Οι μουσικές εικόνες του 12ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ

Τα μουσικά ντοκιμαντέρ δεν είναι φρέσκια κατηγορία. Είτε μιλάμε για καταγραφή ζωντανής εμφάνισης είτε για πορτρέτο είτε και για μουσικό οδοιπορικό, όλα είναι ανοιχτά κι ενδιαφέροντα εφόσον ενδιαφέρει και το πρόσωπο, το κίνημα ή το συγκρότημα που αποτυπώνεται.

Στο φετινό πρόγραμμα της Μουσικής Τεκμηρίωσης έχουμε απ' όλα τα καλά. Πρώτ' απ' όλα την ιστορία του Acid House υπό τον υπαινικτικό τίτλο High on Hope [Μεθυσμένοι απ' την ελπίδα]. Δεύτερον την πορεία της έθνικ εταιρίας του πάλαι πότε Genesis Πέτρου Γαβριήλ που λογοπαίζει με τον τίτλο The Real World of Peter Gabriel [Ο αληθινός κόσμος του Πίτερ Γκάμπριελ]. Τρίτον την αναδρομή στη χρυσή εποχή του Rocksteady: The roots of Reggae [Οι ρίζες της ρέγγε].

Δυνατά όμως είναι και τα μουσικά κάδρα με τις προσωπογραφίες. Η μικρή rapίστρια Πρισίλα παρουσιάζεται στο P-Star Rising [Το άστρο της Π. ανατέλλει]. Ο χαμένος απ' τον κόσμο και την οικογένεια Sly Stone αναζητείται και ευρίσκεται στο Coming Back for More. Η ιδιοφυΐα του - Η ενδότερη ζωή του Γκλεν Γκουλντ [Genius within - The inner life of Glenn Gould] περιγράφει από μόνη της το θέμα του χρυσοδάκτυλου πιανίστα.

Δυνατά και τα καθ' ημάς. Ταξιδιάρα Ψυχή [Wandering soul] είναι μόνο αυτή που γεννάει σάλια, μισόλογα και τέτοιους τρύπιους στίχους κι όλοι μαντεύετε ότι αναφέρεται στον Γιάννη Αγγελάκα. Ο συνθέτης των ποιητών και των οραμάτων 1950 έως σήμερα [Mikis Theodorakis - The composer of poets and visions from 1950 up to the present] αναδράμει στον ένα εκ των εθνικών μας συνθετών, τον Μίκη Θεοδωράκη. Ενώ για τους αβανγκάρντ θεατές υπάρχει το άκρως προχωρημένο πορτρέτο του Γκρέγκορι Μαρκόπουλος και Τέμενος - Ιδιοφεγγής [Gregory Markopoulos and Temenos: Radiating with ones own light].

Ενδιαφέρουσες όμως μοιάζουν και οι μουσικές που συνοδεύουν τις εικόνες. Εν αρχή με την ταινία έναρξης The invention of Dr. Nakamats [Η εφεύρεση του Δόκτορα Νάκαματς] την οποία περιποιείται ηχητικά ο Mark Mothersbaugh των Devo. Παραμέσα έχουμε την, πάντα ανατρεπτική, κολεκτίβα του Lucky People Center [Johan Soederberg, David Oesterberg] που ξανακτυπά μέσα από την Βιντεοκρατία [Videocracy]. "Δεν είν' δημοκρατία δεν είν' ελευθερία, είναι μόνο μία η... βιντεοκρατία". Αλληγορικό μινιμαλιστικό ακτιβισμό ενέχει και το τρίο Philip Glass, Thom Yorke, Damien Rice που συναντάται στο θιβετιανό [απομυθο]ποιητικό When the dragon swallowed the sun [Όταν ο δράκος κατάπιε τον ήλιο].

Το ισλανδικό λόμπι εμφανίζεται εξίσου πολύ ισχυρό. Το κουράγιο μιας μάνας: Αντιμιλώντας στον αυτισμό [Solskinsdregurinn/ A mother's courage: Talking back to autism] του προπάτορα Fridrik Thor Fridriksson συνδυάζει τους αγαπημένους του [και μας] Sigur Ros με την αγαπημένη του [και μας] Bjoerk. Η χώρα των ονείρων [Draumlandid/ Dreamland] εκτείνεται λιγότερο ή περισσότερο εφιαλτική υπό τας μπακέτας του περιβαλλοντικού ηχουργού Valgeir Sigurdsson.

