Always the sun, set or rise

Κάποτε είχαμε δει στις αίθουσες μια έκπληξη με την υπογραφή του τεξανού Richard Linklater και τίτλο "Πριν το ξημέρωμα" [Before sunrise, 1995]. Δυο νέοι, περαστικοί απ' την Βιέννη, περνούν μαζί 14 ώρες πριν χωρίσουν. Εννέα χρόνια μετά έρχεται, απολύτως φυσιολογικά, μια δεύτερη συνάντηση να ταράξει τα ρέοντα ύδατα του Σηκουάνα. Νομίζετε ότι οι δυο ώρες που διαθέτουν "Πριν το ηλιοβασίλεμα" [Before sunset, 2004] είναι αρκετές;

Ήθαν Χωκ και Ζυλί Ντελπί. Αυτός ένας γκράντζερ [Ο κύκλος των χαμένων ποιητών, Reality bites] κι ένας κατ' ευφημισμόν Κέρουακ, φίλος του Ρίβερ Φήνιξ. Αυτή μια ανήσυχη νεανίσκη κόρη ηθοποιών που πλανιέται στην Ευρώπη [Mauvais sang, Europa Europa, Τρία χρώματα: λευκό] και κάνει μια πολύ μέτρια είσοδο στην Αμερική [The Three Musketeers, Younger and Younger, Killing Zoe].

Και να που συναντιούνται στο τρένο συνοδεία της μουσικής του Fred Frith. Κουβεντιάζουν. Διάλογοι ασήμαντοι - φαινομενικά. Με τα στόματα, με τα βλέμματα, με τα σώματα. Και κατεβαίνουν στην Βιέννη. Πουρσέλ, Βιβάλντι, Στράους, Μπαχ και Μπετόβεν. Ρισκάρουν μια "Παρένθεση" όπως αυτή του Τάκη Κανελλόπουλου στην Θεσσαλονίκη.

Η φυσικότητα και η απλότητα των δύο καταλύουν το μέσο. Έχουμε ξεχάσει ότι είναι ηθοποιοί γιατί κι οι ίδιοι τόχουν ξεχάσει. Αυτός αποφεύγει να τιθασεύσει ένα τσουλούφι που πετάει στα μαλλιά της. Αυτή αποφεύγει το βλέμμα του στο θάλαμο κοινής μουσικής ακρόασης. Εμείς είμαστε μπροστά. Ο φακός δεν υπάρχει. Νοιώθουμε μπανιστιρτζήδες μιας νέας ιστορίας αγάπης. Ζηλεύουμε. Τίποτε δεν είναι πρωτότυπο και τίποτε κοινότυπο. Όλα είναι απλά κι ωραία. Φυσικά. Το άθροισμα των μικρών αυτών πραγμάτων δεν κάνει το σύνολο. Ζούμε [κι εμείς] ένα υπερσύνολο των επί μέρους.

Τα χρόνια πέρασαν και βρέθηκαν ξανά στο Παρίσι. Αυτός έγινε συγγραφέας της μιας εκείνης νύχτας. Πήγε να παρουσιάσει το βιβλίο του στο αγαπημένο της βιβλιοπωλείο, στα πλαίσια μιας περιοδείας για την προώθηση του στην Ευρώπη. Είχε μια κρυφή ελπίδα να την ξαναβρεί. Εκείνη έρχεται να τον δει γεμάτη ενοχές που έχασε το δεύτερο ραντεβού τους. Τόχαν ορίσει έξι μήνες μετά την πρώτη συνάντηση κι αυτή δεν είχε πάει.

O ήλιος ο ηλιάτωρ τους κοιτάει και πάλι από ψηλά. Η πλοκή είναι πιο μινιμαλιστική. Περίπατος δύο ωρών μέχρι να φύγει το αεροπλάνο του. Είναι πια σοφότεροι, μεγαλύτεροι, πιο συμβιβασμένοι. Ο Ήθαν δείχνει κουρασμένος - χαραγμένος - από τις πρόσφατες προσωπικές του περιπέτειες με την Ούμα Θέρμαν. Η Ζυλί μοιάζει ξέγνοιαστη σαν να μην την έχει αγγίξει ο χρόνος. Είναι όμως πια 35άρα, πιο στρογγυλή από παλιότερα. Ο ιδεαλισμός ζει ακόμη στα μάτια της αλλά δεν είναι πλέον τόσο αισιόδοξη.

Απόψε αυτοσχεδιάζουμε. Ξεχνούν και πάλι ότι ερμηνεύουν. Οι αδελφές ψυχές αναδύονται. Η χημεία επανέρχεται σιγανά, σιγανά και ταπεινά. Προδίδουν το χρόνο με την ίδια ευκολία που τους πρόδωσε κι αυτός ως τα τώρα. Προδίδουν την επαγγελματική τους υπόσταση. Αφήνουν τη φύση να τους πάει βόλτα. Η Ζυλί-Σελίν παίζει κιθάρα κι έκανε την μελαγχολία της τραγούδι. Τρία τραγούδια για την ακρίβεια [Je t'aime tant, A Waltz For a Night, An Ocean Apart]. Πως και πως περίμενε τη μαγική στιγμή που θα δώσει συναυλία μόνο γι' αυτόν που της τα ενέπνευσε.

Το Παρίσι κρατάει διακριτικά τις αποστάσεις. Τους περιβάλλει αλλά δεν επιθυμεί να κλέψει τίποτε απ' αυτούς. Ο Λίνκλέιτερ δεν το επιτρέπει. Η σχέση μας με τους δυο πάλαι πότε εραστές είναι διαδραστική. Περνάμε απέναντι πιο εύκολα, ειδικά όσοι έχουμε δει και την πρώτη ταινία. Αυτό βέβαια δεν είναι προϋπόθεση. Είναι κάτι σαν λαχτάρα. Είναι μαγεία. Είναι μια σπάνια εμπειρία. Η νύχτα είναι ακόμη πολύ νέα. Μείζον δε τούτων η αγάπη.

ΥΓ1: Η αδημονία του κοινού που δεν είδε την πρώτη 'συνάντηση' είναι ασυγκράτητη. Δυσανασχετεί πιστεύοντας ότι χάνει την ώρα του με μια ιστορία που έχει σβήσει. Μα τι είναι 80 λεπτά ως την αιωνιότητα; From her/him to eternity.

ΥΓ2: Ο Λίνκλέιτερ είναι αυτοδίδακτος και ανήκει στη γενιά του γκραντζ όπως και ο Ήθαν Χωκ. Οι προηγούμενες δουλειές του, "Slacker" [1991] και "Dazed and Confused" [1993], κατα-στρώνουν μια ανθρώπινη αερογέφυρα από τους Ζέπελιν ως τους Νιρβάνα.

ΥΓ3: Η πρώτη ταινία του Ρίτσαρντ λεγόταν "It's Impossible to Learn to Plow by Reading Books" [1987]. Είναι αδύνατον να μάθεις να οργώνεις διαβάζοντάς το στα βιβλία. Αυτό να λέγεται. Οι νέοι δρόμοι δεν ανοίγονται άμα δεν τους οργώσεις μόνος σου.