sόnar 2001: νύχτα 1η

Make my night, punk

Το νυχτερινό τμήμα του φεστιβάλ, συνεχίζεται εκτός πόλης, στην περιοχή των τελωνείων, στο προάστιο L'Hospitalet, κοντά στις ολυμπιακές εγκαταστάσεις Montjuic 2, καμιά 30αριά χιλιόμετρα μακριά. Περιλαμβάνει τρεις τεράστιες μουσικές σκηνές, δυο αποθήκες κλειστές σαν γήπεδα μπάσκετ, τα SonarPark και SonarClub, κι έναν υπαίθριο μακρόστενο χώρο ονόματι SonarPub. Οι μουσικές της νύχτας ξεκινάνε από τις 11 το βράδυ και σταματάνε γύρω στις 6.30 με 7.30 το ξημέρωμα. Άρα, όπως καταλαβαίνετε, ίσα που προλαβαίνει να πάει κάποιος σπίτι του, να κάνει ένα γρήγορο ντουζάκι, ν' αλλάξει ρούχα στεγνά και να πάει στη στάση. Η μετάβαση εκεί γίνεται με λεωφορεία, που ξεκινούν από το άγαλμα του Κολόμβου στην παραλία της Βαρκελώνης. Οι ουρές και η αναμονή ξεπέρασαν κάθε όριο την πρώτη βραδιά. Οι αστικές συγκοινωνίες της πόλης δεν ήταν κατάλληλα προετοιμασμένες, ο κόσμος εκνευρίστηκε, και η νύχτα άρχισε με περιπέτειες.

Κάθε φορά που έφτανε ένα λεωφορείο στην αφετηρία επακολουθούσε γιουρούσι κι όσοι προλάβαιναν έμπαιναν. Η μεταφορά μας, θύμιζε τα υπερφορτωμένα λεωφορεία στην Ινδία. Ευτυχώς δεν υπήρξαν απελπισμένοι επιβάτες που να κρέμονται από τους προφυλακτήρες. Στο χώρο της νύχτας μας περίμενε μια σειρά από νέες εκπλήξεις. Καταρχήν δεν επιτρεπόταν η είσοδος μπουκαλιών με νερό, ούτε και οι φωτογραφικές μηχανές ή βιντεοκάμερες. Κάτι το οποίο δεν ίσχυε την ημέρα, όπου μπορούσες όχι μόνο νερό να φέρεις απ' έξω αλλά και φαϊ ακόμη (και φυσικά επιτρέπονταν όλα τα οπτικο-ακουστικά μέσα). Το μπούγιο που περίμενε να μπει ήταν τεράστιο και μας πήρε περίπου μια ώρα για να εισέλθουμε στα ενδότερα. Όσοι είχαν την ατυχία να φέρουν τη μηχανή τους (και ήταν πάρα πολλοί), πήγαν συνοδεία κορασίδος στην γκαρνταρόμπα να την αποθέσουν. Κάποιοι τη λούφαραν, συμπεριλαμβανομένου και του υπογράφοντος.

Πρώτη ατραξιόν της βραδιάς οι Sonic Youth και το περίφημο σόου που αποχαιρετά τον 20ο αιώνα. Δεν πρόλαβα την αρχή, μετά από την φοβερή ταλαιπωρία της εισόδου μου. Άκουσα όμως αυτήν την περίεργη εικοσάλεπτη εκτέλεση του John Cage και το Piano Piece #13 του George Maciunas, όπου κοπανούσαν τα πλήκτρα ενός πιάνου μ' ένα σφυρί. Πιθανόν και κάτι από Steve Reich ή Christian Wolfe. Με την ανάποδη σειρά βεβαίως. Βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα την αναθηματική μουσική άποψη των Youth για τον αιώνα που έφυγε. Καταλαβαίνω την προσπάθειά τους ν' ανανεωθούν και να κινηθούν πιο εναλλακτικά. Θα 'λεγα όμως ότι οι εκτελέσεις των έργων ήταν μάλλον υποδεέστερες και του σχήματος και του ονόματός τους. Οι πύλες που επεχείρησαν να μας ανοίξουν νομίζω ότι άφησαν αδιάφορο ένα μέγιστο μέρος του παρόντος κοινού τους.

