Όσκαρ 2009: Music (Score)

And the Oscar goes to... όλοι ξέρετε που, σ' αυτήν την ταινία που πήρε άλλα επτά κι έχασε μόνο ένα δευτερεύον. Σ' αυτήν την ταινία που ανοίγει τις πόρτες του Μπόλιγουντ, της δεύτερης μεγαλύτερης βιομηχανίας θεάματος του κόσμου. Σ' αυτήν την ταινία που θα προβληθεί στη χώρα μας στις 5 Μαρτίου, κατά παράβαση μετά την απονομή των βραβείων. Πολύ θα ήθελα μαζί της να προβληθεί κι εκείνο το οσκαρικό ντοκιμαντεράκι, "Smile Pinki" της Megan Mylan, που δείχνει μια άλλη, καθόλου αστραφτερή, όψη του νομίσματος, γεμάτη απόγνωση κι ελπίδα.

Πολύ θα ήθελα να είναι υποψήφιος κι ο αγαπημένος μου Joe Hisaishi που υπογράφει τη μουσική της γιαπωνέζικης ταινίας "Αναχωρήσεις" [Departures / Okuribito] του Yojiro Takita, η οποία κέρδισε το ξενόγλωσσο όσκαρ, αφήνοντας απέξω το γαλλικό "Ανάμεσα στου τοίχους", το "Σύνδρομο Baader Meinhof", τον ισραηλίτη "Μπασίρ" και τη "Ρεβάνς" του Goetz Spielmann. Οι "Αναχωρήσεις" είναι η ιστορία ενός τσελίστα που συνοδεύει την επικήδεια τελετή και την τέχνη του "Nokanshi".

Ας δούμε όμως τι λένε οι φετινές μουσικές που ήταν υποψήφιες.

WALL-E [Walt Disney Records] του Thomas Newman
38 tracks, συνολική διάρκεια 62:29

Η Ντίσνεϊ και η Πιξάρ μας έδωσαν φέτο ένα καταπληκτικό από κάθε άποψη καρτούν. Ευρηματικό, παιχνιδιάρικο, διασκεδαστικό, συναρπαστικό, προβληματισμένο και αρκούντως apple. Χαλάλι το όσκαρ. Και φυσικά δεν έλειψε η κατά παράδοση υποψηφιότητα της μουσικής ούτε και του τραγουδιού. Ο Peter Gabriel στεναχωρήθηκε όταν τον πληροφόρησαν ότι τη βραδιά της απονομής θα ακουστεί μόνον ένα λεπτό από τα έξι του "Down to Earth" που πέφτει στους τίτλους τέλους. Και δήλωσε αποχή. Οι περικοπές λόγω κόστους έχουν και τις υπερβολές τους.

Ο Τόμας Νιούμαν κλείνει εδώ δέκα [πολύ καλές] υποψηφιότητες χωρίς βραβείο. Για την Πιξάρ έχει σκοράρει και τον "Νέμο" [2003] ενώ σχεδόν όλα τα άλλα κινούμενα τα είχε πάρει επ' ώμου ο ξάδερφός του Ράντι [12 υποψηφιότητες κι ένα αγαλματάκι για τον "Μπαμπούλα ΑΕ"].

Η επένδυση του Wall-E διαθέτει ποικιλία και εναλλαγές. Είναι διαστημική όταν πρέπει [φλερτάρει με το "Also sprach Zarathustra"], είναι γαργαλιστική, έχει χιούμορ, είναι ανάλαφρη, είναι ονειροπόλα, είναι ρετρό και μιούζικαλ [εκεί που επεκτείνει το ρομαντισμό του "Hello Dolly" και των ασμάτων του Michael Crawford]. Μ' αρέσουν και τα τζίνγκλς [BNL, Axiom]. Και είναι άψογα κομμένη και ραμμένη πάνω στις εικόνες. Οι φίλοι του "Νέμο" θα ενθουσιαστούν αλλά οι φίλοι του Τόμας θα παραξενευτούν. Μάλλον το στούντιο πέρασε περισσότερο τη γραμμή του. Το κομμάτι του Γκάμπριελ δεν είναι άσχημο, ολίγον πομπώδες, μοιάζει περιττό αλλά και τόσο βολικό για να πέσουν τα γράμματα.

