Παράδεισος στη Δύση του Κώστα Γαβρά
[Eden a l' quest / Eden is west, 2009]
Το θέμα που πραγματεύεται η εν λόγω ταινία είναι η ζοφερή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες παράνομοι μετανάστες. Η πραγματικότητα αυτή παρουσιάζεται σε μια σύγχρονη μορφή της. Η μορφή αυτή, όμως, είναι απλώς μια από τις πολλές που παίρνει η μετανάστευση στο πέρασμα των χρόνων.
Ο πρωταγωνιστής "Ηλίας-Αλίας-Αλί", δηλαδή ο Riccardo Scarmacio ("Romanzo criminale", "Ο αδερφός μου είναι μοναχοπαίδι") είναι ένας λαθρομετανάστης από την Ανατολή. Με μόνο εφόδιο τα λίγα γαλλικά που ξέρει και σε μία προσπάθεια να χτίσει ένα καλύτερο μέλλον ξεκινά ένα ταξίδι από την πατρίδα του προς τη Δύση μαζί με άλλους συμπατριώτες του.
Σε μια ατυχή συνάντηση του πλοίου που τους μεταφέρει και του λιμενικού στα σύνορα, ο "Ηλίας" καταφέρνει να σωθεί βγάζοντας τον η θάλασσα στις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις "Eden- Paradise". Από εκεί ξεκινά ένα ταξίδι ελπίδας για το μέλλον, αγώνα για επιβίωση και συνεχούς απόδρασης από τόπους και ανθρώπους με τελικό προορισμό το Παρίσι. Στην πόλη του φωτός ο ήρωας θα ανακαλύψει πως "εκεί βρίσκεται όντως ο παράδεισος, αλλά στη δική του δύση".
Το ταξίδι του "Ηλία" ως άλλου Οδυσσέα είναι γεμάτο εμπόδια, απογοητεύσεις και πόνο. Ποιος εγγυάται, όμως, ότι το Παρίσι θα είναι η δική του Ιθάκη; Η Ιθάκη ήταν για τον Οδυσσέα η πατρίδα μακριά από την κόλαση του πολέμου. Για τον πρωταγωνιστή, όμως, ο προορισμός του είναι ακόμη ένας αγώνας για επιβίωση και αξιοπρέπεια.
Ο Κώστας Γαβράς για ακόμη μία φορά δικαιώνει τις προσδοκίες του κοινού, δημιουργώντας μια ταινία για ένα πολύ σοβαρό και συνεχώς εντονότερο θέμα. Μέσα από ρεαλιστικές και μη σκηνές (όπως η τελευταία), τραγελαφικά γεγονότα, λιτούς αλλά αποκαλυπτικούς διαλόγους ξεπροβάλλει κι αναδεικνύεται το μεγάλο πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης. Η ερμηνεία του Scarmacio δημιουργεί ένα κλίμα συγκίνησης και συμπάθειας προς το πρόσωπό του, χωρίς να δίνονται πολλές πληροφορίες για αυτόν, ώστε να αναχθεί σε σύμβολο.
Καταληκτικά λοιπόν, η ταινία παρά τις τυχόν μικρές της ατέλειες, θέτει με το δικό της τρόπο τις βάσεις για την ευαισθητοποίηση όλων απέναντι στο ζήτημα των λαθρομεταναστών, οι οποίοι ποτέ δεν εύχονται "να είναι μακρύς ο δρόμος", μιας και για αυτούς είναι έτσι ούτως ή άλλως.
