Τα 50 χρόνια της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου

Το κορυφαίο σωματείο των κριτικών κινηματογράφου της χώρας μας πενηντάρισε. Κι όπως είναι φυσικό, μια τέτοια επέτειος συνοδεύεται από ανάλογες εμβληματικές και ουσιαστικές κινήσεις και εκδηλώσεις. Κάλεσε λοιπόν τα ενεργά της μέλη να ψηφίσουν τις σημαντικότερες ελληνικές ταινίες όλων των εποχών καθώς και τις σημαντικότερες διεθνείς ταινίες που προβλήθηκαν στη χώρα μας μετά το έτος ίδρυσης της Π.Ε.Κ.Κ. δηλαδή μετά το 1976.

Στις διεθνείς παραγωγές τη μερίδα του λέοντος κατέχει η δεκαετία του ’80 με πέντε σπουδαίες ταινίες, ενώ η προηγούμενή της δεκαετία ανταγωνίζεται επάξια την νέα χιλιετία. Πρώτο σε ψήφους αναδείχτηκε το αντιπολεμικό έπος Αποκάλυψη τώρα [1979] του Κόπολα, ενώ στη μέση της ψηφοφορίας βρέθηκε μια πολύ πρόσφατη ταινία-σοκ, τα Παράσιτα [2019] του νοτιοκορεάτη Μπονγκ Τζουν Χο. Ασιατικός και ευρωπαϊκός κινηματογράφος έχουν ισοπαλία, ενώ πρυτανεύει το φιλελεύθερο σινεμά της νέας ηπείρου.

Στον καθ’ ημάς κινηματογράφο πρώτευσε, μάλλον αναμενόμενα, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος με τον περιφερόμενο Θίασό του [1976]. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει και δεύτερη ταινία στη δεκάδα [Αναπαράσταση] κι έτσι επιτυγχάνεται ισοπαλία ανάμεσα στον παλιό και τον νέο ελληνικό κινηματογράφο [τρεις ταινίες έκαστος]. Η δεκαετία του ’80 ισοφάρισε κι αυτή με τρεις ταινίες, με την αγαπημένη μου νικολαϊδική Γλυκιά συμμορία να στέκεται τέταρτη πλάι στην πρωτοποριακή Ευδοκία. Το λεγόμενο παράξενο κύμα του ελληνικού κινηματογράφου και η νέα χιλιετία εκπροσωπούνται από τον κορυφαίο και κοσμοπολίτη του είδους, τον Γιώργο Λάνθιμο [Κυνόδοντας].

Η πανηγυρική ανακοίνωση των αποτελεσμάτων έγινε με επισημότητα στον κινηματογράφο Άστυ [ευγενική παραχώρηση των αφών Στεργιάκη] και την τιμητική πλακέτα για τον Θίασο παρέλαβε η συμπαραγωγός και σύντροφος του Αγγελόπουλου, κα Φοίβη Οικονομοπούλου. Στην ίδια τελετή, η Π.Ε.Κ.Κ. τίμησε τον πρώτο της πρόεδρο, τον και μακροβιότερο του σωματείου μας, τον κομοτηναίο Ανδρέα Τύρο, ο οποίος αναγορεύτηκε πανάξια Επίτιμος Πρόεδρος της Π.Ε.Κ.Κ.

Ο επί σειρά ετών σημερινός Πρόεδρος της Π.Ε.Κ.Κ., Βασίλης Κεχαγιάς, εξήρε τη συμβολή του Ανδρέα Τύρου στην εξέλιξη και την καθιέρωση του σωματείου αλλά και την καθοριστική του συμμετοχή στη διεθνοποίηση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που κορυφώθηκε και ευοδώθηκε διαχρονικά με την ανάθεση της καλλιτεχνικής του διεύθυνσης στο ιδρυτικό μέλος μας, τον Μισέλ Δημόπουλο.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του Βασίλη Κεχαγιά εκείνης της τιμητικής βραδιάς, καθώς και οι λίστες των σημαντικότερων κατά την Π.Ε.Κ.Κ. ταινιών.

Ήταν το 1976, όταν κάποια θρυλικά ονόματα, με βαριές υπογραφές και σημαίνουσα γνώμη στο χώρο της κριτικής του κινηματογράφου, έβαζαν μια ακόμη βαρύνουσα, ως σήμερα, υπογραφή: δημοσίευαν το καταστατικό της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, θέτοντας θεσμικό υπόβαθρο στην άσκηση ενός απαραίτητου  για την κινηματογραφική πράξη συμπληρώματος. Από τότε, η Π.Ε.Κ.Κ. δεν σταμάτησε να υποστηρίζει την κριτική σκέψη και γραφή, επίσης απαραίτητα συμπληρώματα της κοινωνικής δραστηριότητας. Πολλά χρόνια μετά, οι υπογραφές τίθενται, πλέον, κάτω από διαδικτυακά κείμενα, ελπίζοντας πάντα να διατηρούν την επαφή τους με την κριτική αντίληψη, διαμορφωμένη από παιδεία και εμπειρία.

Δεν είναι ιδιαιτέρως φιλόξενο το διαδίκτυο στην κριτική σκέψη και η παρουσία των μελών της στο συγκεκριμένο πεδίο διατηρεί στη ζωή ένα είδος υπό εξαφάνιση. Εκσυγχρονίζοντας τα μέσα επικοινωνίας της, η Π.Ε.Κ.Κ. φροντίζει να μην προδίδει τις καταστατικές της αρχές, όπως παραδόθηκαν από εκείνα τα πρώτα μέλη της.

Ειδικότερα φέτος, με αφορμή τα επετειακά πενήντα χρόνια, πραγματοποιήσαμε μια ψηφοφορία για τις καλύτερες ταινίες, απ’ όλον τον κόσμο, μετά το έτος ίδρυσης, το 1976, που θα παρουσιαστούν σε ανάλογη εκδήλωση. Όμως, η Ένωσή μας διατηρεί ως πρώτο μέλημά της τη σχέση της με τον ελληνικό κινηματογράφο, τη μέριμνα για την πρόοδό του, το νοιάξιμο για τη διεθνή του παρουσία. Έτσι, συνεχίζει την ανά δεκαετία επιλογή των δέκα καλύτερων ταινιών, στην οποία πρώτευσε ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, όμοιας ηλικίας με αυτήν της Π.Ε.Κ.Κ. Διαχρονική πρόταση-πυξίδα για το ελληνικό σινεμά, την ελληνική ιστορία, την Ελλάδα, γενικότερα. Για τον λόγο τούτο τιμάει πολλαπλώς τη μνήμη του.

Στο πλαίσιο αυτού του ενδιαφέροντος, που απλώνεται σε ό,τι συστήνει τον ελληνικό κινηματογράφο, υπερήφανοι για τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνοποίηση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, αναγορεύουμε σε Επίτιμο Πρόεδρο της Π.Ε.Κ.Κ. τον μακροβιότερο και τότε Πρόεδρό της, Ανδρέα Τύρο.

Η Π.Ε.Κ.Κ. ιδρύθηκε ως πνευματικό σωματείο και ως τέτοιο θα συνεχίσει την πορεία του, γνωρίζοντας καλά το συγκεκριμένο βάρος ευθύνης.

- Βασίλης Κεχαγιάς, Πρόεδρος Π.Ε.Κ.Κ.