Ο Amos Kollek και τα κακά κορίτσια

Ο εβραίος Άμος Κόλεκ, γόνος καλής οικογενείας, με πατέρα δήμαρχο των Ιεροσολύμων, με φιλολογικές σπουδές (φιλοσοφία και ψυχολογία), με ενδιαφέρουσα συγγραφική δραστηριότητα, αρχίζει ν' ανακατεύεται με το σινεμά έναν μόλις χρόνο πριν φτάσει στη Νέα Υόρκη (1980). Εκεί φαίνεται πως ήρθε σε πολύ στενή επαφή με τα χαμηλά στρώματα της μεγαλούπολης, πράγμα το οποίο αναδύθηκε καθοριστικά από τις ταινίες του. Δύο είναι οι βασικοί άξονες του έργου του. Πρώτα οι λεπτές ισορροπίες μεταξύ πραγματικότητας και μύθου. Κι έπειτα οι σχέσεις αντικειμένου / υποκειμένου, εξάρτησης / απεξάρτησης στα κορίτσια του δρόμου. Τομή των δύο αυτών αξόνων είναι πάντα η Νέα Υόρκη.
Η πραγματικότητα, είτε καθημερινή είτε πολιτική, και οι πολλαπλές όψεις της είναι ένα ατέλειωτο θέμα προς εξερεύνηση. Οι διάφορες εκφάνσεις της διαχέονται μέσα σ' ένα σύννεφο μυθοπλασίας, αλλά δεν εξωραϊζονται ούτε κατά φαντασίαν. Οι ηρωίδες του ήταν αρχικά ανυποψίαστες. Η νεοϋορκέζα εβραιο-ιρλανδή πριγκίπισσα (Τζούλι Χάγκερτι) που χάθηκε στην Ιερουσαλήμ στην κωμωδία "Goodbye, New York" (1985). Η πολλά υποσχόμενη συγγραφέας (Χάνα Σιγκούλα) που μπλέχτηκε σε μια μυστήρια αναζήτηση στη Νέα Υόρκη, ψάχνοντας απεγνωσμένα την Blondie Ντέμπορα Χάρυ, στο "Forever, Lulu" (1987).

Η πάντα γοητευτική Φέι Ντάναγουεη, φιλόδοξη ΝΥ δημοσιογράφος που προσπαθεί να βγάλει άκρη από την σήραγξη Ισραηλινών και Αράβων, αμφιταλαντευόμενη μεταξύ ευθύνης και αντικειμενικότητας, στο δραματικό "Double Edge" (1992). Εδώ πια ο ρεαλισμός παραβαίνει τον μύθο. Η Ντάναγουεη συνεντευξιάζει τον δήμαρχο Τέντυ Κόλεκ, τον παλαιστίνιο εκπρόσωπο Hanan Ashwari, τον πρώην υπουργό εξωτερικών Abba Eban και τον αμφιλεγόμενο δεξιό ηγέτη Rabbi Meir Kahane (που λίγο μετά δολοφονήθηκε).
Τα κορίτσια είναι βέβαια το βασικό του όχημα σ' έναν κόσμο κάθε άλλο παρά αγγελικά πλασμένο. Η αναφορά του στις πόρνες αρχίζει με την στριπτιζέζ (Σάλι Κέρκλαντ) που μπλέκεται με την μαφία για να γλυτώσει την κόρη της (Σάρα Μάικλ Γκέλαρ), στο θρίλερ "High Stakes" (1989). Η υποκριτική ανταγωνίζεται την αληθινή ζωή στις σκληρές και ολίγον trash ταινίες "Five Girls" (1993) με θέμα τις λεσβίες και "Whore 2" (1994) με θέμα τα κορίτσια του πεζοδρομίου. Ελάχιστα έχουν γραφτεί γι' αυτές διότι οι τίτλοι τους και μόνο προκαλούν αλλεργία στους κριτικούς. Φαίνεται όμως ότι το ιδανικό του μοντέλο, την μούσα του, την βρήκε στο πρόσωπο της Άννα Λέβιν Τόμσον. Ασφαλώς θα την είχε προσέξει στα μικρά της περάσματα στους παρακμιακούς "Ασυγχώρητους" (1992) του Ήστγουντ και στο σκοτεινό "Κοράκι" (1994) του Άλεξ Πρόγιας.

