Ο Tom Waits πάει σινεμά
Είναι αγαπημένη φιγούρα του Κόπολα, του Άλτμαν, του Τζάρμους και του Μπαμπένκο. Είναι παιδί του μπιτ, του Μπουκόφσκι, του Βάιλ, και δρόμου. Είναι δεινός πότης: "Δεν έχω κανένα πρόβλημα με το ποτό, εκτός αν δεν έχω κάτι να πιω" λέει γελώντας σαρδόνια. Είναι εφευρέτης μουσικός. Ψωνίζει έμπνευση από τα "Χρώματα - σιδηρικά" όπως ο Φρεντ Φριθ ψωνίζει μουσική από το σούπερ μάρκετ. "Όλα τα εργαλεία και τα είδη κιγκαλερίας πρέπει να εκτιμώνται για τις ηχητικές τους δυνατότητες. Δικράνια, λοστοί, μίξερ, οι σχάρες του τζακιού, φτυάρια, αμόνια, σιδερόβεργες, κάδοι πλυντηρίων, σκουπιδοτενεκέδες - ο κατάλογος μοιάζει ατέλειωτος και όλα τους περιμένουν να τα παίξεις για να βγάλουν μουσική", δηλώνει ευθαρσώς.
Το πάθος του για το ποτό και τη μουσική μπλέχτηκε στην έβδομη τέχνη στα 1978. Ο Sylvester Stallone τον έχρισε μουρμούρη μπάρμαν στο "Paradise Alley" και του ανέθεσε να τραγουδήσει το ομώνυμο κομμάτι και το "Annie's Back In Town". Το δεύτερο βέβαια κόπηκε από την βίντεο έκδοση της ταινίας και οι φανς του Τομ έγιναν έξαλλοι. Του καλάρεσε όμως που ο Michael Wadleigh φρόντισε να τον προβιβάσει σε ιδιοκτήτη μπαρ στο θρυλικό "Wolfen" [1981], όπου παίζει πιάνο και τραγουδάει μισομεθυσμένος το "Jitterbug Boy". Στην ταινία πρωταγωνιστεί ένας άλλος φημισμένος μέθυσος, ο Albert Finney. Έχει προηγηθεί η μουσική της ταινίας "A Wedding" [1978], το άσμα "Invitation to the Blues" για το "Bad Timing: A Sensual Obsession" [1979] του Nicolas Roeg και το "On The Nickel" για την ομώνυμη τηλεταινία [1980].
Το 1982 είναι η χρονιά που άλλαξε τον ρου της ζωής του. Πρώτον συμμετέχει στο "Poetry in Motion" του Ron Mann παρέα με τους μπίτνικ ήρωές του, William S. Burroughs, Charles Bukowski, Jim Carroll, John Cage, Alan Ginsberg, Amiri Baraka και Ed Sanders. Εδώ τραγουδά και το ακυκλοφόρητο "Smuggler's Waltz". Δεύτερον αλλάζει εταιρία [από την Asylum στην Island] και παριστάνει τον μαρμαρωμένο αγαλματάνθρωπο στο "Stone Boy". Τρίτον και σπουδαιότερον γνωρίζει τη γυναίκα, μητέρα, σύντροφο και συν-ποιήτρια Kathleen Brennan και μπαίνει στον οικογενειακό κύκλο των Κόπολα και της Zoetrope. Γίνεται κολλητός του Nicolas Cage, του Chuck E. Weiss, του Johnny Depp.
Η συνεργασία Waits-Brennan-Coppola αρχίζει με το "One from the Heart" [1982] που είναι και υποψήφιο για όσκαρ τραγουδιού, τρομάρα του. Τότε η Barbra Streisand είχε κάνει σχολή αλλά σήμερα ηχεί αρκετά παρωχημένο. Συνεχίζεται δε, με τα μικρά περάσματα από τους "Outsiders" [1983], τον "Αταίριαστο" [Rumble Fish, 1983] και το "Cotton Club" [1984]. Ο Jean-Luc Goddard χρησιμοποιεί το "Ruby's Arms" στο "Όνομα Κάρμεν" [Prenom Carmen, 1984] και ο Mika Kaurismaki το "Time" στο "Yotyo" [Night Job, 1985]. Ο Martin Bell επενδύει μουσικά το ντοκιμαντέρ του "Streetwise" [1985] για τους βετεράνους του Σιάτλ με τα "Take Care Of All Of My Children" και "Rat's Theme".
