Υποφηφιότητες για Oscar 2001 (μέρος δεύτερο)

Στην φωτογραφία εκτός από τον "Μονομάχο" και τον "Τίγρη", έχουμε την αξιοπρόσεκτη δουλειά του Λάγιος Κόλται στην "Μαλένα" του Τορνατόρε και τον μόνιμο συνεργάτη των Κοέν, Ρότζερ Ντήκινς, με την τελευταία τους δουλειά "Ω αδερφέ που είσαι;" Να θυμίσουμε τις υποψηφιότητές του στο αποτυχημένο "Kundun", στο "Fargo" και στο "Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ". Να κλείσουμε με τον Καλέμπ Ντεσανέλ του "Πατριώτη" που είναι υπεύθυνος για άλλες τρεις υποψηφιότητες: "Fly away home", "Ο καλύτερος" και "Οι κατάλληλοι άνθρωποι".
Στην καλλιτεχνική διεύθυνση και τα σκηνικά εκτός από τους ξέρετε-ποιους, συναντάμε τον "Κατεργάρη των Χριστουγέννων" και τα ιστορικά "Quills" και "Vatel" (του Ρόλαντ Τζόφι). Στα κοστούμια εκτός από τους να-μην-τα-ξαναγράφουμε, βρίσκουμε πάλι τον "Κατεργάρη" και το "Quills", ενώ την πεντάδα συμπληρώνουν "Τα 102 σκυλιά της Δαλματίας". Στο μακιγιάζ γίνεται μάχη μεταξύ του "Κατεργάρη" και της "Σκιάς του βρικόλακα" και του φουτουριστικού "Κελιού" (The cell). Στο μοντάζ ξαναβρίσκουμε τους cut-και-paste, το "Almost famous", το "Traffic" και τα "Τρομερά παιδιά" του Ντίντι Άλεν που είχε μοντάρει τους "Κόκκινους" και τη "Σκυλίσια μέρα".
Απλή αναφορά στον ήχο (Ναυαγός, Μονομάχος, Πατριώτης, The perfect storm και U-571), τα ηχητικά εφέ (Space cowboys, U-571) και τα οπτικά (Μονομάχος, The perfect storm και Hollow man).
Στην μουσική επένδυση φαβορί είναι μάλλον ο μονομάχος Χανς Ζίμερ, που έχει χάσει ως τώρα πέντε οσκαρικές μάχες (Ο άνθρωπος της βροχής, Η γυναίκα του πάστορα, Καλύτερα δεν γίνεται, Ο πρίγκιπας της Αιγύπτου, Λεπτή κόκκινη γραμμή) και κέρδισε μόλις μια (Ο βασιλιάς των λιονταριών). Μην υποτιμάτε όμως και την Ρέιτσελ Πόρτμαν του "Chocolat" (υποψήφια για την Emma, κέρδισε το όσκαρ με το The cider house rules), ούτε τον Ταν Νταν του "Τίγρη και του δράκου". Δεν ξέρω την τύχη του πάντα μελωδικού Ένιο Μορικόνε και της "Μαλένας" του Τορνατόρε, που μας έχει ξαφνιάσει πολλάκις (άλλες τέσσερις φορές υποψήφιος). Ούτε τι μπορεί να κάνει ακόμα ο "Πατριώτης" Τζων Γουίλιαμς, που σίγουρα οι εκλέκτορες έχουν βαρεθεί να τον ακούνε (38 φορές υποψήφιος και 5 φορές κερδισμένος).

Στην κατηγορία τραγουδιού γραμμένο για ταινία, έχουμε μια άλλου είδους μάχη: πρωτοπορία και κατεστημένο συναντιούνται πάλι. Η πιο ακραία και γοητευτική στιγμή είναι σίγουρα η Μπιορκ και το "I've Seen It All" (από το "Χορεύοντας στο σκοτάδι" του Τρίερ, που συμμετέχει και στους στίχους). Στα μονοπάτια της μακρινής ανατολής (βλέπε "Τίγρης") θα μαγευτείτε με το "A Love Before Time" του Ταν Νταν (σε στίχους του Τζέιμς Σάμους). Ο Στινγκ, έχοντας ζηλέψει τη "δόξα" του Φιλ Κόλινς και του Έλτον Τζων, συμμετέχει, μουσικά και στιχουργικά με το άσμα "My Funny Friend and Me" (από την "Τελευταία τρέλα του αυτοκράτορα"). Ο Ράντι Νιούμαν έγραψε το "A Fool In Love" (Meet the parents) για να προσθέσει άλλη μια υποψηφιότητα στις 13 που έχει ως τώρα, χωρίς να έχει αρτυθεί ποτέ. Τέλος ο γερόλυκος Μπομπ Ντύλαν επέστρεψε εντυπωσιακά με το απρόσμενα ζουμερό "Things have changed" (say it again Bob) από τα αδικημένα "Τρομερά παιδιά". Με τη χρυσή σφαίρα ανά χείρας, μάλλον θα κερδίσει κι εδώ.
Και να περάσουμε στην πιο ενδιαφέρουσα και λιγότερο γνωστή κατηγορία: το ξενόγλωσσο όσκαρ. Φέτος έχουμε ήδη δει τους δύο από τους πέντε υποψήφιους, κάτι μάλλον σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα. Πρώτος και επικρατέστερος όλων, έρχεται ο "Τίγρης και ο δράκος" του αγαπημένου μας Ανγκ Λη. Η "πρωτοτυπία" του εγχειρήματος είναι ότι ένας καταξιωμένος δημιουργός αποτίει φόρο τιμής στην παράδοση του εμπορικού σινεμά που κάποτε ήταν το κύριο εξαγώγιμο προϊόν της χώρας του, αναβιώνοντάς το και προσφέροντας μια ποιοτική πολεμική περιπέτεια. Το τραγελαφικό της υπόθεσης είναι ότι μάλλον θα καταφέρει να πάρει το αγαλματάκι, έχοντας αποτύχει με δυο σπουδαιότερες αυτής ταινίες, την "Γαμήλια τελετή" και το "Φαί, ποτό αρσενικό, θηλυκό". (Η σπουδαιοτέρα όλων βέβαια είναι η "Παγοθύελλα").