Με βάση λοιπόν το χυμώδες ταμπεραμέντο της, έκανε την "Ιστορία της Σου" (1997), μιας άνεργης που ζει στο Μανχάταν και υποβαθμίζει την ζωή της καθημερινά, περιμένοντας μάταια τον αγαπημένο της. Το δράμα της είναι καθαρά εσωτερικό. Κούπες γεμάτες καφέ που αδειάζουν και ξαναγεμίζουν, αποξένωση και σκυθρωπά πρόσωπα γύρω της. Η κατάθλιψή της φτάνει στο ναδίρ όταν καταφεύγει σε ανορθόδοξες περιστασιακές συνευρέσεις μόνο και μόνο για να διατηρεί μια υποτυπώδη ανθρώπινη επαφή. Λαχταρά απελπισμένα ν' αγαπηθεί και κάποιος να την νοιαστεί πραγματικά. Η Τόμσον υποδύεται απόλυτα ρεαλιστικά και άγεται υποδειγματικά από την απόγνωση στην αυτολύπηση. Αρχικά κάπως ανοιχτή με τους υπόλοιπους χαρακτήρες να κινούνται επικουρικά, αργότερα αλληλεπιδρά μαζί τους σε ένα ντελίριο αποτυχημένης επικοινωνίας.
Ο Κόλεκ χρησιμοποιεί χοντρόκοκκο φιλμ χαμηλής καταγραφικότητας και συλλαμβάνει όλη την γήινη διάσταση της πόλης, μακριά από τα γυαλιστερά πρότυπα του Χόλιγουντ και κοντά στους "Κακόφημους δρόμους" (1973) του Σκορτσέζε και την "Διαφθορά" (1992) του Φεράρα. Κοντινές εστιάσεις, θολός περίγυρος, χρώματα μουντά στους τόνους του γκρι. Ατμόσφαιρα που θυμίζει Τζων Κασαβέτης. Σενάριο που φλερτάρει με το μελόδραμα χωρίς να εκτροχιάζεται και χωρίς να μας αφήνει να σκεφτούμε την έλλειψη αιτιολόγησης του πριν ή του μετά της ιστορίας που βλέπουμε. "Θα πήγαινε οπουδήποτε, εκεί που άλλες δεν θα τολμούσαν καν. Η συμπεριφορά της είναι ανοιχτή και θαρραλέα" λέει ο Άμος για την Άννα.

Η επιτυχία της ταινίας και η πλαστικότητα της Τόμσον ενέπνευσαν την Φιόνα (1998). Εδώ πλέον η τέχνη της ζωής υπερβαίνει την υποκριτική. Η έννοια ντοκιμαντέρ του πεζοδρομίου αρχίζει να αποκτά οντότητα. Η Φιόνα, εγκαταλελειμμένη από την μητέρα της στο δρόμο, μεγαλωμένη μέσα στην πορνεία και τα ναρκωτικά, αποκτά επιθετική συμπεριφορά, λεσβιακή σύντροφο και εμπλέκεται στην δολοφονία τριών αστυνόμων σ' ένα καφέ-μπαρ. Η σοκαριστική ιστορία, η μη φροντισμένη φωτογραφία, η κάμερα στο χέρι, τα κοντινά τρεμάμενα πλάνα, ο φτωχός ήχος, η χύμα φτηνιάρικη αισθητική, συνθέτουν ένα αποτέλεσμα που μοιάζει πιο πολύ με ερασιτεχνικό βίντεο παρά με ταινία. Η πραγματικότητα όμως έχει καβαλήσει για τα καλά την κάθε απόπειρα μυθοπλασίας, που απλά κρατάει τα προσχήματα του τύπου "οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα ή γεγονότα..." Κι αυτό βέβαια το καταρρίπτει πανηγυρικά ο σκηνοθέτης δίνοντας πολλούς "ρόλους" σε πραγματικές πόρνες.