Δεύτερος σταθμός στη μέχρι σήμερα πορεία του είναι η γνωριμία του με τον Τζιμ Τζάρμους. Είναι πασίγνωστο ότι η ταινία "Στην παγίδα του νόμου" [Down by Law, 1986] αποτέλεσε σημείο αναφοράς και καταξίωσης όλων των συντελεστών της. Του Jarmusch ως ώριμου δημιουργού. Του Lurie ως κινηματογραφικού συνθέτη και ερμηνευτή. Του Roberto Benigni ως καταλύτη του περίφημου "I scream, you scream, we all scream for ice-cream" που του επέτρεψε να κάνει θριαμβευτική πορεία στη νέα ήπειρο. Και βεβαίως-βεβαίως του Τομ που περίμενε μια μεγάλη ευκαιρία να ξεδιπλώσει και το υποκριτικό του ταλέντο.
Οι βάλτοι ξερνάνε τρεις δραπέτες και τα ντουέτα-δίπολα μεταξύ τους δίνουν και παίρνουν. Χαρμολύπες και κλαυσίγελοι συνοδεία μεθυσμένων μουσικών μοτίβων. Στα ενδιάμεσα έχουμε και δυο ερωτικά δίπολα, το ντελιριακό αντάμωμα Μπενίνι-Μπράσκι και τον σούπερ καβγά Γουέητς-Μπάρκιν. Έχουμε όμως και δυο τραγούδια, "Jockey Full Of Bourbon" και "Tango Till They're Sore" να λειτουργούν ως εισαγωγή και των τοιούτων παθημάτων κάθαρση. Δεν ξέρω αν μπορώ να πω κάτι παραπάνω γι' αυτό το μαυρόασπρο παραλήρημα. Πολλοί μιλούν για αναγέννηση του Τομ κι άλλοι παραμιλούν για εφιάλτη, για θεϊκή εμφάνιση, για αποκάλυψη, για προφητεία. Δεν φαντάζομαι να υπάρχει φαν του Θωμά Περιμένη που να μην την έχει μελετήσει διεξοδικά.
Στο καπάκι έρχεται ένας δεύτερος πολύ σπουδαίος ρόλος στο "Ironweed" [1987] του βραζιλιάνου Hector Babenco [Το φιλί της γυναίκας αράχνης], πλάι στα μεγαθήρια της υποκριτικής Meryl Streep και Jack Nicholson. Η προσωρινή σύμπλευσή του με τα δυο αυτά ιερά τέρατα του δίνει φτερά για τη συνέχεια. Η οποία είναι πιο πολύ μουσική παρά υποκριτική. Θετική εμφάνιση στο "Candy Mountain" [1988] παρέα με τους Buster Poindexter, Dr. John, Redbone και Johansen. Άσματά του συναντάμε στα "Bano turco [1987] και "Wohin?" [1988]. Παίζει κιθάρα στο ζωντανό "Roy Orbison and Friends: A Black and White Night" και καταγράφει την παγκόσμια τουρνέ του 1987 στην ταινία "Big Time", η οποία είχε χαρακτηριστεί από το Rolling Stone ως περιοδεία της χρονιάς εκείνης.
