Οι Νέοι Ορίζοντες (10+1) του 43ου ΦΚΘ

Σαράντα και πλέον ταινίες περιλαμβάνει το φετινό μπουκέτο των Νέων Οριζόντων που μας ταξιδεύουν στις νέες τάσεις για ενδέκατη συνεχή χρονιά. Ο κύριος Εϊπίδης κράτησε καλά κρυμμένα τα χαρτιά του ως το τέλος, αλλά οι φανατικοί θεατές του τμήματος αυτού [υπολογίστε οπωσδήποτε και την αφεντιά μου] ξέρουν να περιμένουν και να τον εμπιστεύονται. Όχι μόνο δεν μας έχει απογοητεύσει ποτέ, αλλά φροντίζει να μας γοητεύει όλο και περισσότερο κάθε επόμενη φορά. Κατά παράδοση, δυο είναι οι αίθουσες του προγράμματος: το Ολύμπιον 2 [γνωστό πια ως Παύλος Ζάννας] και ο Τζων Κασαβέτης. Κατά σύμπτωση είναι οι δυο μικρότερες όλων των αιθουσών. Οι προβολές βέβαια, αρχίζουν από τις 10 το πρωί, αλλά αυτοί που μπορούν δεν είναι πολλοί.

Την πρώτη Παρασκευή ΔΕΝ γίνονται προβολές στον Ζάννα:-( Επτά ταινίες ΔΕΝ παίζονται καν στον Ζάννα:-( και ΕΥΤΥΧΩΣ μόνο μία ταινία παίζεται άπαξ [Η περιστρεφόμενη πύλη στην αίθουσα Κασαβέτης]. Δώδεκα ταινίες προβάλλονται τρεις φορές και οι υπόλοιπες από δύο. Έξι ταινίες παίζονται επίσης και στο Πλατεία 1 [επί πληρωμή - δεν ισχύουν σινεκάρτες, ούτε διαπιστεύσεις]. ΕΠΤΑ ΜΟΝΟ ταινία προβάλλονται στις δημοσιογραφικές:-(!!! Δηλαδή οι δημοσιογράφοι που θέλουν να δουν Νέους Ορίζοντες, θα κόψουν θέσεις από τους κοινούς θεατές και τους φαν του θεσμού, διότι θα τις καπαρώσουν απ' το πρωί. Μην ανησυχείτε όμως;!; Το σύστημα μούλτιπλεξ που ακολουθεί το Φεστιβάλ, θα σας βοηθήσει να πάτε κάπου αλλού. Κι έτσι θα γεμίσουν όλες οι προβολές κι όχι μόνο αυτές που θα θέλατε να δείτε. [γιου φάουλ; που είπε κάποτε κι ο Αργύρης Καμπούρης].

Αυτά περί στατιστικής. Ας έρθουμε στο ζουμί. Το 3x3 επεκτάθηκε. Όχι σε αριθμό σκηνοθετών αλλά σε αριθμό ταινιών τους. Έγινε 6+4+6. Οι πρώτες 6 ταινίες αφορούν τον μεξικανό Χάιμε Ουμπέρτο Ερμοσίγιο, από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της τοπικής κινηματογραφίας των τελευταίων είκοσι χρόνων. Γεννήθηκε στην μικρή Αγκουασκαγιέντες του κεντρικού Μεξικού και είναι ο μόνος φανερά γκέι δημιουργός της χώρας. Έβαλε στόχο του να ξεσκεπάσει την υποκρισία της μεσαίας τάξης και ν' αποκαλύψει τις διαστροφές που κρύβονται εν εαυτή. Προτιμάει την κωμωδία ως μέσο έκφρασης, κάτι αρκετά δύσκολο και σπάνιο για την ντόπια σκηνή. Αντιπροσωπεύει έναν νέο αέρα, μια φρέσκια ματιά, που βλέπει το Μεξικό πίσω από την τουριστική βιτρίνα και τολμά να δείχνει ότι κρύβεται μέσα από την κουρελού.