Πριν από τους τροβαδούρους Sigur Rόs, μας κράτησε συντροφιά ο ντόπιος dj Zero, ένας συλλέκτης ελεκτρο-ηχο-χρωμάτων, από το κλασικίζον acid ως το διαστροφικό techno. Μετά η σκηνή γέμισε με τις ξωτικές φωνές, τα μελωδικά τερετίσματα, τις κλασικές συγχορδίες και τις ηλεκτρικές δοξαριές του ισλανδικού κουαρτέτου. Ambient, κλασική μουσική, μινιμαλισμός και αιθέρια ποπ είναι τα τέσσερα βασικά συστατικά που συγκροτούν μια μοναδική μουσική φόρμουλα, που καταφέρνει να παντρέψει την αβάντ-γκαρντ με την συγκινησιακή φόρτιση των θεατών. Μια θεία μελωδία, που ξεφεύγει γλυκά, μια αγγελική φωνή που σεληνιάζεται και απογειώνει τα πλήθη στους ουρανούς. Πλάθει τις αέριες μάζες, αναδιπλώνει τους καπνούς, αχνοφαίνεται, αλλά εκπέμπει σταθερά μια μελωδία σειρήνων. Κι εμείς δεμένοι στο κατάρτι, να μην κάνουμε ούτε βήμα, να έχουμε παραλύσει και παραδοθεί τελείως. Κάτι από τις ανατρεπτικές συνθέσεις του Ελ Γκρέκο, κάτι τρελό και μαγικό, μια αναλαμπή και μια ολική έκλειψη στο σκοτάδι.

Εγκαταλείπω το Park και μετακινούμαι αργά και νωχελικά προς το Club για να μπω σταδιακά στην σφαίρα επιρροής του πρώην Underworld και τώρα Underwater dj Darren Emerson. Η ηπιότερη όχθη της χορευτικής ηλεκτρονικής και ένα άσβεστο πάθος, ξαναβάζει το progressive house στην σωστή του θέση. Η ατμόσφαιρα ιονίζεται, τα σωματίδιά της πάλλονται στους ρυθμούς της dancadelicatessen κατάστασης που δημιουργεί ο αεικίνητος και εύστροφος dj. Μετά από δυο ώρες ρυθμικής λικνιστικής, σειρά έχει ο αμερικανός μάστερ Carl Cox. Ένας καθαρόαιμος ultimate dj κι ένας απόλυτος entertainer. Ένας δυναμικός πάρτι-μαν που χειρίζεται αριστοτεχνικά τα τρία του πλατό, προσφέροντας techno, trance και house για το λαό, σε μια μοναδική ισορροπία, ποιότητα και τρομαχτική ένταση, που κροταλίζει τους ρυθμούς μέχρι τα εντόσθια.

Αφήνω τον μίστερ Cox και κατευθύνομαι προς την Pub σκηνή όπου έχει βγει ο αστέρας της Ninja Tune, ο ευφυής βραζιλιάνος παραγωγός Amon Tobin. Ένας αξεπέραστος μιξ-μάστερ, ένας κυρίαρχος του sampling, χρησιμοποιεί άφοβα, γνωστές μελωδίες, αποδομεί Michael Jackson, κονιορτοποιεί και μιξάρει χορευτικές καταιγίδες, σπάει ρυθμούς, κόβει τα πλατό, κάνει παύσεις, τσακίζει, αναδιπλώνει, τραντάζει μια ολόκληρη πίστα, ξανασταματάει, αναστρέφει τα beats, παρεμβάλλει breakbeats, soundtracks, λύνει παπάδες, δένει καλόγερους, ταρακουνάει γη και ουρανό. Και πάνω απ' όλα δεν επιστρέφει ποτέ πίσω, δεν ανακυκλώνεται, αναπτύσσεται συνεχώς κι επιμένει να διασχίσει κάθετα τα σκαμμένα κι οργωμένα μας αυτιά. Εδώ φαίνεται η κλάση του μεγάλου παραγωγού και η διαφορά από τον μόλις προαναφερθέντα dj, που είναι απλά ένας καλός dj. Οι ήχοι του τραχείς, επιθετικοί jungle ρυθμοί με drum'n'bass περικοκλάδες που υπερβαίνουν τα όρια, αλλά παραμένουν χορευτικοί μέσα στο χάος.

Μετά από μια ισχυρή δόση Amon πηγαίνω περίεργος να δω τι παραπάνω κάνει ο Aphex στο Park. Εκεί το πρόγραμμα έχει μεταβληθεί κάπως. Ο Squarepusher δεν εμφανίζεται τελικά, οι Warp djs δίνουν σκυτάλη στον Russell Haswell κι εγώ φτάνω ακριβώς με το τελείωμά του και πάνω πού 'ναι έτοιμοι οι Plaid. Το "Eyen" συνοδεύει ένα νέο κινούμενο σχέδιο που αφήνει τους πάντες άναυδους. Με το ξέσπασμα του "Squance" ο κόσμος παραληρεί και οι Ed Handley και Andy Turner σκάνε πλατιά χαμόγελα πίσω απ' τα ασημένια PowerBooks τους (titanium για τους γνωρίζοντες). Με βασικό τους ρεπερτόριο το τελευταίο τους "Double Figure" cd και κάποια πιο σκληροπυρηνικά breakbeat κομμάτια οδήγησαν το πλήθος σε μια φρενίτιδα. Ενώ έπαιζαν το τελευταίο τους, είχε ήδη γλιστρήσει πίσω απ' τα πλατό ο Richard David James, ο κατά κόσμον dj Aphex.