Ο πρώτος ρόλος του εκτελεστή στο μέτριο "Cold Feet" [1989] είναι μάλλον αταίριαστος. Ο Τζάρμους τον χρίζει ντίτζεϊ αλλά χρειάζεται μόνο τη φωνή του στο "Mystery Train". Το παραμυθάκι "Bearskin: An Urban Fairytale" [1989] και τα περάσματα από το Chinatown σήκουελ του Νίκολσον "The Two Jakes" [1990] και το "Fisher King" [1991] του Gilliam είναι μάλλον αμελητέα. Τα πάει περίφημα στο "At Play in the Fields of the Lord" [1991] του Μπαμπένκο ενώ αφήνει το στίγμα του και στο "Queens Logic" [1991] παρά την κατάρρευση του όλου οικοδομήματος.
Η μουσική επιστρέφει. Στο "In una notte di chiaro di luna" [1989] ακούγεται το "Strange Weather", βάζει το χεράκι του στο "Sea of Love" της φερώνυμης ταινίας, δίνει στο καναδέζικο αριστούργημα "Leolo" [1992] τα "Temptation" και "Cold Cold Ground". Συνθέτει και ενορχηστρώνει με μοναδικό οίστρο τη μουσική της ταινίας "Μια νύχτα στον κόσμο" [A Night on Earth, 1991] του παλιόφιλου Τζάρμους. Ανταποκρίνεται και στο κάλεσμα του ντοκιμαντερίστα Martin Bell [American Heart, 1992] με τέσσερα τραγούδια [I'll Never Let Go of Your Hand, Jack's Flashback Theme and Additional Music, Jersey Girl και I'm Crazy 'bout my Baby]. Τι φταίει αυτός αν έχει αμερικάνα καρδιά;
Ο ηθοποιός Τομ ασφυκτιά και εκρήγνυται θετικά, υπερθετικά και υπερρεαλιστικά στον "Δράκουλα" [Bram Stoker's Dracula, 1992] του Φράνσις Φορντ Κόπολα. Είναι αναμφίβολα η πιο ελκυστική φιγούρα της ταινίας. Η κάμερα τού κάνει εκπληκτικές αβάντες και ο ίδιος ξεδιπλώνει όλη την τρέλα και την ζουρλαμάδα του ταλέντου του. Το γεύμα με τις κατσαρίδες θα μας μείνει αξέχαστο. Ακολουθεί άλλο ένα φοβερό ρεσιτάλ, παρεούλα με τον Ίγκι Ποπ σ' ένα άθλιο μπαρ κάπου στην Καλιφόρνια [Coffee and Cigarettes: Somewhere In America, 1993]. Ο Τζάρμους έχει ξεκινήσει με τον καλύτερο τρόπο τα μικρά του δοκίμια που αργότερα θ' αποτελέσουν το υλικό της ομώνυμης σπονδυλωτής διατριβής [2003]. "Όταν τόχεις κόψει μπορείς να κάνεις κι από κανένα" λέει γεμάτος φυσικότητα κι αυτοπεποίθηση ο smoking Tom.
Κι άλλη αξιομνημόνευτη παρουσία στα σπονδυλωτά "Στιγμιότυπα" [Short Cuts, 1993] του Robert Altman, σε σπαρταριστό δίδυμο με την Lilly Tomlin. Το πιοτό αποκαλύπτει σκληρές αλήθειες, τα δυο σιτεμένα πιτσούνια αυτοξεγυμνώνονται εσωτερικά, ο ερμηνευτικός συναγωνισμός τούς και μάς οδηγεί σε έκσταση. Ο κύκλος κλείνει διθυραμβικά.
Η ζήτηση τραγουδιών για ταινίες γίνεται πια ρουτίνα. Ol' 55 [Fumbling Towards Ecstasy Live, 1994], The Piano Has Been Drinking [Georgia, 1995], Downtown Train και Innocent When You Dream - Barroom [Smoke, 1995, του Ang Lee], Jockey Full of Bourbon [Things To Do In Denver When You're Dead, 1995], The Earth Died Screaming [12 Monkeys, 1995, του Gilliam], Little Criminals [1995], Clap Hands, Walk Away και The Fall of Troy [Dead Man Walking, 1996, του Tim Robins], Telephone Call From Istanbul [Generation X, 1996], Tom Traubert's Blues - Four Sheets to the Wind in Copenhagen (1976) και Who Are You [Basquiat, 1996], Little Drop of Poison [The End of Violence, 1997, του Wenders], Somewhere [Afterglow, 1997, του Alan Rudolph], Walking Spanish [Johnny Skidmarks, 1998], Jerry and Tom [1998], Bunny [1998, όσκαρ καλύτερου καρτούν μικρού μήκους].