Η επιτυχία του χτύπησε την πόρτα το 1985 με την "Κυρά Ερλίντα και τον γιο της" (Dona Herlinda y su hijo), που βλέπει με εύθυμη διάθεση το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στον αστικό χώρο. Έχει όμως πειραματιστεί αρκετά και με τα εκφραστικά του μέσα. "Το μάθημα" (La Tarea, 1990) είναι μια πολύπλοκη κινηματογραφική άσκηση, τραβηγμένη σε ένα μονόπλανο μέσα από το 'βλέμμα' ενός camcorder. Ο υπότιτλός της είναι μακρύς και χαρακτηριστικός του περιεχομένου: Εργασία στο σπίτι ή Πως η πορνογραφία έσωσε την διαλυμένη οικογένεια από την πλήξη και βελτίωσε την οικονομική της κατάσταση. Μαζί του έχει την τιμητική της και η ηθοποιός Μαρία Ρόχο [συνολικά 12 ταινίες μετά του Ερμοσίγιο], η οποία παίζει σε τέσσερις από τις έξι ταινίες που προβάλλονται εδώ [Μυστικά στο μπάνιο (1989), Το μάθημα (1990), Το απαγορευμένο μάθημα (1992) και Έρχεσαι τη νύχτα Εσμεράλντα (1997)]. Θα δούμε επίσης και την τελευταία σούπερ τολμηρή δημιουργία του σκηνοθέτη, με τίτλο "Εξορκισμοί" (eXXXorcismos, 2002).

Δεύτερος ακολουθεί ο νοτιοκορεάτης Σανγκ-σου Χονγκ. Τα τελευταία πέντε-δέκα χρόνια, η 'κορεατική σχολή' έχει ανέβει ραγδαία. Μπορώ να σας θυμίσω "Το νησί" (Seom, 2000) του Κιμ Κιντούκ, το "17 χρονών" (Guo nian hui jia, 1999) του Zhang Yuan και "Τα κορίτσια το γλεντάνε" (Chunyudleui jeonyuksiksah, 1998) του Im Sang-soo. Ο Χονγκ συνοδεύεται με χαρακτηρισμούς του τύπου 'ο νέος Αντονιόνι' ή 'ένας Γκοντάρ με πολύ συναίσθημα' και μας παρουσιάζεται με τέσσερις ταινίες του βαρυφορτωμένες με εθνικά αλλά και διεθνή βραβεία: "Η μέρα που το γουρούνι έπεσε στο πηγάδι" (Daijiga umule pajinnal, 1996), "Η δύναμη της επαρχίας του Κανγκ-γουόν" (Kangwon-du ui him, 1998), "Η παρθένα που έγδυσαν οι μνηστήρες της" (Oh! Soo-jung, 2000) και "Η περιστρεφόμενη πύλη" (Saenghwalui balgyeon, 2002). Εις ανάμνησην της περιστρεφόμενης πύλης... λοιπόν, που προβάλλεται μόνο μια φορά.

Τρίτο άγνωστο-στο-ελληνικό-κοινό όνομα είναι ο ιταλός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης Αουρέλιο Γκριμάλντι. Ως λάτρης του Παζολίνι έχει κάνει δυο ταινίες περί αυτού, το "Νερόλιο" (Nerolio, 1996) και εσχάτως τον "Κόσμο του έρωτα" (Un Mondo d'amore, 2002) και μία ακόμη εμπνευσμένη από το έργο του, την "Ρόζα Φουντσέκα" (Rosa Funzeca, Ιταλία, 2002). Εκτός αυτών θα δούμε την "Ίρις" (Iris, Ιταλία, 2000) και από τις παλιότερες δουλείες του, τις ημι-ντοκιμαντερικό "Πουτάνες" (Le Buttane, 1994) και την πρώτη του νεορεαλιστική ταινία "Ο Άκλα στα βάθη της γης" (La Discesa di Acla a Floristella, 1992). Πολλά απ' τα σενάριά του βασίζονται σε δικά του βιβλία. Ενίοτε ασχολείται και με την μουσική ή την καλλιτεχνική διεύθυνση των ταινιών του.

