Cameron Crowe: διάσημος και μη

Ο Κάμερον Κρόου παράτησε το γυμνάσιο για να γίνει αρθρογράφος του περιοδικού Rolling Stone στην τρυφερή ηλικία των 15 χρόνων. Επέστρεψε στο γυμνάσιο ως "μυστικός πράκτωρ μαθητής" για να ολοκληρώσει την έρευνά του πάνω στην ζωή των εφήβων. Αντί για χτυποκάρδια στο θρανίο, έγραψε το βιβλίο "Fast Times at Ridgemont High", το οποίο έγινε και ταινία (1982, με τους Σων Πεν και Τζένιφερ Τζέισον Λη) και τηλεοπτική σειρά (1986). Η ταινία παραμένει μια απ' τις πιο τίμιες και πιο διασκεδαστικές αναβιώσεις της κουλτούρας των επαρχιακών γυμνασίων, πολύ ανώτερη από οποιαδήποτε σχετική προσπάθεια την ακολούθησε ή την μιμήθηκε. Το φιλμ αυτό δεν σηματοδότησε μόνο την καριέρα του, αλλά και την ιδιωτική του ζωή, αφού η σημερινή σύζυγός του Νάνσι Γουίλσον (βλέπε Heart) έπαιζε ένα μικρό ρολάκι. Μικρός ρόλος στην ταινία, μεγάλος στην ζωή και στην καρδιά του.
Έκανε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με το "Say Anything..." (1989), μια μαθητική τραγικωμωδία, γεμάτη φρεσκάδα, ανθρωπιά και νεανικό παλμό. Κι έδειξε αμέσως τις δυνάμεις του και την αγάπη του στους ηθοποιούς. Τα αδέλφια Κιούζακ (Τζων και Τζόαν) παίζουν έξοχα τα δυο αδέρφια, ο Τζων Μαχόνι (Moonstruck) και η Λίλυ Τέιλορ είναι απλά υπέροχοι. Συνέχισε δυναμικά με τους "Εργένηδες" (Singles, 1992), επανερχόμενος ταυτόχρονα στην πρώτη του αγαπημένη, την μουσική. Ένα νεανικό σκληρό σχήμα κι ένα παλιότερο διαπλέκονται και εξ αφορμής τους, παρελαύνει εμπρός μας όλη η μουσική σκηνή του Seattle (με πρώτους και καλύτερους τους άσημους τότε Pearl Jam). Οι εργένηδές του ζευγαρώνουν περίεργα και ερμηνεύονται και πάλι θαυμάσια, από τους Σκοτ Κάμπελ και Κύρα Σέτζουικ, Μπρίτζετ Φόντα (της γνωστής οικογενείας, κόρη της Τζέην) και Ματ Ντίλον. Οι μικρές εμφανίσεις είναι εξίσου σπουδαίες. Από τον Μπιλ Πούλμαν και τον Έρικ Στολτς, ως τον Τομ Σκέριτ και τον σκηνοθέτη Τιμ Μπάρτον. Το χιούμορ είναι άλλο ένα ατού της ταινίας.

Σίγουρα ένας συγγραφέας με ξεχωριστή ιδιοσυγκρασία και ύφος, ο Κάμερον Κρόου έγραψε σενάρια, που αγαπήθηκαν μεν από τους κριτικούς, θεωρήθηκαν δε αντισυμβατικά και ενίοτε αντιεμπορικά (όχι τόσο στην Ευρώπη όσο στη χώρα του). Στην επόμενη ταινία όμως, συνέβη το ανάποδο. Ο "Jerry Maguire" (1996) έκανε τεράστια επιτυχία, αλλά οι κριτικοί είχαν αρκετές αντιρρήσεις. Η αρχική ιδέα του ήρθε από μια φωτογραφία ενός ποδοσφαιριστή και του μάνατζέρ του. Χρειάστηκαν 20 προσχέδια και έφτασε ένα μόνο βήμα πριν να τα παρατήσει. Τελικά όμως τα κατάφερε και για να το γιορτάσει ανέθεσε στην γυναίκα του να γράψει τη μουσική, χωρίς να αποκλείσει τα τραγούδια των μεγάλων The Who, Bob Dylan, Tom Petty και Bruce (the spruce) Springsteen. Ο Τομ Κρουζ (μάνατζερ-μακιαβέλι) κι ο Κούμπα Γκούντινγκ τζούνιορ (παίχτης-ταλέντο) βρίσκονται στις καλύτερες στιγμές τους (όσκαρ δεύτερου ρόλου για τον Κούμπα), ενώ η Ρενέ Ζέλβεγκερ (σύζυγος του μάνατζερ) στέκεται επάξια δίπλα τους.
Και πάνω που λέγαμε ότι ξέχασε τις καταβολές του, βλέπουμε κατάπληκτοι να πισωγυρίζει στις αρχές του '70 με το φιλμ "Σχεδόν διάσημοι" (2000). Εδώ πλέον θυμάται το ξεκίνημά του και καταθέτει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Γίνεται πάλι 15 και ακούει τον Λέστερ Μπάνκς (απίθανος ο Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν) να του λέει πως πρέπει "να είναι τίμιος κι ανελέητος". Και καταφέρνει να μπασάρει την φωνή του, ώστε να πείσει το Rolling Stone να του αναθέσει μια ειδική αποστολή. Ν' ακολουθήσει την περιοδεία ενός ανερχόμενου ροκ γκρουπ, των Stillwater (δημιούργημα της φαντασίας του Κρόου). Και καταδύεται όντας απολύτως αθώος στον "άγριο" και γοητευτικό κόσμο του ροκ, σε μια εποχή που εμφανίζει τα πρώτα σημάδια γήρανσης. Γνωρίζει την μπάντα από μέσα, μαζί με όλο τον συρφετό της, τις γκρούπις και τους μπράβους, τους φανς και τους μάνατζερς.