Μέρος δεύτερο. Goin' Out West [Fight Club, 1999], Putting on the Dog [Liberty Heights, 1999 του Barry Levinson], More Than Rain [Gun Shy, 2000], Heart Attack and Vine [American Virgin, 2000], Black Wings [Condo Painting, 2000], Please Call Me Baby [Keeping the Faith, 2000], Heart of Saturday Night [The Perfect Storm, 2000], The World Keeps Turning [Pollock, 2000], Badry's Alibi [2000], Big Bad Love [2001], Diamond In Your Mind [The United States of Leland, 2003], Long Gone [2003], I Hope That I Don't Fall in Love With You [The Prince & Me, 2004], Heart Attack and Vine [Hellboy, 2004], Little Drop of Poison [Shrek 2, 2004], Mon ange [2005]. Όλα τα παραπάνω είναι κοινές δημιουργίες των Μπρέναν και Γουέητς.
Στο μεσοδιάστημα υπήρξε και μια έκτακτη συμμετοχή στους "Mystery Men" [1999] του Kinka Usher, στο ρόλο ενός τρελού καθηγητή εφευρέτη, αλλά μην τρελαθείτε αν δεν το δείτε. Υπήρξε επίσης και μια μετακίνηση στην ανεξάρτητη Anti/Epitaph. Το μέλλον αναμένεται πολύ ενδιαφέρον. Ο Robert Altman τον καλεί μαζί με τον Lyle Lovett να ζωντανέψουν το κάντρι τραγουδιστικό ντουέτο Dusty & Lefty στο μουσικό έπος "A Prairie Home Companion" [2006], μαζί με τους Meryl Streep, Lily Tomlin και George Clooney.
Internet has been drinking
Βίος και πολιτεία του TWa
Tom waits for cinema
TWa: η σελίδα των φίλων
Συμμετέχει και ο TWa
Τζιμ καλής ποιότητος
ΥΓ1: Ο Wadleigh δεν είναι κάνας τυχαίος αν συλλογιστούμε ότι έχει στο ενεργητικό του ροκ μύθους όπως το "Woodstock" [1970] και η "Janis" [1974]. Τώρα πως αυτός ο άνθρωπος κατέληξε οδηγός λεωφορείου στο Άκρον του Οχάιο, αυτό είναι άξιον περιέργειας.
ΥΓ2: Η θεατρική του παρουσία είναι πιότερο φειδωλή αλλά εξίσου αξιόλογη. Ντεμπούτο στα 1986 με το μουσικό έργο "Frank's Wild Years" στο Steppenwolf Theatre του Σικάγου. Ακολουθεί η αβανγκάρντ όπερα "The Black Rider" [1990], βασισμένη σε παλιό γερμανικό μύθο, διασκευασμένη από τον Burroughs και σκηνοθετημένη από τον Robert Wilson. Ο Γουίλσον μένει τόσο ικανοποιημένος που τους παραγγέλνει άλλες δυο λαϊκές όπερες. Η "Αλίκη", έργα και ημέρες του Lewis Carroll, έκανε πρεμιέρα το 1992 στο Αμβούργο. Ο εφιαλτικός "Βόιτσεχ" του Μπύχνερ ανακηρύχτηκε μουσικό έργο της χρονιάς στη Δανία μετά από οκτώ χρόνια παραστάσεων και έκανε άλλες 275 παραστάσεις σε Ιαπωνία, Ρωσία, ΗΠΑ, Λονδίνο, Ρώμη και Σερβία.