Στην διεθνή επιλογή βρίσκουμε 6 παλιούς μας γνώριμους και καταξιωμένους δημιουργούς αλλά και 12 φρέσκους σκηνοθέτες, 8 με την πρώτη τους ταινία και 4 με την δεύτερή τους. Στατιστικά να αναφέρω ότι έχουμε 2 ταινίες από τις Ουγγαρία, Γερμανία και Ιαπωνία και 3 από τις ΗΠΑ, Ιράν, Δανία, Γαλλία και Ρωσία. Από μια συμμετοχή έχουν οι χώρες Σουηδία, Μαρόκο, Τσεχία, Πολωνία, Ολλανδία, Σρι Λάνκα, Αυστρία και Μεγάλη Βρετανία. Εντάξει κάποιες είναι συμπαραγωγές, αλλά ο γύρος του κόσμου γίνεται κανονικά. Έχουμε επίσης 8 ταινίες από την ανατολική Ευρώπη: 3 ρωσικές, 2 ουγγρικές, 1 τσέχικη και 1 πολωνική. Καλή σοδειά, έτσι;

Οι γνωστότεροι των γνωστών είναι ο ιάπων Τακέσι Κιτάνο με τις πολύχρωμες και ονειρεμένες "Κούκλες" του (Dolls, 2002) και ο ιρανός ποιητής του καθημερινού Αμπάς Κιαροστάμι με το "10", μια ιρανογαλλική παραγωγή που αποτελείται από 10 πλάνα από τον καθρέφτη ενός αυτοκινήτου. Πιο πρόσφατα γνωστοί είναι η γαλλίδα Κλαιρ Ντενί που πάλι θα μας καταπλήξει με την "Παρασκευή βράδυ" (Vendredi Soir, 2002) και ο δημιουργός του προπέρσινου "Μαζί" (Tollsammans) Λυκάς Μοόντισον με τη νέα του εκπληκτική δημιουργία "Λίλια για πάντα" (Lilja 4-ever, 2002), που δείχνει το τρυφερό και σκληρό πέρασμα της ηρωίδας του από την αθωότητα στην πορνεία. Όσοι είχατε δει την γκροτέσκα γκορκική "Αγάπη" (Lioubov, 1992) του Βαλέρι Τοντορόφκι, σίγουρα θα σπεύσετε και στον "Εραστή" του (Lyubovnik, 2002), άλλο ένα σπουδαίο ψυχογράφημα από έναν σημαντικό εκπρόσωπο της ρώσικης σχολής. Μην ξεχάσουμε το πολύκροτο και ημι-βεριτέ "Κεν Παρκ" (Ken Park, 2002) των φωτογράφων Λάρι Κλαρκ και Εντ Λάχμαν.

Οι πρωτάρηδες έχουν εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον. Ο Αρτούρ Ουρμπάνσκι πατάει επάνω στον Βισκόντι και μεταγράφει το "Bellissima" (2001) για την πολωνική τηλεόραση. Ο Shoja Azari πατάει στον Κάφκα με τις τρεις άχρονες ιστορίες που απαρτίζουν το "K" (ΗΠΑ/Μαρόκο/Ιράν, 2002). Δράμα ρωσικό και μουντό είναι κι "Ο χαρταετός" (Zmej, 2002) του Αλεξέι Μουράντοφ. Δράμα ιρανικό, βασισμένο σε τρεις αληθινές ιστορίες (1984, 1992 και 2001), είναι οι "Γυναικείες φυλακές (Zendan-e zanan, 2002) της Manijeh Hekmat, όπου η ταινία και η πραγματικότητα συνδιαλέγονται δεόντως. Τα σύγχρονα αδιέξοδα μιας ανύπαντρης μητέρας πραγματεύεται το αυστριακό "Πάτα γκάζι" (Vollgas, 2001) της Σαμπίν Ντέρφλινγκερ. Με το φανταστικό φλερτάρει "Ο λευκός ήχος" (Das Weisse Rauschen, 2001) του γερμανού Χανς Βάινγκάρτνερ. Από το γέλιο και την ειρωνεία ως το καυστικό χιούμορ κινούνται οι "Άγριες μέλισσες (Divoke vcely, Τσεχία, 2001) του Μπόνταν Σλάμα, μια παραγωγή της τσέχικης τηλεόρασης που έχει χρηματοδοτήσει πάμπολλες καλές ταινίες, και το τραγελαφικό "Χακλ" (Hukkle, Ουγγαρία, 2002) του Γκιόργκι Πάλφι.