Η άδολη ματιά του πιτσιρικά δεν παραληρεί αλλά ούτε και λοιδορεί, δεν μυθοποιεί αλλά ούτε και καταδικάζει. Απλά παρατηρεί και καταγράφει χωρίς να κρίνει ή να επικρίνει. Ο κόσμος του ροκ (στητός αλλά και σκληρός σαν πέτρα) που φαίνεται να σκληραίνει κι άλλο, μόνο επιφανειακά όμως, χωρίς ποτέ ν' αποχωρίζεται το έτερον ήμισυ, δηλαδή το ρολ (ροδέλα αλλά και ρόδα). Μια περιοδεία, ένα λεωφορείο συνεχώς στο δρόμο, ένα καραβάνι έρωτα και μουσικής, ήτοι rock'n'roll on the road. H μαγεία ποτέ δεν ολοκληρώνεται, το μεγαλείο είναι κάτι άπιαστο, οι καυγάδες καθημερινοί, οι δεύτερες σκέψεις κρυφές κι η ώρα του κινδύνου είναι στιγμή απόλυτης εξομολόγησης. Τίποτ' απ' όλ' αυτά δεν είναι συνταρακτικό. Αυτό που προσπαθεί να μας πει ο αυτόπτης μάρτυς και σκηνοθέτης είναι ότι όλα ήταν αρκετά πεζά κι όλα ήρθαν φυσικά, μέσα από τις αντιφάσεις και τις έριδες, τις φιλίες και τις προδοσίες, τις αγάπες και τα λουλούδια. Έτσι πρέπει να ήταν για κάποιους απ' αυτούς που έγιναν ή δεν έγιναν ποτέ διάσημοι. Που παρέμειναν γκρουπάκια, έγιναν δεν έγιναν εξώφυλλα.
Άπαντες οι ηθοποιοί έχουν την ευκαιρία να σολάρουν ερμηνευτικά. Οι τέσσερις της μπάντας είναι τα πιο απρόσωπα υβρίδια που είδατε ποτέ στη σκηνή. Οι παραπομπές ξεκινάνε από Beatles, Who, Stones, Stooges και καταλήγουν στους Zeppelin, Sabbath, Creedence και Skynyrd. Ξεχωρίζουν άνετα οι δύο αρχηγοί, ο παραγκωνισμένος τραγουδιστής (Τζέισον Λη) κι ο ανήσυχος κιθαρίστας (Μπίλυ Κράνταπ). Ο μάνατζερ είναι άλλη μια ευχάριστη έκπληξη. Ο Νόα Τέηλορ (ο νεαρός Σολίστας) είναι φανταστικός όσο και αγνώριστος. Τα κορίτσια Band Aids είναι η μικρούλα του "Πιάνου" Άννα Πάκουιν, και η γαλανομάτα Φαϊρούζα Μπαλκ (Βαλμόν, Gas Food Lodging, American History X), που μεγάλωσαν, ομόρφυναν και δεν πιάνονται. "Τα αστέρια" της ταινίας είναι η γοητευτικότατη Φράνσις Μακ Ντόρμαντ ("αυστηρή" μητέρα του νεαρού ρεπόρτερ) και η αρχηγός των Band Aids, η διάσημη πια Κέιτ Χάνσον (κόρη της Γκόλντι Χόουν) που υποδύεται την Πένυ Λέην. Δίκαιες οι υποψηφιότητές τους και σίγουρα καλύτερες από την άχαρη Τζούλια (Ρόμπερτς). Ειδικά η Kate Hudson είναι αποκάλυψη.