Δεύτερη γνωστή μας από τις ελληνικές αίθουσες, είναι το τρίπτυχο "Χαμένες αγάπες" (Amores perros) του Αλεχάντρο Γονζάλες Ιναρίτου από το Μεξικό, που ως χώρα έχει να δει υποψηφιότητα από το 1975 (συμμετέχει για πέμπτη φορά). Οι ζωές ανθρώπων διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων (μια μοντέλλα, ένας επιχειρηματίας, ένας πληρωμένος δολοφόνος, δυο αδέρφια - μια γυναίκα - και οι σκυλομαχίες) συμπλέκονται και διασταυρώνονται σ' ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα. Η πόλη του Μεξικού αγκαλιάζει τα παιδιά της, άλλοτε με αγάπη και στοργή κι άλλοτε ασφυκτικά και αποπνικτικά. Το παράλληλο "νυχτερινό" μοντάζ απογειώνει τις ιστορίες και τις ερμηνείες, με εξέχουσα την Γκόγια Τολέδο.
Τρίτη συμμετέχουσα η τσέχικη "Divided we fall" του Jan Hrebejk. Σε κάποια μικρή κωμόπολη στο τέλος του δεύτερου παγκόσμιου, ζει ένα άτεκνο ζευγάρι. Ο άνδρας είναι στείρος. Μια μέρα δίνουν καταφύγιο σ' ένα νεαρό εβραίο, πρώην γείτονα που τό 'σκασε από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης. Η Τσεχία, με μικρή κινηματογραφική παραγωγή, έχει αρκετά σταθερή παρουσία στα όσκαρ. Εκτός από τον "Μικρό Κόλια" του Γιαν Σβέρακ που κέρδισε το 1996, έχει άλλες έξη συμμετοχές, μεταξύ των οποίων, το "Δημοτικό σχολείο" επίσης του Σβέρακ, "Οι έρωτες μιας ξανθιάς" και "Φωτιά, πυροσβέστες" του Μίλος Φόρμαν, "Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τρένα να περνούν" του Γίρι Μέντζελ και "Το μαγαζί στην κεντρική λεωφόρο" του Γιάνος Κάνταρ. Τα δύο τελευταία κέρδισαν επίσης το βαρύτιμο αγαλμάτιο, σε μια εποχή που η χώρα ήταν ενωμένη ως Τσεχοσλοβακία.