Ειρωνικές μοιάζουν και οι "Ευχάριστες μέρες" (Szep Napok, Ουγγαρία, 2002) του Kornel Mundruczo, που άρεσαν πολύ εντός της χώρας του. Πολυβραβευμένος και πολύ ενδιαφέρων "Ο κούκος" (Kukushka, 2002) του ρώσου Αλεξάντρ Ρογκόζκιν, μια ιστορική ειρωνική παραβολή. Στις παραλλήλους του δόγματος '95 κινούνται "Οι λόγοι της Κίρα - Μια ιστορία αγάπης" (En Kaerlighedstorie, Δανία, 2001) του Όλε Κρίστιαν Μάντσεν. Η συνεργάτις του Σάιμον Μπόφοϊ, Μπίλι Έλτρινχάμ, μας χαρίζει μια πρωτότυπη και συναρπαστική ταινία δρόμου και αντρικής φιλίας με το "This is not a love song" (Μεγάλη Βρετανία, 2001).

Αμελί έχει και το Ιράν. "Είμαι η Ταρανέ, ετών 15" (Man, Taraneh, panzdah sal daram, 2002), μια νεαρή ιρανή που την κινηματογραφεί η καταξιωμένη Rasul Sadr-Ameli. Στα όρια του πειραματικού σινεμά φτάνει ο γάλλος Φιλίπ Γκράνριέ με την πολύ ιδιόμορφη "Μια νέα ζωή" (La Vie Nouvelle, 2002). Όψιμο Μπέργκμαν μυρίζει έντονα το ερωτικό δράμα "Σ' αγαπούσα για πάντα" (Elsker dig for evigt, Δανία, 2002) της Σουζάνε Μπίερ. Ταινία σχέσεων αυτή του αυστριακού ηθοποιού Ντάνι Λέβι, "Είμαι ο πατέρας" (Vater, Γερμανία, 2002). Την πιο μεγάλη περιέργεια όλων μου κάνει το ποιητικό "Πετώντας με μια φτερούγα" (Tani Tatuwen Piyabanna, 2002) του Ασόκα Χανταγκάμα από την Σρι Λάνκα. Αλλά και το βραβευμένο με χρυσή άρκτο κινούμενο σχέδιο "Διακοπές στη Χώρα των Θαυμάτων" (Sen to Chihiro no Kamikakushi, Ιαπωνία) του Χαγιάο Μιγιαζάκι, που θα προβληθεί μεταγλωττισμένο την Κυριακή το πρωί.

Τέλος αξίζει να σταθούμε ιδιαίτερα στο φαινόμενο Σιρίν Νεσάτ. Πρόκειται για την διάσημη περσίδα φωτογράφο και βίντεο-καλλιτέχνιδα που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, συζευγμένη μετά του Shoja Azari. Η ισλαμική επανάσταση δεν την 'άγγιξε' γιατί ήταν φοιτήτρια στην Καλιφόρνια. Όταν όμως επέστρεψε στη χώρα ταράχτηκε με τις ραγδαίες αλλαγές και τις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών. Καρπός αυτής της εμπειρίας είναι η τριλογία "Turbulent" (διαταραχή, 1998), "Rapture" (έκσταση, 1999) και "Fervor" (θέρμη/πάθος, 2000) που εξετάζει το πρόβλημα της υποβάθμισης της γυναίκας με αρτιστικές προσεγγίσεις και εκπληκτική συναισθησία. Το "Soliloquy" (μονόλογος, 1999) είναι απολύτως αυτοβιογραφικό και αναφέρεται στο αίσθημα του μη ανήκειν ούτ' εδώ ούτ' εκεί. Το "Pulse" (2001) αναφέρεται στην ιδέα της απόστασης. Η εξορία επανέρχεται με το "Possessed" (δαιμονισμένη, 2001) ενώ η αλληγορία και το τελετουργικό "Α Passage" (πέρασμα, 2001) έχουν συνοδηγό τις μινιμαλιστικές μελωδίες του Φίλιπ Γκλας. Ένας νέος κύκλος ανοίγει με την "Tooba" (2002) που είναι γυρισμένη στο Μεξικό.