Milk [Decca Records] του Danny Elfman
28 tracks, συνολική διάρκεια 59:37


White Milk & Red Blood. Όταν έγραφα αυτό το λογοπαίγνιο υπονοώντας την κόντρα Harvey Milk / Dan White δεν είχα προσέξει ότι ο σεναριογράφος [που κέρδισε και το όσκαρ] λεγόταν Dustin Lance Black. Δεδομένου ότι το φιλμ είναι ασπρόμαυρο, να μια πιο ουσιαστική προσέγγιση: είναι κάποιοι που πιστεύουν ακόμη ότι όλα είναι άσπρο/μαύρο, μακριά/κοντά, μέσα/έξω, φύγε/έλα, αρχή/τέλος. Η ταινία λέει ναι σε όλα τα ενδιάμεσα, στα αμφί, στα ναι και όχι, στη διαφορετικότητα πλην των άκρων.

Στο σκορ τώρα. Σεβεντιά όπως και το θέμα. Μεγάλη μαγκιά να πιάσεις το κλίμα χωρίς να μιμηθείς ή να αντιγράψεις. Μελωδίες εύληπτες και κλασικότροπες στον κύριο κορμό. Παρεμβάσεις κρουστών [Gay Rights Now!], επιβλητικά βιολιά [The Debates] ή παρεμβολές ηλεκτρικής κιθάρας [Give 'Em Hope, Harvey's Last Day] που ορίζουν εντάσεις και βαθμίδες τραγικότητας μέσα στην κάλμα του πιάνου. Τα αγαπημένα χορωδιακά του Έλφμαν, παρόντα [The Kiss, Dog Poo, Postscript, Anita's Theme]. Το σαξόφωνο που το παίζει αρκετά τελευταία, εδώ αλά Γκαρμπάρεκ [στα θέματα αρχής τέλους]. Ξεχωρίζω το κομμάτι "The Castro" μ' εκείνα τα αέρινα μεταλλικά περάσματα και το "Dog Poo" για το χιούμορ του.

Και μια πληροφορία για τους πολύ φαν: ο τίτλος "Weepy Donuts" εμφανίζεται ως κομμάτι και στα άλλα σάουντρακ του Ντάνι για τον Γκας Βαν Σαντ [Έτοιμη για όλα, Ο ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ]. Παίζει κάποιο παιχνίδι μεταξύ τους; Εγώ πάντως [άσχετο] το όσκαρ ερμηνείας το δίνω στο Μίκι Ρουρκ. Με τα τσαρούχια, γιατί μου τη δίνει αυτή η τάση του Σων Πεν να αγιοποιεί.

Defiance [Sony Classical] του James Newton Howard
15 tracks, συνολική διάρκεια 49:47


Και 8η υποψηφιότητα για τον Χάουαρντ χωρίς "να πιει νερό". Ο περσινός "Μάικλ Κλέιτον" του πολύ μου είχε αρέσει αλλά και οι δουλειές του με τους Μπάτμαν. Το αντισημιτικό κύμα τον κατάπιε και φέτος. Τα επικά του θέματα, τα τσιγγάνικα παραπονιάρικα βιολιά, οι λυρικές κλετσμερικές του σουίτες, οι τόσο τακτικές δομές του [αρχή, μέση και τέλος], τα οστινάτα του με παθιασμένο εκτελεστή τον βιολιστή Joshua Bell, όλα υποεκτιμήθηκαν εξαιτίας του θέματος της ταινίας που μάλλον κουράζει πια. Προτιμήθηκε από την Ακαδημία μια πολύ πιο σύντομη εκδοχή που λέγεται "Toyland" και η οποία πήρε το όσκαρ μικρού μήκους.

Παρά το βάρος και την όχι και τόσο λεπτοδουλεμένη ανάπτυξη, η μουσική της "Εναντίωσης" δεν στερείται αρετών και μπορεί να αποδώσει διαφορετικά κάθε φορά επίπεδα σε διαδοχικές ακροάσεις. Ξεχωρίζει η χαρακτηριστική πολυπλοκότητα του "Police Station", η υπόγεια ανάπτυξη του "Bielski Otriad" και η γοργή του δράση από τη μέση και μετά. Και φυσικά το βαρύ πυροβολικό του τέλους "Nothing is Impossible". Η "κλεισούρα" και οι ομοιότητες με το "Χωριό" του Σιάμαλαν είναι για τους κακεντρεχείς. Το πνεύμα της Αποκριάς βρίσκεται στο επόμενο.

Slumdog Millionaire [N.E.E.T. / Interscope] του Allah Rakkha Rahman
13 tracks, συνολική διάρκεια 50:57

Από τις πρώτες νότες καταλαβαίνουμε ότι έχουμε να κάνουμε με το σάουντρακ της χρονιάς. Ο ινδικός εξωτισμός των μπολιγουντιανών υβριδικών μιούζικαλ συναντά την απροβλημάτιστη, έξω καρδιά, χιπ-χοπ και το νέο, έξοχα ομογενοποιημένο, προϊόν σερβίρεται σε άψογη κρυστάλλινη παραγωγή που σε κάνει να κουνιέσαι ασταμάτητα. Τα πανηγύρια, οι παράτες και οι καρναβαλικές παρελάσεις βρήκαν μια ιδανική νέα επένδυση που ξεφεύγει απόλυτα από τα τετριμμένα και ανεβάζει συνεχώς στροφές, παλμούς και κάνει τα κορμιά να συντονίζονται.