Στο ίδιο μήκος θέματος [Ο Πλανήτης σε Κίνδυνο] βρίσκεται ο σκληροπυρηνικός Amon Tobin [Η Pax Americana και ο ενοπλισμός του διαστήματος/ Pax Americana and the Weaponization of Space], ο εξαμερικανισμένος Nathan Larson [Μπανάνες/ Bananas!] και ο ατμοσφαιρικός Ludovic Sagnier [Ωκεανοί από πλαστικό/ The mermaid's tears: Oceans of plastic]. Άραγε στις Μπανάνες ακούγεται και η αιθέρια γυναίκα του Nina Persson; [ομού ήταν The Cardigans και είναι A Camp].

Η ποδηλάτρια Tilda Swinton κάνει πετάλι στο Τείχος του Βερολίνου σε δύο χρόνους [1988: Ποδηλατώντας το κάδρο / 2009: Το αόρατο κάδρο] με τη μουσική συνοδεία του Simon Fisher Turner [The King of Luxembourg] που είχε κάποτε ντύσει και τον Caravaggio του Jarman. Διπολικές μνήμες κωδικογραφεί με νότες και ο διπλόμπασος Curtis Lundy στο διαβόητο Αγρόκτημα [1997-98: Η ζωή μέσα στη φυλακή της Ανγκόλα / 2009: 10 χρόνια μετά].

Κι επιστρέψουμε στη βάση. Τα ελληνικά ντοκιμαντέρ έχουν κι αυτά άξιους μουσουργούς: Δημήτρης Παπαδημητρίου [Αναζητώντας τον Ιωάννη Βαρβάκη], Ηλίας Λιούγκος [Οδύσσειες Σωμάτων - Μπαλάντα για το Νίκο Κούνδουρο], Ευανθία Ρεμπούτσικα [Λεηλατώντας μια ματωμένη χώρα], Γιώργης Ξυλούρης & Νίκος Βελιώτης [Το κάλεσμα του βουνού], Active Member [Οδυσσέας] και οι δικοί μας ίνφο Πέτρος Μαγγανάρης & Παναγιώτης Λουκουμάς [Η λίστα της σιωπής]. Μένει να δούμε και τις ταινίες για ν' αποφανθούμε.

Αν θέλετε βουτιά στα βαθιά, ανεβείτε στο βατήρα: Cyril Morin & Hugh Rodgers [Κάλλιο ένα σήμερα παρά δύο αύριο / Το αλάθευτο παιδί], Olivier Alary [Το τελευταίο τρένο του γυρισμού], Michael Gordon [Κιμγιονγκιλία], Steven Schoenberg [Η Μόνικα κι ο Ντέιβιντ], Tobias Wilner [Μπίζνες με αγόρια], Jim Sutherland [Η άκρη του ονείρου], Vladimir Tarasov [17 Αυγούστου], Thierry Zaboitzeff [Άνεμοι από άμμο, γυναίκες από βράχο], και Krzesimir Debski [Το βαλς της Λευκορωσίας].

Ας κλείσω πιο ελαφρά: Pierre Carrasco & Ali Farka Toure [Οι αφίξεις], Stereo Grand [Ο δρόμος για το Ναρ αλ Μπάρεντ], James Lavino & Alberto Iglesias [Από πού πάμε σπίτι μας], Joel Goodman [Σημαδεμένη: Η ιστορία της Γκουέντελιν Μπράντσο], Ramachandra "Ramasutra" Borcar [Ο Καρς είναι Ιστορία], Tom Charles Johnsen aka Sphinx [Ο Μάρτιν το φάντασμα] και Antongiulio Galeandro [Ράδιο Εγνατία] με το ελληνικό ενδιαφέρον.

Για εκείνους που θα 'θελαν διακαώς να μάθουν πώς φτάσαμε, ιστορικά, στο νεορεαλιστικό πόνημα της Τζούλιας με τις δεκάδες χιλιάδες πωλήσεις σε μια εποχή κρίσης, υπάρχει η εμπεριστατωμένη έρευνα και εργασία των Κολιοδήμου και Γεώργα με τον κυριολεκτικό τίτλο [Το σινεμά γυμνό] που αναπτύσσει και εγείρει ξανά το επιστημονικό ενδιαφέρον της διψασμένης ακαδημαϊκής κοινότητας.