Φυσικά, όλοι οι τιμώμενοι είναι καλεσμένοι. Ερμοσίγο, Γκριμάλντι και Σανγκ-σου Χονγκ, Νεσάτ και Αζάρι, Κιαροστάμι, Ρασούλ Σαντρ Αμελί και Μανιγιέ Χεκμάτ, Λάρι Κλαρκ και Εντ Λάχμαν, αλλά και πολλοί ηθοποιοί που προβλέπεται να μονοπωλήσουν το ενδιαφέρον του κοινού να τους γνωρίσει εκ του σύνεγγυς. Μην ξεχάσετε επίσης την έκθεση φωτογραφίας "Μια ματιά στο Ιράν" που φιλοξενείται στο Μουσείο Φωτογραφίας και κυρίως την συναυλία των PanSonic στην Υδρόγειο, το Σάββατο 16 Νοεμβρίου και ώρα 22.00, με support τους ντόπιους S.ink.

Ο πλήρης κατάλογος των ταινιών (40+1 ταινίες κι 8 μικρά βιντεοποιήματα)

Οι έξι ταινίες του μεξικάνου Jaime Humberto Hermosillo
Η κυρά Ερλίντα κι ο γιος της (Dona Herlinda y su hijo, Μεξικό, 1985, 90')
Μυστικά στο μπάνιο (Intimidades de un cuarto de bano, Μεξικό, 1989, 78')
Το μάθημα (La Tarea, Ιράν/Μεξικό, 1990, 85')
Το απαγορευμένο μάθημα (La Tarea prohibida, Μεξικό, 1992, 80')
Έρχεσαι τη νύχτα Εσμεράλντα (De noche vienes, Esmeralda, Μεξικό, 1997, 103'/105')
Εξορκισμοί (eXXXorcismos, Μεξικό, 2002, 78')

Οι τέσσερις του νοτιοκορεάτη Sang-soo Hong
Η περιστρεφόμενη πύλη (Saenghwalui balgyeon, Νότια Κορέα, 2002, 115')
Η παρθένα που έγδυσαν οι μνηστήρες της (Oh! Soo-jung, Νότια Κορέα, 2000, 126')
Η δύναμη της επαρχίας του Κανγκγουόν (Kangwon-du ui him, Νότια Κορέα, 1998, 110')
Η μέρα που το γουρούνι έπεσε στο πηγάδι (Daijiga umule pajinnal, Νότια Κορέα, 1996, 115')

Και οι έξι ταινίες του ιταλού Aurelio Grimaldi
Ο κόσμος του έρωτα (Un Mondo d'amore, Ιταλία, 2002)
Ρόζα Φουντσέκα (Rosa Funzeca, Ιταλία, 2002)
Ίρις (Iris, Ιταλία, 2000)
Νερόλιο (Nerolio, Ιταλία, 1996)
Οι πουτάνες (Le Buttane, Ιταλία, 1994)
Ο Άκλα στα βάθη της γης (La Discesa di Acla a Floristella, Ιταλία, 1992)

Οι καταξιωμένοι
Κούκλες (Dolls, Ιαπωνία, 2002, 113') του Takeshi Kitano
Δέκα (10, Ιράν/Γαλλία, 2002, 94') του Abbas Kiarostami
Παρασκευή βράδυ (Vendredi Soir, Γαλλία, 2002, 90') της Claire Denis
Λίλια για πάντα (Lilja 4-ever, Σουηδία/Δανία, 2002, 109') του Lukas Moodysson
Κεν Παρκ (Ken Park, ΗΠΑ/Ολλανδία/Γαλλία, 2002, 96') των Larry Clark & Edward Lachman
Ο εραστής (Lyubovnik, Ρωσία, 2002, 96'/100') του Valeriy Todorovskiy

