Θέατρο : Ευτυχισμένες μέρες ...κύριε Μπέκετ;
του Σάμιουελ Μπέκετ
από το Θέατρο "Αγγέλων Βήμα"
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Μετάφραση: Λευτέρης Γιοβανίδης
Σκηνοθεσία: Κοραής Δαμάτης
Σκηνικά-Κοστούμια: Νίκος Σαριδάκης
Μουσική: Ευανθία Ρεμπούτσικα
Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ
Διανομή ρόλων:
Γουίννυ: Κοραής Δαμάτης
Γουίλλυ: Μανώλης Χουρδάκης
Η Γουίννυ στην πρώτη πράξη βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου χωμένη στο χώμα ως τη μέση, κάθε μέρα που περνά είναι αναγκασμένη να κάνει τις ίδιες κινήσεις, απασχολούμενη με τα αντικείμενα που υπάρχουν στην τσάντα που βρίσκεται δίπλα της. Ο σύντροφος της, ο Γουίλλυ, μένει στο πίσω μέρος της πλαγιάς. Η Γουίννυ με κινητική δυσκολία συντηρεί με το Γουίλλυ κάποια οπτική επαφή και επικοινωνία. Η ίδια δε μεμψιμοιρεί για τη ζωή της, είναι αισιόδοξη, κάθε μέρα που μπαίνει την υποδέχεται, λέγοντας: "άλλη μια ευτυχισμένη μέρα". Στη δεύτερη πράξη, η Γουίννυ βρίσκεται σκεπασμένη από χώμα μέχρι το λαιμό. Συνεχίζει με την ίδια αισιοδοξία, με μόνη παρηγοριά τις λέξεις που τη συντροφεύουν, προσπαθώντας κι αυτές να τις χρησιμοποιεί με φειδώ, μια και τα αντικείμενα της τσάντας είναι ανίκανη πλέον να τα χρησιμοποιήσει. Σ' αυτή τη μονοτονία της καθημερινότητάς της, ο σύντροφός της ο Γουίλλυ αρνείται ακόμη και να την ακούσει, ή δε μπορεί να την ακούσει.
Οι ήρωες μπορεί να είναι δύο άνθρωποι που η δύναμη της συνήθειας τους ανάγκασε να ζουν στον ίδιο χώρο, υπήρξαν όμως ερωτευμένοι στα χρόνια της νιότης τους. Η σχέση τους, λαβωμένη από την αποξένωση και την παραίτηση, χρίζεται αναγκαία, λόγω του γήρατος. Ο Γουίλλυ, για να βγει από την τρύπα που ζει, πρέπει να κάνει συγκεκριμένες κινήσεις, μικρές και υπομονετικές κινήσεις, να συρθεί με τα γόνατα, αφήνοντας το κεφάλι τελευταίο...
Ο Μπέκετ διδάσκει πως η σύνθεση των λέξεων και των εικόνων, στην πιο απλοποιημένη τους μορφή, περικλείουν όλη την ουσία του κόσμου. Δεν υπάρχει πιο απλός τρόπος για να εκφράσει κανείς τη σκληροτράχηλη καθημερινή πραγματικότητα που υπάρχει ανάμεσά μας, από το να σου πει πως στο κανάλι της επιβίωσης σέρνεται ο άνθρωπος με τα γόνατα... Δεν υπάρχει πιο παραστατικός τρόπος για να δηλώσει κάποιος πως η συνήθεια, το γήρας και η μοναξιά, μας βαλτώνουν, πως ο συμβατικός χρόνος είναι ένας περίπατος σε κινούμενη άμμο, από το να το αναπαραστήσει μέσα από μία εικόνα ενός ανθρώπου που βρίσκεται εγκλωβισμένος ως τη μέση μέσα σ' ένα λόφο!
Στα έργα του, ο Μπέκετ αρνείται συνειδητά την πλοκή, ακόμη πιο ολοκληρωτικά από τους υπόλοιπους συγγραφείς του θεάτρου του παραλόγου. Αντί μιας γραμμικής εξέλιξης, παρουσιάζει τη διείσδυσή του στην ανθρώπινη ύπαρξη με μια μέθοδο που ουσιαστικά είναι πολυφωνική, ακόμη κι αν αυτή επικεντρώνεται στις σιωπές. Αντιμετωπίζει την κοινωνία μέσα από μια οργανωμένη κατασκευή από δηλώσεις και εικόνες, οι οποίες συνάδουν στο αποτέλεσμα του καλλιτεχνικού βλέμματος, όταν αυτό "ατενίζει" τα πράγματα κι όχι όταν τα "κοιτάζει". Το να αντιλαμβάνεται κάποιος την πληρότητα μέσα από ένα χώρο γεμάτο, είναι σαν να εμποδίζει τις ιδέες και τα νοήματα να εισχωρήσουν μέσα σ' αυτό, ηθελημένα αποτρέπει το να επέμβει πάνω τους ένας ηθικός εξαγνισμός.
