσουν πριν της ώρας τους, δήθεν επειδή "ωρίμασαν". Τα ελιξίρια και οι φιλοσοφικές λίθοι φαντάζουν μαντζούνια και καταπότια κομπογιαννίτικα. Κι εκείνοι που κάποτε "όρισαν να φυλάττουν Θερμοπύλες", αμύνονται πλέον μόνον περί πάρτης [εις οιωνός κάκιστος].