Οι πρώτες
Χακλ (Hukkle, Ουγγαρία, 2002, 75') του Gyorgy Palfi
Μπελίσιμα (Bellissima, Πολωνία, 2001, 61'/69') του Artur Urbanski (για την πολωνική τιβί)
K (K, ΗΠΑ/Μαρόκο/Ιράν, 2002, 84'/85') του Shoja Azari
Πάτα γκάζι (Vollgas, Αυστρία, 2001, 96') της Sabine Derflinger
Ο χαρταετός (Zmej, Ρωσία, 2002, 75') του Aleksei Muradov
Ο λευκός ήχος (Das Weisse Rauschen, Γερμανία, 2001, 106') του Hanz Weingartner
Άγριες μέλισσες (Divoke vcely, Τσεχία, 2001, 94') του Bohdan Slama (για την τσέχικη τιβί)
Γυναικείες φυλακές (Zendan-e zanan, Ιράν, 2002, 106') της Manijeh Hekmat

Οι δεύτερες
Οι λόγοι της Κίρα - Μια ιστορία αγάπης (En Kaerlighedstorie, Δανία, 2001, 93') του Ole Christian Madsen
This is not a love song (Αυτό δεν είν' ερωτικό τραγούδι, Μεγάλη Βρετανία, 2001, 94') της Bille Eltringham
Ο κούκος (Kukushka, Ρωσία, 2002, 99') του Aleksandr Rogozhkin
Ευχάριστες μέρες (Szep Napok, Ουγγαρία, 2002 ,100') του Kornel Mundruczo

Οι ρέστες
Είμαι η Ταρανέ, ετών 15 (Man, Taraneh, panzdah sal daram, Ιράν, 2002, 110') της Rasul Sadr-Ameli
Σ' αγαπούσα για πάντα (Elsker dig for evigt, Δανία, 2002, 114'/113') της Susanne Bier
Μια νέα ζωή (La Vie Nouvelle, Γαλλία, 2002, 102') του Philippe Grandrieux
Είμαι ο πατέρας (Vater, Γερμανία, 2002, 102') του Dani Levy
Πετώντας με μια φτερούγα (Tani Tatuwen Piyabanna, Σρι Λάνκα, 2002, 81') του Asoka Handagama

Κι ένα κινούμενο σχέδιο για μικρούς και μεγάλους
Διακοπές στη Χώρα των Θαυμάτων (Sen to Chihiro no Kamikakushi, Ιαπωνία, 124') του Hayao Miyazaki

Η έκπληξη ποια θάναι;;; Κάτι ψήνεται για την δεύτερη Παρασκευή, αργά το βράδυ. Το νου σας.

Neshat DViDeos
Turbulent (διαταραχή, 1998, DVD)
Rapture (έκσταση, 1999, DVD)
Fervor (θέρμη/πάθος, 2000, DVD)
Soliloquy (μονόλογος, 1999, DVD)
Pulse (παλμός, 2001, DVD)
Possessed (δαιμονισμένη, 2001, DVD)
Α Passage (πέρασμα, 2001, 35mm)
Tooba (2002, DVD)

Μερικές σελίδες, επίσημες και μη
Οι Άγριες Μέλισσες στην τσέχικη τηλεόραση
Η κορεάτικη Περιστρεφόμενη Πύλη
Οι δανέζικες Ανοιχτές Καρδιές
Οι κιτανικές Κούκλες
Ο νέος ρώσικος Κούκος
Μια κριτική για την Ίριδα
Ο Γκριμάλντι στη Βενετία
Στην 52η Berlinale 2002 για το κινούμενο του Μιγιαζάκι
Ένας Χαρταετός
Ο Ερμοσίγιο στο μεξικάνικο ινστιτούτο κιν/φου
Bella Bellissima
Οι Γυναικείες Φυλακές του Δημήτρη Εϊπίδη
Όχι άλλο ένα τραγούδι αγάπης
ΚεΚεν Παρκ μάτζικ
Λίλια γι' απόψε

GoGoGo Neshat
Μένω άφωνος
Η λογική των πτηνών
Στη δίνη της έκστασης
Μονόλογος σε μια γκαλερί
Το όπλο και το βλέμμα [τι σκοτώνει καλύτερα;]
Με τα ίδια μου τα μάτια