Έπειτ' απ' αυτό ο Κόλεκ δοκιμάζει και μια κωμωδία με την Τόμσον. Έτσι γεννιέται το "Fast Food Fast Women" (2000). Η ταινία ξεκινά με την ηρωίδα να ξαπλώνει στην άσφαλτο περιμένοντας το μοιραίο. Όμως δεν πρόκειται παρά για ένα νεοϋορκέζικο αστείο. Η ανάγκη γι' αγάπη και η μοναξιά είναι δυο παράμετροι που παραμένουν όπως και στις δύο προηγούμενες συνεργασίες. Εδώ όμως όλ' αυτά παρουσιάζονται από την κωμική τους πλευρά. Η Μπέλα είναι μια κοπέλα στερημένη αλλά αισιόδοξη. Φοράει ψηλά τακούνια για να βλέπει τον κόσμο "από πάνω" όπως μια άβγαλτη κοπελίτσα, που στραβοπατά αλλά επιμένει. Στο μαγαζί που σερβίρει τα βράδια συχνάζουν τρεις υπερήλικες. Ένας απ' αυτούς δεν το βάζει κάτω και προσπαθεί κουτσά-στραβά ν' αρχίσει μια σχέση. Ενώ η Μπέλα αρχίζει μια απελπισμένη σχέση με κάποιον ταξιτζή, επίδοξο συγγραφέα.
Και ενώ όλα μοιάζουν να μην οδηγούν πουθενά, ένα τυχαίο συμβάν αποτελεί το καλύτερο δώρο γενεθλίων γι' αυτήν. Έτσι ξαφνικά ξεπροβάλλει απ' το πουθενά μια ανεξήγητη γήινη μαγεία. Σπουδαίες ερμηνείες και από τους βετεράνους Λουίζ Λάσερ (Τι νέα ψιψίνα, Μπανάνες, Πάρε τα λεφτά και τρέχα, Happiness, Requiem for a Dream), Βίκτορ Άργκο (πατήστε εδώ για να δείτε τι έχει κάνει γιατί δεν μπορώ να τα γράψω όλα) και τον θεατράνθρωπο Ρόμπερτ Μόντιτσκα. "H ταινία είναι πειστική κι αληθινή όχι μόνο για τις ατάκες και τις τρελές εναλλαγές της, αλλά και γιατί χαίρεται τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Η τραυλή πόρνη και η διανοούμενη στριπτιτζού περιστρέφονται γύρω από τα συναισθήματά μας, ενώ η Μπέλα μας αφοπλίζει με την φυσικότητα και την ευρύτητα αντιλήψεως των δυνατοτήτων της ζωής." Δείτε την κι ανακαλύψτε ότι τα παραμύθια μπορεί να γίνουν πραγματικότητα, ακόμα και στην Νέα Υόρκη.
Ταινίες

Worlds apart (1980) σενάριο, παραγωγή
Goodbye, New York (ή Crazy House, 1985)
Forever, Lulu (ή Crazy Streets, 1987)
High Stakes (ή Melanie Rose, 1989)
Lahav Hatzui (ή Double Edge, 1992)
Five Girls (ή Five Lesbian Girls, 1993)
Whore 2 (ή Bad Girls, 1994)
Teddy Kollek (ή Teddy Kollek, from Vienna to Jerusalem, 1995) ντοκιμαντέρ
Sue (1997)
Fiona (1998)
Fast Food, Fast Women (2000)
Erotic Tales IV : Angela (2000, μικρού μήκους)
Beirut (ή Sue Lost in Manhattan, 2001)

Πηγές

Ο σκηνοθέτης στο imdb
Η Sue στο imdb
Η Fiona στο imdb
Το Fast food, fast women στο imdb
Το Beirut στο imdb
Η Anna Thomson στο imdb
Το Fast food official site για τους γαλλομαθείς
Το Fast food official site για τους αγγλομαθείς

ΥΓ1: Το "Forever, Lulu" (ή Crazy Streets, 1987) έχει πολλές ομοιότητες με την ταινία της Σούζαν Σάιντελμαν "Ψάχνοντας απεγνωσμένα την Σούζαν" (1985), με πρωταγωνίστριες τις Madonna και Ροζάνα Αρκέτ. Ο μόνος πραγματικά καλός ρόλος της α(μφι)τάλαντης αοιδού.
ΥΓ2: Η Άννα Τόμσον έπαιζε και στο "Εγώ πυροβόλισα τον Άντι Γουώρχολ". Η μεγάλη επιτυχία της Σου στη Γαλλία της άνοιξε το δρόμο για μια ευρωπαϊκή καριέρα. Ψάχτε και δείτε στην τηλεόραση της ΕΤ3 την ταινία "Gouttes d'eau sur pierres brulantes" (Water drops on burning rocks, 1999) του Φρανσουά Οζόν που βασίζεται σε θεατρικό του Φασμπίντερ.
ΥΓ3: Ο Κόλεκ ετοιμάζει και τέταρτη ταινία μαζί της, με τίτλο "Beirut" (2001). Η ιστορία ενός άντρα παθιασμένου με μια ηθοποιό που ψάχνει το παιδί της. Μια γυναίκα που μπλέκει με διάφορους αλλοεθνείς τύπους, καθένας απ' τους οποίους έχει και κάποιο κοινό χαρακτηριστικό της. Αναμένουμε.
ΥΓ4: "Αν αμφιβάλεις, επανέλαβε ή βγάλε το σκασμό". "Δράσε (παίξε) πριν να το σκεφτείς". Μερικά ωραία λόγια του Μόντιτσκα, που υπήρξε και δάσκαλος ηθοποιίας.