Ο Jack Lemmon μετακομίζει στον παράδεισο

Γεννήθηκε το 1925 μέσα σε ένα βοστονέζικο ασανσέρ. Ο πατέρας του ήταν πρόεδρος μιας εταιρίας που έφτιαχνε λουκουμάδες, αλλ' αυτός είχε άλλα σχέδια. Φοίτησε στο Harvard, ενώ παράλληλα συμμετείχε και την θεατρική ομάδα της σχολής του. Έβαλε πλώρη για την Νέα Υόρκη όπου δούλεψε αρχικά ως πιανίστας. Από το μιούζικ χωλ πέρασε σταδιακά στο ραδιόφωνο, το θέατρο και την τηλεόραση. Πρώτη του επιτυχία ο δεύτερος ρόλος στον "Mister Roberts" (1955, των Ford και LeRoy) που του απέφερε και το ανάλογο όσκαρ. Θριάμβευσε ερμηνευτικά στις κωμωδίες του Billy Wilder, "Διαμέρισμα" (The apartment, 1960) και "Γλυκιά μου Ίρμα" (Irma la douce, 1963) στο πλευρό της απρόβλεπτης Shirley MacLaine, αλλά άφησε εποχή και στο "Μερικοί το προτιμούν καυτό" (Some like it hot, 1959) σε ντουέτο με τον Tony Curtis, ανταγωνιζόμενοι αμφότεροι τα κάλλη της Marilyn Monroe. "Τα πιο δύσκολα γυρίσματα της καριέρας μου ήταν αυτά με την Μέριλιν", θυμάται. "Τα περισσότερα βέβαια τα τράβηξε ο παρτενέρ της ο Τόνι Κέρτις. Αλλά ο Μπίλυ κατάφερε τελικά να την φέρει με τα νερά του".

Στην κωμωδία του Gene Saks "Ένα παράξενο ζευγάρι" (The odd couple, 1968) συναντά τον Walter Matthau και τότε πια δένει η συνταγή. Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι που λένε. Βρήκε ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ. Η χημεία τους γίνεται δυναμική και καταλυτική. Με τον Ματάου θα κάνει συνολικά 13 ταινίες. Τρεις απ' αυτές θα
έχουν για τιμονιέρη τον μεγαλοφυή Μπίλυ Γουάιλντερ. "The fortune cookie" (1966), το ρημέικ "Η πρώτη σελίδα" (The front page, 1974), και εντέλει η κορωνίδα όλων "Τα φιλαράκια" (Buddy buddy, 1981). Ο μαλθακός απατημένος σύζυγος αντιμέτωπος με τον τραμπούκο και σκληρόπετσο γκάνγκστερ. Και τα δάκρυα να τρέχουν απ' τα γέλια. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας χαρακτηρίζει πια ένα ολόκληρο κινηματογραφικό είδος. Οι buddy-buddy κωμωδίες τους είναι η επιτομή του νεότερου αμερικάνικου ανατρεπτικού χιούμορ και βασική επιρροή όλων των stand-up κωμικών. Με τον Γουάιλντερ θα γυρίσει άλλη μια καλή μαύρη κωμωδία (Avanti!, 1972) που υπήρξε εξίσου επιδραστική, παρότι χαμηλότονη.

Ο Τζακ έχει κάνει επίσης και σπουδαίους δραματικούς ρόλους. Σας θυμίζω το "Days of wine and roses" (1962) του Blake Edwards, όπου απαγκιστρώνει την αλκοολική σύζυγό του (Lee Remick) από το ποτό. Αλλά και τα νεότερα πολιτικά θρίλερ "Το σύνδρομο της Κίνας" (The China syndrome, 1979) και "Ο αγνοούμενος" (Missing, 1982 του Κώστα Γαβρά), για τα οποία πήρε βραβεία ερμηνείας στις Κάνες. Αλλά και το μικρό του πέρασμα από τον "JFK" (1991) του εμμανούς Oliver Stone. Ευτύχησε επίσης να κερδίσει κι ένα όσκαρ πρώτου ρόλου για το φιλμ "Save the tiger" (1973) του John G. Avildsen, που σώθηκε κυριολεκτικά από τις ιδέες και το μοντάζ του Μπίλυ Γουάιλντερ, όπως λέει ο ίδιος ο Τζακ σε κάποια συνέντευξή του.

Πέραν αυτών έχει δοκιμάσει τις δυνάμεις του και στην σκηνοθεσία (Kotch, 1971) με πρωταγωνιστή πάλι τον απίθανο Ματάου, που ήταν και υποψήφιος για χρυσό αγαλματάκι. Δυστυχώς δεν υπήρξε ανάλογη συνέχεια πίσω απ' τον φακό. Έχει επίσης γράψει και κάποια τραγούδια για ταινίες κι έχει και δυο δίσκους στο ενεργητικό του. Ποτέ δεν έχασε φυσικά την επαφή του με την σκηνή, είτε εντός είτε εκτός Broadway. Θέατρο και σινεμά ήταν πάντα δυο συγκοινωνούντα δοχεία. Αριστουργηματική η ερμηνεία του στα "Οικόπεδα με θέα" (Glengarry Glen Ross, 1992) από το ομώνυμο θεατρικό του David Mamet. Η επιτυχία του "Παράξενου ζευγαριού", ενέπνευσε στον Νηλ Σάιμον και μια δεύτερη συνέχεια, όπου κι εκεί το δίδυμο Λέμον-Ματάου τα πήγε περίφημα. Ανατρεπτικοί είναι ακόμα και οι δύο "Γκρινιάρηδες" (Grumpy Old Men του 1993 και Grumpier Old Men του 1995) που το ζευγάρι των κωμικών έχει πια προσεγγίσει απίστευτα επίπεδα ωριμότητας και συνεργατικού χιούμορ.
Μετά από κάποιες περιπέτειες υγείας που κορυφώθηκαν το Δεκέμβριο του 2000, ο αξέχαστος κωμικός πέρασε στην αιωνιότητα στις 28/6/2001. Πήγε να βρει τον φιλαράκο του τον Γουώλτερ, που τον περίμενε από πέρσι (1/7/2000), για να σκαρώνουνε παρέα τις πλάκες τους στον ουρανό.

Η κοινή φιλμογραφία Τζακ Λέμον και Γουώλτερ Ματάου
The Fortune Cookie, (1966)
The Odd Couple (1968)
Kotch (1971)
The Front Page (1974)
The Gentleman Tramp (1975)
Buddy Buddy (1981)
JFK (1991)
Chaplin (1992)
Grumpy Old Men (1993)
Grumpier Old Men (1995)
The Grass Harp (1995)
Out to Sea (1997)
The Odd Couple II (1998)

Η κοινή φιλμογραφία Τζακ Λέμον και Μπίλυ Γουάιλντερ
Some Like It Hot (1959)
The Apartment, (1960)
Irma la Douce (1963)
The Fortune Cookie (1966)
Avanti! (1972)
The Front Page (1974)
Buddy Buddy (1981)

Παραπομπές
Ο Λέμον για τον Ματάου
Η τρέλα Λέμον-Ματάου πάει στην Γερμανία
Η φιλμογραφία του Τζακ Λέμον

ΥΓ: Ελληνικές ταινίες, όπως "Γκαρσονιέρα για δέκα", "Μερικοί το προτιμούν κρύο" και "Κάτι να καίει", δεν χρειάζεται να σας εξηγήσω που οφείλουν τους τίτλους και την θεματική τους.