Η ενορχήστρωσή τους έγινε με αρκετή μαεστρία από τον δημιουργό. Έτσι τσίμπησε και το όσκαρ πρωτότυπου σεναρίου. Τα μπουρδούκλωσε τόσο πολύ όλ' αυτά που είναι αληθινά αλλά ανομολόγητα, ώστε να μην μπορούμε να κάνουμε καμία απολύτως ύποπτη σκέψη. Ίσως και να το παράκανε λίγο, στερώντας την ταινία από κάποιες σκανδαλιστικές αποκαλύψεις που σίγουρα θα ανέβαζαν το κασέ της. Καταφέρεται κυρίως εναντίον του τύπου που κατασκευάζει ειδήσεις και που δήθεν "διασταυρώνει" τις πληροφορίες του (κάπως έτσι δεν φτιάχνονται οι μύθοι;) Δεν είναι βέβαια αυτός ο κύριος στόχος του. Σκοπός του είναι να μας μεταφέρει στο πνεύμα μιας μετέωρης εποχής, μιας νεολαίας πλαδαρής όσο και η σημερινή. Να μας χαλαρώσει ώστε να περάσουμε καλά. Αν θέλουμε να σκεφτούμε και λίγο παραπέρα, αυτό είναι δικό μας καπέλο. Η πρωτότυπη μουσική της φέρει την υπογραφή των αδελφών Wilson (ξαναβλέπε Heart) και του ίδιου του Κάμερον. Ακούγονται όμως κι άλλα 40 και βάλε τραγούδια, κλασικά πια σήμερα, που σημάδεψαν το τέλος εκείνης της δεκαετίας.
Βέβαια οφείλω να ομολογήσω ότι ο Κρόου είναι περισσότερο δίκαιος και λιγότερο ανελέητος (ως και καθόλου). Υπάρχει και μια αύρα διάχυτη που απαλύνει τις καταστάσεις και τα πρόσωπα. Ένας ούριος άνεμος που θα μπορούσε να παρεξηγηθεί ως φίλτρο πολιτικής ορθότητας. Ο Λέστερ Μπανκς είναι αναρχικός και ρηξικέλευθος ενώ οι Stillwater (εγώ θα τους έλεγα Spillwater ή Dreamwater) φαίνονται και είναι "εντάξει παιδιά". Σκηνοθετικά κινείται πολύ χαμηλότονα, αλλά πάντα με σωστούς ρυθμούς. Φλερτάρει και με την ταινία δρόμου, αλλά και με το ροκ ντοκουμέντο. Θα έλεγα πως είναι ένας χαμένος κρίκος ανάμεσα στο '60ς "Velvet Goldmine" (1998) και στο '80ς "This is Spinal Tap" (1984). Πιστεύω πάντως πως οι προθέσεις του ήταν αγαθές, προσωπικές και όχι εμπορικές. Οι φαν της μουσικής θα πρέπει να την δουν οπωσδήποτε. Ίσως ανακαλύψουν μια χαμένη διάσταση, ίσως και ν' απογοητευτούν, αλλά σίγουρα δεν θα πλήξουν.

Ταινίες
The Other Side of the Wind (1972) ακαταχώρητο πέρασμα
American Hot Wax (1978) μικρός ρολός
Fast Times at Ridgemont High (1982) βιβλίο/σενάριο σε σκην. της Amy Heckerling
The Wild Life (1984) σενάριο, παραγωγή, μικρός ρόλος
Say Anything... (1989) σενάριο, σκηνοθεσία
Singles (1992) σενάριο, σκηνοθεσία, παραγωγή, μικρός ρόλος
Jerry Maguire (1996) σενάριο, σκηνοθεσία, παραγωγή
Almost Famous (2000) σενάριο, σκηνοθεσία, παραγωγή
Vanilla Sky (2001) σενάριο, σκηνοθεσία

Πηγές
Ο Crowe στο imdb
Jerry Maguire official site
Ο Jerry Maguire στο imdb
Almost Famous στην Vinyl Films (κατηγορία φτερού)
Almost Famous official βαρέων βαρών site
Almost Famous στο imdb
Vanilla Sky στο imdb

ΥΓ1: Ο Eric Stoltz περνάει απ' όλες τις ταινίες του, μια που του τό 'ταξε ο ίδιος ο σκηνοθέτης.
ΥΓ2: Το "Vanilla Sky" θα είναι αμερικάνικη διασκευή του ισπανικού ψυχεδελικού θρίλερ "Κλείσε μου τα μάτια" (Abre los Ojos, 1997) του Αλεχάντρο Αμεναμπάρ. Στο καστ φέρονται συμμετέχοντες οι Τομ και Πενέλοπη Κρουζ, Κάμερον Ντιάζ, Τζέισον Λη και Κερτ Ράσελ.