Υπάρχουν, εν κατακλείδι, και δυο λάιβ ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Στο πρώτο μπορείτε με λίγη τύχη να γυρίσετε το δικό σας ντοκιμαντέρ: ο Γιάννης Αγγελάκας παρτάρει στο Residents [Κυριακή 14, το βράδυ-βράδυ]. Στο δεύτερο ούτε που να το διανοηθείτε, διότι είναι ήδη καπαρωμένο: Καναρίνι μου γλυκό, αφιέρωμα στα 30 χρόνια από την τελευταία πνοή της ρεμπέτισσας Ρόζα Εσκενάζυ, στο Stage [26ης Οκτωβρίου 27, τηλ 2310-566.768] με 12μελή πολυεθνική κομπανία οργάνων και γυναικείων φωνών, για τα γυρίσματα του ομότιτλου ντοκιμαντέρ του Ρόι Σερ.

Οι διασκεδαστές και ακτιβιστές μη λησμονείτε το Πάρτι της Διεθνούς Αμνηστίας στο Cafe Bazaar [Πλατεία Άθωνος, τηλ. 2310 241817] την Παρασκευή 19 Μαρτίου 2010 στις 22:00.

Αντί προλόγου. Δύσκολη χρονιά για τον πολιτισμό και για τη γιορτή των Εικόνων του 21ου Αιώνα. Υπάρχει υλικό και όρεξη. "Δεν υπάρχει σάλιο" όπως χαρακτηριστικό ανέφερε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του, Δημήτρης Εϊπίδης. "Όλοι μας πληρωνόμαστε λιγότερο και αργότερα" συνέχισε. "Το συνολικό κόστος της εξασφάλισης των 180 περίπου ταινιών ήταν 250 ευρώ. Άλλα φεστιβάλ καταβάλλουν 1.000-1.500 μόνο για μια ταινία". Και παρ' όλη την τεράστια οικονομία από παντού, τα λεφτά έχουν στερέψει πριν καν αρχίσει. Δει δη χρημάτων. Βου ιστ ας μάινε γκελτ; που έλεγε κι ο Ζαννίνο.