Η Αλίκη στο "Μέσα από τον καθρέφτη" βρίσκεται σ' ένα μαγαζί που τα ράφια του είναι φορτωμένα από κάθε είδους πράγματα, όταν όμως η Αλίκη εστιάζεται σε ένα ράφι για να προσέξει τι υπήρχε πάνω του, τα αντικείμενα εξαφανίζονται...
Υπάρχουν στιγμές σιωπής που μπορεί να νοιώσει κανείς πως έχει φτάσει στην απόλυτη αλήθεια, πως αυτό που συνέλαβε το μυαλό του μοιάζει να προέρχεται από Θεία φώτιση και το κατέχει για κλάσματα δευτερολέπτου, όταν όμως πιάσει από την αρχή την αλυσίδα των σκέψεων του, είναι αδύνατον να οδηγηθεί κλιμακωτά στο ίδιο συμπέρασμα, η αλυσίδα έχει σπάσει...
Η Γουίννυ θα πει: "Υπάρχουν τόσα λίγα πράγματα που μπορεί να πει κανείς, μιλάει κανείς για όλα...". Για τον Μπέκετ, η σιωπή δεν είναι μία εχθρική διάθεση απέναντι στο λόγο, αλλά μια υποσυνείδητη ιδέα πώς θα μπορούσε κάποιος να οδηγηθεί στη σιωπή από ανάγκη να μιλήσει. Η φλυαρία της κατανάλωσης και του δυτικού πολιτισμού παρατηρείται σε πολλά επίπεδα, από το συνωστισμό των αντικειμενικών αγαθών μέχρι την επικοινωνία. Στην κενότητα που απορρέει από όλον αυτόν τον καταιγισμό άχρηστης πληροφόρησης, ανακαλύπτει το άτομο πως δεν έχει κάτι να πει, παρόλα αυτά συνεχίζει να μιλάει, στην ουσία όμως αυτό ακριβώς θέλει να πει: "πως δεν έχει κάτι να πει".
Η θέληση για εφήμερη επικοινωνία βασίζεται στο αντικειμενικό ψέμα, αναλώνεται σε σχέση αντικειμένων, ντύνει μια στάση ανειλικρίνειας με ανθρώπινη ειδή.
Ο Μπέκετ, γράφοντας σε ξένη γλώσσα, θα προσπαθήσει να μην πέσει στην παγίδα της "λογικής της γλώσσας", παρασυρόμενος από τη μητρική του, με την οποία θα κινδύνευε να χάσει το ανείπωτο, το αβέβαιο.
Η ερμηνεία του Κοραή Δαμάτη έδειξε πως προσπάθησε να εστιαστεί στο ίδιο το έργο, δίνοντας βαρύτητα στις λέξεις και στις παύσεις, υπήρξαν όμως στιγμές που αντικατέστησε τον κοφτό νευρώδη λόγο, με μία υστερική ερμηνεία γκροτέσκας αντρικής φιγούρας που αντιγράφει το κακέκτυπο μιας γυναικείας φιγούρας, ο Μανώλης Χουρδάκης αφομοίωσε την νωχελικότητα του ρόλου του και στάθηκε με σεμνότητα σ΄ αυτόν.
Το σκηνικό του Ν. Σαριδάκη αναπαράστησε το χώρο που απαιτείτο για τις ανάγκες του έργου, με δημιουργικές και καλαίσθητες προεκτάσεις. Οι φωτισμοί της Ε. Ντεκώ υπηρέτησαν επάξια το σκηνικό, η μουσική της Ε. Ρεμπούτσικα συνόδευσε με γούστο την παράσταση.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που θα μπορούσα να σας μεταφέρω, παροτρύνοντάς σας να μπείτε στη διαδικασία να δείτε αυτήν την παράσταση, θα πω όμως έναν: δείτε την, μήπως και αποχωρώντας σας προβληματίσει το γεγονός πως η σιωπή μπορεί να κρύβει μέσα της την απόλυτη αλήθεια...