Ξεκίνησε το σετ του με ένα κροταλίζον, μονότονο hip-hop κομμάτι κι άρχισε να χτίζει επάνω του ασταμάτητα, πριν να δοκιμάσει τα συνηθισμένα του πια αντίμετρα, με ένα συνονθύλευμα από παλιά ξεχασμένα άγνωστα και μη μουσικά μοτίβα. Το jungle σύντομα παραμέρισε για να παραδώσει το κοινό σε μια ακουστική λαίλαπα, από τις σκληρότερες ακουστικές εμπειρίες που έχετε ακούσει ποτέ. Α-π-ε-ρ-ί-γ-ρ-α-π-τ-ο μουσικό κοπάνημα, ένα συνεχές και πλήρες σκάψιμο των ακουστικών μας πόρων, ένα γυαλόχαρτο που γδέρνει σαδιστικά τα τύμπανά μας, μια σειρά από διαγαλαξιακές γαργαροκροτίδες που τρυπάνε το υπερηχοδιάστημα και σκάνε μέσα του σαν σφαίρες doom-doom. Εκεί που σταματάνε οι άλλοι, αρχίζει ο Aphex. Ο άνθρωπος που μπορεί να παίξει "θόρυβο" και να δώσει μαθήματα ρυθμικών εκτροχιασμών. Ο μόνος που καταφέρνει να χτίσει ήχους εκ βάθρων για να μας αναγκάσει να επανεξετάσουμε τα όρια και τα περιθώρια του ήχου και του ρυθμού. Δίκαια έχει χαρακτηριστεί ο "επόμενος Μότσαρτ" και "one-man Kraftwerk". Τον φαντάζομαι σαν έναν Ήφαιστο του νέου αιώνα. Ενώ οι Sonic Youth αποχαιρετάνε τον παλιό, αυτός σφυρηλατεί στο ηχουργείο του τον ατσάλινο ήχο της νέας χιλιετίας.

Με την οριστική του αποχώρηση, πάρα πολλοί συνελήφθησαν με καλυμμένα τ' αυτιά τους. Όταν ανέβηκε στα mp3 πλατό ο Russell Haswell, η αίθουσα ήταν ακόμη κατάμεστη. Το μόνο που θα μπορούσε να κάνει με το στριγγλιάρικο acid πρόγραμμά του, ήταν να τσιτώσει τέρμα τα ηχεία ώστε να εκραγούν οι ενισχυτές και τα όποια εναπομείναντα μισορημαγμένα τύμπανα. Κάπου εκεί, κατά τις 5.30, αποφάσισα να πάρω το δρόμο της επιστροφής. Βγαίνοντας από το συναυλιακό λατομείο, αντίκρισα μια μακριά ουρά ταλαίπωρων νέων που περίμενε υπομονετικά το λεωφορείο. Κάποιοι πιο ανυπόμονοι, είχαν αποσπαστεί και βολιδοσκοπούσαν τα πέριξ για κανένα ταξί.

Η άφιξη του οχήματος μαζικής σαρδελοποίησης, δημιούργησε ένα κομφούζιο, όπου όμοιό του δεν είχα ματαδεί. Μέσα στον γενικό πανικό, στο στριμωξίδι και τους αλαλαγμούς, από σχεδόν τελευταίος βρέθηκα σχεδόν πρώτος μπροστά στο γκισέ και να κόβω εισιτήριο. Κάτι πανέξυπνοι γάλλοι κατάφεραν να παραβιάσουν την κεντρική διπλή πόρτα του λεωφορείου και τότε πια επήλθε το απόλυτο πάστωμα. Ο οδηγός, μην μπορώντας να κοντρολάρει την κατάσταση, και μη γνωρίζοντας γρι αγγλικά, έβαλε μπρος και έφυγε κακήν-κακώς. Οι φίλοι μου δεν κατάφεραν να μπουν. Το επόμενο σαρδελοκούτι έφυγε από κει μετά από δύο ώρες κι οι φίλοι μου έφτασαν στο ξενοδοχείο στα υπέρθυρα της κατάρρευσης και της αγανάκτησης. Εγώ κοιμόμουν τόσο βαθιά που δεν κατάλαβα τίποτα. Η μάλλον κάτι αναβόσβησε αλλά νόμισα ότι έβλεπα όνειρο.

Παραπομπές 1ης νύχτας

Ο απόλυτος επίσημος Sonic Youth κυβερνοχώρος
Η ονειροσελίδα των ξωτικών Sigur Ros
Darren Emerson, ο υποθαλάσσιος
Ο Carl Cox και η γενιά του house
Η βρετανική NinjaTune για τον Amon Tobin
Η επίσημη σελίδα του δαιμόνιου Amon Tobin
Η Warp παρουσιάζει τους Plaid
H διαστημική κυβερνοσελίδα του υπεργαλαξιακού Aphex Twin

Κλικ εδώ για την δεύτερη μέρα.

Κλικ εδώ για την πρώτη μέρα.
Κλικ εδώ για επιστροφή στο intro.