Οι ινδικές μου πηγές αναφέρουν ότι ο Rahman έκανε μια αποθησαύριση όλων των ιδεών που είχε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν σε άλλες μικρότερου βεληνεκούς παραγωγές, τις ξαναδούλεψε με φρέσκο αέρα [ανανεωτικό εννοώ, όχι κοπανιστό], τις ανακαίνισε και τις σερβίρισε στο Slamdog, ακριβώς όπως έκανε κάποτε κι ο Bregovic σκυλεύοντας τους δικούς του Bielo Dugme. Όλα αυτά, βέβαια, ηχούν πρωτότυπα και φαντασμαγορικά στα δυτικά μας αυτιά και κερδίζουν πόντους με τις πιασάρικες μελωδίες τους, ακόμη κι όταν πλησιάζουν χαδιάρικα προς την πάλαι πότε ντίσκο [Millionaire, Gangsta Blues, Aaj Ki Raat]. Οι αναφορές στη υπόλοιπη δύση δε λείπουν [σπανιόλικες κιθάρες, μελωμένες σλόου μελούρες, οι επικοί αριβισμοί του Michael Cretu, τα φωνητικά αλά Eminem και τα κλασικά βιολιά] κι άλλοτε λειτουργούν θετικά κι άλλοτε όχι [μελούρες].

Ο οσκαρούχος Rahman έκανε μια πανέξυπνη παντρειά ρυθμών, τεχνικών και μέσων και πέτυχε [μπράβο του] μια επένδυση που μπορεί να σκίσει σε όλα τα καλοκαιρινά πάρτι. Μπροστά σε όλα τα άλλα "κοιμήσικα" υποψήφια σάουντρακ, το δικό του, φανταχτερό ανεβαστικό και πολυρυθμικό, κέρδισε τους εκλέκτορες από τις φτέρνες ως τις σηκωμένες τρίχες της κεφαλής. Πέρα από το μεγάλο όνομα M.I.A. που βοκαλίζει στο άνοιγμα "O... Saya" και προσφέρει το σουξέ "Paper Planes" σε δυο διαφορετικά απανωτά ριμίξ, ο ψαγμένος ακροατής μπορεί να αναδιφήσει στο ερωτικό "Ringa Ringa", στο ψηφιακό "Liquid Dance" και στο έσχατο άνθεμ "Jai Ho" που χτύπησε και το όσκαρ τραγουδιού.

The Curious Case of Benjamin Button [Concord] του Alexander Desplat
46 tracks, συνολική διάρκεια 112:11


Πολυγραφότατος αυτός ο Αλέξανδρος. Από το '91 ως το 2009 υπογράφει 108 μουσικές. Τουλάχιστον πέντε το χρόνο κατά μέσο όρο. Πότε κοιμάται ή μήπως συνθέτει και στις αγκάλες του Μορφέα; Η μητέρα του είναι ελληνίδα και πρωτόκατσε μπροστά στο πιάνο όταν ήταν 5 χρονών. Από τότε αποθήκευε ιδέες και ενεργητικότητα. Ήταν ξανά προσκεκλημένος της Ακαδημίας όταν έγραψε τη μουσική της "Βασίλισσας" [2006].

Τα πιανιστικά του θέματα κλέβουν έξυπνα νότες από γνωστά νεορλεάνικα τζαζ μοτίβα [Little Man Oti]. Η ανάπτυξη της επένδυσης στηρίζεται σε τρεις θεματικούς άξονες, τακτική όχι συνηθισμένη αλλά μάλλον χρειαζούμενη για μεγάλη και πολυκύμαντη διαδρομή του ήρωα προς την αιωνιότητα. Δε θεωρείται συνθέτης της δράσης ούτε είναι φαν της ψηφιακής τεχνολογίας. Εντούτοις εδώ ακούμε καθαρά ένα συνθεσάιζερ να σεργιανάει το "Mr. Gateau" και μια καλά ενορχηστρωμένη προσομοίωση μάχης στο "Submarine Attack". Η μελαγχολία του δεν είναι ποτέ τελεσίδικη, αν και μου θυμίζει αρκετά Χατζηνάσιο και Ρότα.

Για τις ταινίες

Milk του Gus van Sant  
Μπάτον του David Fincher  
Wall-E του Andrew Stanton