Τίτλοι αρχής και τέλους

High on Hope [Μεθυσμένοι απ' την ελπίδα, Μεγ. Βρετανία, 72'] του Piers Sanderson
The Real World of Peter Gabriel [Ο αληθινός κόσμος του Πίτερ Γκάμπριελ, Γερμανία, 53'] των Dieter Zeppenfeld & Georg Maas
Rocksteady: The roots of Reggae [Οι ρίζες της ρέγγε, Eλβετία/ Kαναδάς, 95'] του Stascha Bader
P-Star Rising [Το άστρο της Π. ανατέλλει, ΗΠ, 84'] του Gabriel Noble
Coming Back for More [Ολλανδία, 76'] του Willem Alkema
Genius within - The inner life of Glenn Gould [Η ιδιοφυΐα του - Η ενδότερη ζωή του Γκλεν Γκουλντ, Καναδάς, 106'] των Peter Raymont & Michele Hozer
Ταξιδιάρα Ψυχή [Wandering soul, Ελλάς, 65'] της Αγγελικής Αριστομενοπούλου
Μίκης Θεοδωράκης - Ο συνθέτης των ποιητών και των οραμάτων 1950 έως σήμερα [Mikis Theodorakis- The composer of poets and visions from 1950 up to the present, Ελλάς, 100'] του Γιάννη Κατωμερή
Γκρέγκορι Μαρκόπουλος και Τέμενος - Ιδιοφεγγής [Gregory Markopoulos and Temenos: Radiating with ones own light, Ελλάς/ Γερμανία/ ΗΠ, 86'] της Ευδοξίας Μπρα
Opfindelsen af Dr. Nakamats [Η εφεύρεση του Δόκτορα Νάκαματς / The invention of Dr. Nakamats, Δανία, 60] του Kaspar Astrup Schroder
Videocracy [Βιντεοκρατία, Sweden, Δανία, 80'] του Erik Gandini
When the dragon swallowed the sun [Όταν ο δράκος κατάπιε τον ήλιο, ΗΠ, 115'] του Dirk Simon
Solskinsdregurinn [Το κουράγιο μιας μάνας: Αντιμιλώντας στον αυτισμό/ A mother's courage: Talking back to autism, Ισλανδία, 103'] του Fridrik Thor Fridriksson
Draumlandid [Η χώρα των ονείρων/ Dreamland, Ισλανδία, 55'] των Porfinnur Gudnason & Andri Snaer Magnason
Pax Americana and the Weaponization of Space [Η Pax Americana και ο ενοπλισμός του διαστήματος, Καναδάς/ Γαλλία, 85'] του Denis Delestrac
Bananas! [Μπανάνες, Σουηδία, 87'] του Fredrik Gertten
The mermaid's tears: Oceans of plastic [Ωκεανοί από πλαστικό, Γαλλία, 52'] της Sandrine Feydel
Cycling the frame [Ποδηλατώντας το κάδρο, Γερμανία 1988, 27'] της Cynthia Beatt
The invisible frame [Το αόρατο κάδρο, Γερμανία, 60'] της Cynthia Beatt
The Farm: Life inside Angola prison [Το Αγρόκτημα: Η ζωή μέσα στη φυλακή της Ανγκόλα, ΗΠ 1997, 90'] των Jonathan Stack & Liz Garbus
The Farm: 10 down [Το Αγρόκτημα: 10 χρόνια μετά, ΗΠ 2009, 93'] των Jonathan Stack & Nancy Novack
Αναζητώντας τον Ιωάννη Βαρβάκη [Looking for Ioannis Varvakis, Ελλάς 2010, 40'] του Γιάννη Σμαραγδή
Οδύσσειες Σωμάτων - Μπαλάντα για το Νίκο Κούνδουρο [Odyssea corporum - Ballad for Nikos Koundouros, Ελλάς 2010, 80'] του Αντώνη Μποσκοΐτη Λεηλατώντας μια ματωμένη χώρα [Plunder from a bleeding land, Ελλάς/ Κύπρος, 83'] του Τάκη Παπαγιαννίδη
Το κάλεσμα του βουνού [The call of the mountain, Ελλάς, 53'] του Στέλιου Αποστολόπουλου
Οδυσσέας [Odysseas, Ελλάς 2010, 26'] του Βαχάν Καραπετιάν
Η λίστα της σιωπής [The list of silence, Ελλάς 2010, 80'] του Νίκου Βεζυργιάννη
Today is better than two tomorrows [Κάλλιο ένα σήμερα παρά δύο αύριο, Ιρλανδία, 75'] της Anna Rodgers
Unmistaken child [Το αλάθευτο παιδί, Ισραήλ 2008, 102'] του Nati Baratz
Last train home [Το τελευταίο τρένο του γυρισμού, Καναδάς, 87'] του Lixin Fan
Monica and David [Η Μόνικα κι ο Ντέιβιντ, ΗΠ, 68'] της Alexandra Codina
Kimjongilia [Κιμγιονγκιλία, ΗΠ/ Γαλλία/ Νότια Κορέα, 75'] του N.C. Heikin
Poikien bisnes [Μπίζνες με αγόρια/ All boys, Φιλανδία, 72'] του Markku Heikkinen
The edge of dreaming [Η άκρη του ονείρου, ΗΒ, 73'] της Amy Hardie
17 Avgusta [17 Αυγούστου/ 17th of August, Ρωσία, 62'] του Alexander Gutman
Winds of sand, Women of rock [Άνεμοι από άμμο, γυναίκες από βράχο, Αυστρία/ Βέλγιο/ Γαλλία, 90'] της Nathalie Borgers
Kiniarze z kalkuty [Το κινητό σινεμά των ονείρων/ Battu's Bioscope, Πολωνία/ Γερμανία 1998, 60'] του Andrzej Fidyk
Belarusian Waltz [Το βαλς της Λευκορωσίας, Νορβηγία 2007, 74'] του Andrzej Fidyk
Les arrivants [Οι αφίξεις/ The arrivals, Γαλλία, 111'] των Claudine Bories & Patrice Chagnard
Camino a Nahr al Bared [Ο δρόμος για το Ναρ αλ Μπάρεντ/ Road to Nahr al Bared, Ισπανία, 68'] του Sebastian Talavera
Which way home [Από πού πάμε σπίτι μας, ΗΠ, 83'] της Rebecca Cammisa
About face: The story of Gwendellin Bradshaw [Σημαδεμένη: Η ιστορία της Γκουέντελιν Μπράντσο, ΗΠ, 84'] της Mary Katzke
Karsh Is History [Ο Καρς είναι Ιστορία, Καναδάς, 52'] του Joseph Hillel
Spokelset Martin [Ο Μάρτιν το φάντασμα/ Martin the ghost, Νορβηγία, 26'] του Aslak Danbolt
Radio Egnatia [Ράδιο Εγνατία, Ιταλία 2008, 74'] του Davide Barletti
Το σινεμά γυμνό [Naked cinema, Ελλάς 2010, 102'] του Βάσου Γεώργα