Hammill Trek
Πραγματικά δεν έχει μεγάλη σημασία ποιες συνθέσεις αποφάσισε να παρουσιάσει το βράδυ της Παρασκευής 8 ο Hammill και ποιες άφησε κατά τα λεγόμενα του για την επόμενη ημέρα. Και το αντίστροφο πρόγραμμα να βλέπαμε, αυτό με τα τραγούδια της δεύτερης ημέρας δηλαδή, πάλι το αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο. Γιατί είναι η τελετουργία κοινού αλλά και του ίδιου του καλλιτέχνη αυτή που έχει το πάνω χέρι, σε μία από τις τελευταίες του είδους τολμώ να πω. Και αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους.
Όπως σημειώνει και ο ίδιος ο Hammill στα liner notes του διπλού live δίσκου ‘Typical’ (FIE/1999), όπου είχαμε την ίδια συνθήκη με τις τελευταίες συναυλίες του Άγγλου συνθέτη στην Αθήνα, δηλαδή solo performances με τη μοχλική βοήθεια του πιάνου και της κιθάρας «τραγούδια όπως αυτό (σ.σ. ‘Too many of my yesterdays’) απαιτούν από μεριάς μου την υιοθέτηση ενός χαρακτήρα για να αποδοθούν σωστά. Αυτό δε σημαίνει ότι υποκρίνομαι όταν τα τραγουδώ, περισσότερο μάλιστα νομίζω κατοικούν μέσα μου». Τουτέστιν, αυτές οι συνθέσεις, αυτό το σμάρι περίπου 40 τραγουδιών που με διαφορετικές ποσοστώσεις ανεβοκατεβαίνουν στο χαμμιλλικό πόντιουμ, έχουν μία βαρύτητα σε αυτό το σύμπαν η οποία και πηγαίνει πολύ πέρα από την κλασσική λογική της ορθής κατά νότα παρουσίασης. Και αυτό το τελευταίο είναι μία θεσμικότητα στο χαμμιλλικό στερέωμα. Ποτέ δεν θυσιάζεται η στιγμή, η τυχαιότητα, το λάθος, στον βωμό της αρτιότητας. Αυτός ακριβώς ο συνυπολογισμός της απόλυτα ανθρώπινης διάστασης που αναδεικνύει το καθημερινό ως ισάξιο προσόν της φορμαλιστικής διαχρονικότητας είναι αυτό που έχει χτίσει με τα χρόνια αυτή τη σχέση κοινού-Hammill, με την ευγένεια και τον σεβασμό να χαρακτηρίζει αμφότερες πλευρές.
Η ίδια η επιλογή του Hammill να εμφανίζεται με λευκά έχει τη δική της σημειολογία, σε ένα κλασσικά μαυροντυμένο περιβάλλον το οποίο συνήθως στήνεται έμπροσθεν των ματιών κάθε φορά που παρακολουθούμε μία σκηνική δράση, σχεδόν ανεξαρτήτως των ιδεολογικών και ηχητικών γραμμών που την διέπουν. Τα λευκά του Hammill, αυτή η χαλαρή λευκή πουκαμίσα πάνω στον λιπόσαρκο θώρακα και τα άνω άκρα του, μαζί με ένα ισότιμης λογικής παντελόνι είναι σημάδια μιας λύτρωσης για το κοινό. Χωρίς στολίδια και συμβολισμούς ο καλλιτέχνης ανεβαίνει στη σκηνή για να μιλήσει. Και αυτά που λέει -και μόνο αυτά- να εκληφθούν χωρίς την ανάγκη κτερισμάτων.
Το κοινό, συνειδητά ή όχι, γνωρίζει πάντα τους κανόνες αυτούς στις συναυλίες του Hammill. Δεν είναι μόνο η ατμόσφαιρα εκκλησίας αλλά η ίδια η χαλαρότητα που διέπει τις συναυλίες του. Στο Gagarin την Παρασκευή το βράδυ η ευγένεια ήταν παροιμιώδης. Μπορούσες να πιάσεις κουβέντα με τον καθένα, τα χαμόγελα κυριαρχούσαν, οι τυχόν παρατυπίες του τύπου «σε έσπρωξα ή σε πάτησα κατά λάθος» αντιμετωπίζονταν με ένα επίσης χαλαρό χαμόγελο. Δεν είχαμε θαρρώ μαζευτεί εκεί χαζοχαρούμενοι, απλά εορτάζοντας την εκ νέου (επι)κοινωνία με έναν από τους πλέον εξέχοντες κατοίκους αυτού του πλανήτη, αν στα υπέρ μιας ανθρώπινης προσωπικότητας καταμετρηθούν ο στοχασμός, η εμβρίθεια, η απλότητα, το χιούμορ, η γνώση.
Επί δύο σχεδόν ώρες και όσο χρειάστηκε για να ακουσθούν τα 17 τραγούδια, ζήσαμε αυτό που πάντα βιώνουμε όλοι εμείς που ακολουθούμε τον Hammill τόσα χρόνια στις εδώ συναυλίες του. Η παλιά τέχνη της ακρόασης σε συναυλίες, η παράλληλη περίσκεψη γύρω από θεματικές και εννοιολογικές ενότητες και ζητήματα που θίγονται σε συνθέσεις όπως το ‘Amnesiac’ και το ‘Modern’, τα οποία αξίζει να σημειωθεί ότι αποδόθηκαν εκπληκτικά στην κιθάρα, στο 40λεπτο περίπου που ο Hammill ανέλαβε την εξάχορδη αντί του πιάνου.
Και κάτι τελευταίο αλλά εξίσου χαρακτηριστικό. Στο encore ο Hammill ενοχλήθηκε από μια πλευροκόπηση κινητού με φλας από κάποιον που υποσκελίζοντας τα καθίσματα της αρένας και σχεδόν πρηνηδόν βρέθηκε σχεδόν να ξεφυσάει πάνω στα σανίδια της σκηνής του Gagarin. Σταμάτησε περίπου στη μέση το ‘Vision’, τείνοντας με απόλυτα απαγορευτικό τρόπο το δάχτυλο του και αφήνοντας ένα εντονότατο stop προς τον προαναφερθέντα αλεξιπτωτιστή και αμέσως ξαναμπήκε στο κλίμα της σύνθεσης χωρίς διδαχές, εκνευρισμούς μήτε κάποια αναφορά μετά το πέρας της. Αυτό αν μη τι άλλο λέγεται ώριμη performance.
