Ο λαβύρινθος του ταύρου
Ο Guillermo del Toro [1964, Γκουανταλαχάρα] έχει περάσει απ' όλα τα στάδια και τα πόστα μιας χολιγουντιανής κινηματογραφικής παραγωγής. Η μαθητεία του πλάι στον σπεσιαλίστα των εφέ και του μακιγιάζ Ντικ Σμιθ [Σιδηρούν παραπέτασμα, Ο καουμπόι του μεσονυχτίου, Νονός 1 & 2, Ταξιτζής, Εξορκιστής 1 & 2, Ελαφοκυνηγός, Ανεξέλεγκτες καταστάσεις, Scanners, Αμαντέους] τον έμπασε σ' έναν μαγικό και συνάμα πολύ ισχυρό κόσμο του γκροτέσκου θεάματος. Η αγάπη του για τα φουτουριστικά ηρωικά κόμικς, τη σκοτεινή μυθολογία και τον ισπανικό εμφύλιο στάθηκε πάντα μια έμπνευση για όσα έγραψε, παρήγαγε και σκηνοθέτησε.
Είναι μόνιμα διχασμένος ανάμεσα στην πατρίδα του [και τον ανάδοχό της] και στο αχόρταγο κι αδηφάγο Χόλιγουντ. Κάνει ταινίες εναλλάξ. Mimic (1997), Blade II (2002) και Hellboy (2004) για τα μεγάλα στούντιο. Cronos (Χρόνος, 1993), El espinazo del diablo (Στη ράχη του διαβόλου, 2001) και El laberinto del Fauno (Ο λαβύρινθος του Πάνα, 2006) για τον μεξικανοϊσπανικό άξονα. Κι έπονται τα Hellboy 2: The Golden Army (2008) και 3993 (2009), πάλι εναλλάξ, αλλά με ανάποδες αναλογίες [τον περιγραφικό τίτλο τον φέρει η αμερικάνικη παραγωγή].
Κι όλη αυτή η εισαγωγή και η γνωριμία δεν έγινε παρά για την τελευταία του ταινία με τον ελληνικό τίτλο "Ο Λαβύρινθος του Πάνα" [Ισπανία / Μεξικό 2006, 114'] και όχι του Φαύνου, ο οποίος είναι το ρωμαϊκό ανάλογο του κατσικοπόδαρου θεού. Η ταινία είναι ένα φαντασμαγορικό και αλληγορικό παραμύθι που μπλέκει το μύθο με την πραγματικότητα του εμφυλίου. Φορέας αυτής της διαπλοκής είναι ένα μικρό κοριτσάκι που ζει μια σκληρή και τραγική πραγματικότητα και δραπετεύει απ' αυτήν, ζωγραφίζοντας καταπακτές με μια κιμωλία. Η αλληγορία έγκειται, από τη μια στις σχέσεις που θέλει και συνάπτει ο ηρώδης Sergi Lopez με τη μέλλουσα βασίλισσα, απ' την άλλη δε με την επανάσταση που ανθίσταται στον ολοκληρωτικό φραγκισμό.
Πού βλέπω το παράδοξο, θα με ρωτήσετε; Η συγκαλυμμένη σημειολογία του ντελ Τόρο κακοφορμίζει τελικά και όζει, ως μεταμορφωμένη ιδεολογική διαστροφή. Ο καθολικισμός τού κατατρώει το μυαλό κι όχι τα αγαπημένα του ζωύφια. Η πριγκίπισσα που εκκολάπτεται σε βασίλισσα, κατά το πρότυπο της Ισαβέλλας, θυσιάζει το επίγειο φέουδό της προς χάριν της βασιλείας των ουρανών. Κι όχι μόνο μια φορά, αλλά και σε κάθε προηγούμενη μετενσάρκωση, μέχρι την τελική της νίκη. Κι έτσι κάπως έχουμε τον πρώτο άνδρα ισπανό βασιλιά. Η επανάσταση δε στρέφεται κατά του βασιλικού θεσμού, αλλά μόνο κατά του δικτάτορα. Ίσα ίσα που αγκαλιάζει τις αγνές προθέσεις και τη θυσία της "παρθένου" βασίλισσας.
Αν αυτό δεν είναι ύπουλη και υποσυνείδητη διαβρωτική τακτική, τότε εγώ είμαι μινώταυρος. Σκεφτείτε ψύχραιμα, αποβάλλοντας το μανδύα του καλοειπωμένου και καλοφτιαγμένου στόρι και μπορεί να με εννοήσετε. Δεν συνηθίζω να συνομωσιολογώ αλλά... κάτι σάπιο υπάρχει σ' αυτό το βασίλειο, όπως προείπε κι ο απηυδισμένος Αμλέτος. Και μην ξεχνάμε πως o ζουμπουρλούδικος del Toro δεν αξίζει ούτε το νυχάκι του Arturo Ripstein [1943-] κι ας έκανε ό,τι ήταν δυνατό να τον αντιγράψει "Στη ράχη του διαβόλου".