Άλλη μια ευρωπαϊκή μικρή κινηματογραφία είναι παρούσα εδώ. Το Βέλγιο έστειλε μια άγνωστη δουλειά, το "Iedereen beroemd!" (Everybody famous) της Dominique Deruddere. Οι διάλογοι είναι στα φλαμανδικά, ενώ στην παραγωγή συνεργάζονται επίσης Γαλλία και Ολλανδία. Η δεκαεπτάχρονη Μάρβα έχει μόνιμη συμμετοχή σε διαγωνισμούς τραγουδιού, αλλά πάντα χάνει. Ο πατέρας της βέβαια ονειρεύεται να την δει διάσημη τραγουδίστρια. Όταν αυτός απολύεται απ' την δουλειά του, σχεδιάζει ν' απαγάγει την πρώτη τραγουδίστρια της χώρας ώστε να λύσει τα οικονομικά του προβλήματα και ν' ανοίξει τον "καλλιτεχνικό δρόμο" της κόρης του. Η μικρή δημοκρατία των Κάτω Χωρών ήταν άλλες τέσσερις φορές υποψήφια, αλλά πάντα έχανε.
Η πέμπτη ξενόγλωσση ταινία είναι κι αυτή ευρωπαϊκή κι έρχεται από έναν κραταιό κινηματογραφικό κολοσσό, την Γαλλία, που έχει ως τώρα 30 συμμετοχές, εννέα νίκες και τρία ειδικά βραβεία πριν την καθιέρωση της κατηγορίας (δύο ο Κλεμάν και ένα ο Φρενέ). Ενδεικτικά θυμίζω τα "Ο θείος μου" του Ζακ Τατί, "Orfeu negro" του Μαρσέλ Καμί, "Ένας άντρας, μια γυναίκα" του Κλωντ Λελούς, την "Αμερικάνικη νύχτα" του Τρυφώ και την "Κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας" του Μπουνιουέλ. Την μακρά αυτή παράδοση έρχεται να εκπροσωπήσει η Ανιές Ζαουί με την πρώτη της δουλειά, "Le gout des autres" (The taste of others). Ένας επιχειρηματίας πάει στο θέατρο κι ερωτεύεται παράφορα την πρωταγωνίστρια. Η ερωτική του καταδίωξη φέρνει κοντά ανθρώπους με ελάχιστα κοινά σημεία.
Θα κλείσω με μια απλή αναφορά στις υπόλοιπες κατηγορίες. Τα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που διεκδικούν το όσκαρ είναι: "Into the arms of strangers: stories of the kindertransport" των Mark Jonathan Harris και Deborah Oppenheimer, "Legacy" του Tod Lending (που τό 'δαμε πέρσι στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ), "Night's journey into day" των Frances Reid και Deborah Hoffmann, "Scottsboro: an american tragedy" των Barak Goodman και Daniel Anker, και "Sound and fury" των Josh Aronson και Roger Weisberg. Τα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ είναι: "Big mama" της Tracy Seretean, "Curtain call" των Chuck Braverman και Steve Kalafer, "Dolphins" των Greg MacGillivray και Alec Lorimore, "The man on Lincoln's nose" του Daniel Raim, και "On tiptoe: gentle steps to freedom" των Eric Simonson και Leelai Demoz που αναφέρεται στους Ladysmith Black Mambazo και στο ιδρυτή τους Joseph Shabalala.
Στην κατηγορία ταινιών μικρού μήκους με υπόθεση έχουμε: "By courier" των Peter Riegert και Ericka Frederick, "One day crossing" των Joan Stein και Χριστίνας Λαζαρίδη, "Quiero ser (i want to be...)" του Florian Gallenberger, "Seraglio" των Gail Lerner και Colin Campbell, "A soccer story (una historia de futebol)" του Paulo Machline. Και τέλος στην κατηγορία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους συναγωνίζονται: "Father and daughter" του Michael Dudok de Wit, "The periwig-maker" των Steffen Schaffler και Annette Schaffler, και "Rejected" του Don Hertzfeldt.

Top-five
Ο μονομάχος (12 υποψηφιότητες)
Ο τίγρης και ο δράκος (10 υποψηφιότητες)
Traffic (5 υποψηφιότητες)
Chocolat (5 υποψηφιότητες)
Almost famous (4 υποψηφιότητες).

Out-siders
Που πας ρε κατακαημένε Ντάλτρι με τον χορευτή σου;!;;;
O σοκολατένιος Λάσε Χάλστρομ που "ξελάσπωσε δια της λάσπης".
O υπερρεαλιστής Jackson Pollock του ανύποπτου Εντ Χάρις.
Η Έλεν Μπέρνστιν στο ονειρικό ρέκβιεμ του Αρονόφσκι.
Είμαι απολύτως περίεργος να δω το "Iedereen beroemd!" της Dominique Deruddere

Η ΠΗΓΗ των υποψηφιοτήτων είναι το oscar.com

ΥΓ1: "Ο δήμιος του Σαν Πιέρ" στην Αμερική βαφτίστηκε "The widow of Saint Pierre". H λέξη "χήρα" όπως και η αντίστοιχη γαλλική "veuve" έχουν διπλή έννοια: εκτός από την προφανή κυριολεκτική σημασία, χήρα στην αργκό σημαίνει καρμανιόλα. Κάτι που, εξ όσων γνωρίζω, δεν ισχύει για την λέξη "widow". Κατά τα άλλα, η ηρωίδα δεν χήρεψε στο Σαν Πιέρ αλλά στη Γαλλία. Και μην ξεχνάτε ότι οι πολιτικώς ορθοί δεν χρησιμοποιούν γκιλοτίνες, έχουν πολύ καλές πολυθρόνες του ελέους ή λευκά κρεβάτια. The mercy seat is burnin' και όχι μόνο ο Μισισιπής.
ΥΓ2: Ποιος ρώτησε αν είναι υποψήφια η "Νοσοκόμα Μπέτι"; Που ζεις φίλε μου, στην Ευρώπη;
ΥΓ3: Η Dominique Deruddere είναι υπεύθυνη σκηνοθετικά για την εκπληκτική όσο και ακραία "Σουίτα 16" που πιθανόν να έχετε δει στην τηλεόραση της ΕΤ3.

Για το πρώτο μέρος κάντε κλικ εδώ.