Ένας δίσκος και μια συναυλία

Turnstile live @ Athens, Τεχνόπολη Γκάζι 11/6/2025

Turnstile: Never Enough (Roadrunner, 2025)

Στην ‘χρυσή περίοδο’ των εγχώριων μουσικών blog(s), είχε επικρατήσει η τακτική του ποιος θα γράψει πρώτος, έστω και κάτι, για τον εντελώς νέο δίσκο. Και όταν λέγαμε εντελώς νέο, εννοούσαμε μέχρι και αυτόν που είχε ‘ληκάρει’ πριν ένα-δυο ώρες. Δηλαδή μία ακρόαση και review (ο θεός και ο Greil Marcus να το κάνουν). Σε αυτό το πλαίσιο ο δίσκος ήταν πάντοτε αριστούργημα (και ήταν σχεδόν πάντοτε δίσκος των Arcade Fire). Tην είχαν πατήσει ακόμη και αξιόλογοι μουσικογραφιάδες του πάλαι πότε, που όχι απλώς επικροτούσαν, αλλά καθοδηγούσαν το φαινόμενο. Εν τέλει τα μουσικά blogs πέρασαν στην εμμηνόπαυση και από εκεί στην ανυπαρξία, όπου και εξαρχής ανήκαν (τα περισσότερα εξ αυτών). Μετά ήρθαν τα social media και η συνέχεια είναι γνωστή.

Η γνωστή αυτή συνέχεια δεν αφορά πλέον δίσκους, καθώς ολίγοι (αλλά όχι ολίγιστοι) ασχολούνται με δαύτους. Αφορά κυρίως συναυλίες. Μικρές και μεγάλες, αλλά κυρίως ΜΕΓΑΛΕΣ συναυλίες. Ουχί δε μόνον οι μουσικόφιλοι των social media, αλλά και τα μουσικά site που απασχολούνται με το να αφορούν την επικαιρότητα, εξαναγκάζουν δύσμοιρους συντάκτες (αλλά και ασύντακτους, μερικές φορές), πριν καν κάνουν έστω και ένα ντουζάκι, να στείλουν την ιδρωμένη και βρώμικη ανταπόκριση τους από το ακόμη ένα live της δεκαετίας.

Ερευνάται αν αυτό γίνεται για να διατηρήσουν αγαστή συνεργασία με τον διοργανωτή μέχρι το επόμενο live ή απλώς και μόνο ως αποτέλεσμα κάποιου εσωτερικού ψυχαναγκασμού, στο μέτρο που και εδώ συνδέονται με το περιβόητο ‘εδώ και τώρα’ της μουσικής πραγματικότητας, είτε αυτό αφορά νέα hot ονόματα που πρώτοι κόμισαν στους απ’ έξω αδαείς, είτε τα τελευταία μεγάλα ονόματα του ροκ παρελθόντος, που πρέπει οπωσδήποτε να δεις (για 10η φορά) πριν πεθάνεις (ή πεθάνουν).

Εμείς εδώ παραμένουμε σταθερά και αναχρονιστικά προσηλωμένοι στην άποψη περί του ότι η μουσική εμπειρία ελάχιστα έχει και πρέπει να έχει να κάνει με το άγχος της επικαιρότητας, ειδικά στο βαθμό που η τελευταία καταντάει να ταυτίζεται με την καθημερινότητα. Οι επιμελείς ακροάσεις, αλλά και οι αντιστάσεις στις διαρκώς life changing εμπειρίες δεν έβλαψαν ποτέ κανέναν.

Κάπως έτσι λειτούργησαν τα πράγματα και με το πρόσφατο (ή όχι και τόσο πρόσφατο πλέον, σύμφωνα με την παραπάνω κοσμοθεωρία) live των Turnstile, το πρώτο τους στη χώρα μας ασφαλώς (ας πούμε από τώρα ότι ελπίζουμε να μην είναι και το τελευταίο), και μάλιστα λίγο καιρό πριν το αντίστοιχο πρώτο εγχώριο live των Green Day (και δη από τον ίδιο διοργανωτή!). Με αυτό δεν θέλω να πω ότι σε τριάντα χρόνια από τώρα οι Turnstile θα είναι οι νέοι Green Day, αλλά και πάλι αν ήταν να ποντάρεις σε κάποιους για κάτι τέτοιο, σε ποιους άλλους θα πόνταρες;

Κατά τον χρόνο ανακοίνωσης της συναυλίας, και με δεδομένο ότι αυτή θα γινόταν αρχικά στο πολύπαθο από ροκ μπάχαλα Θέατρο Βράχων του Βύρωνα, έγινε ο κακός χαμός, και άπαντες προέτρεπαν άπαντες να μην χάσουν το απόλυτο ΤΩΡΑ του σύγχρονου ροκ (δηλαδή ένα γκρουπ που ηχογραφεί από το 2011), και ότι τέλος πάντων αν θέλετε να βλέπετε τους Iron Maiden και τους Stranglers μέχρι να δούμε ποιος από όλους τους και από όλους σας θα πεθάνει πρώτος, κακό του κεφαλιού σας. Γενικώς επικράτησε ένα μάλλον δημιουργικό άγχος, και κάπου μέσα σε όλο αυτό ετοιμαζόμασταν κι εμείς με τη σειρά μας για ένα άνευ ετέρου τι ζήσαμε, αλλά και ένα επιτέλους τώρα που συμβαίνει.

Καθώς πλησιάζαμε στην ημερομηνία της συναυλίας, και ενώ ο αρχικός ενθουσιασμός είχε κρυφίως ατονήσει, περισσότερο όμως λόγω άλλων μείζονων συναυλιακών ανακοινώσεων στο ενδιάμεσο, συνέβησαν δύο όχι και τόσο απροσδόκητα γεγονότα, που μας έβαλαν σε νέες υποψίες, πως τελικά η ζωή μας δεν θα αλλάξει από αυτή την πρώτη δια ζώσης επαφή με τους Turnstile.

Το πρώτο ήταν η μεταφορά της συναυλίας στην Τεχνόπολη στο Γκάζι (το πιο ξενέρωτο μέρος για να δεις μια ροκ συναυλία, σταθερά), το δεύτερο η κυκλοφορία του τέταρτου άλμπουμ του γκρουπ, υπό τον συμπαθητικό τίτλο ‘Never Enough’. Αμφότερα, νέος χώρος και νέου άλμπουμ, αντιμετωπίστηκαν με καχυποψία, η οποία σε όλη τη διάρκεια του live μετατράπηκε σε συγκατάβαση, και μόλις λίγες ημέρες μετά σε απώλεια σύντομης μνήμης.

Ούτε καν δύο εβδομάδες ένας μήνας (το άργησα πολύ το κείμενο τελικά) δεν έχει περάσει, και σχεδόν κανείς δεν έχει διάθεση να μιλήσει για τους Turnstile. Οι περισσότεροι έχουν μείνει στο ότι ο ήχος στην Τεχνόπολη ήταν κακός (η αλήθεια είναι πως ήταν κυρίως χαμηλής έντασης, η ποιότητα και τα αρχικά εξαφανισμένα drums, μετά το πρώτο 20λεπτο διορθώθηκαν), και στο ότι η διάθεση του ‘Never Enough’ είναι σε τέτοιο βαθμό εμπορική, που μας υποχρεώνει πλέον να το διπλοσκεφτόμαστε όταν αναφερόμαστε στους Turnstile ως ένα χαρντκορ πανκ σχήμα από την Βαλτιμόρη (δεν έχει διευκρινιστεί πάντως, αν τους έχουν διαγράψει από τα εκεί δημοτολόγια).

Αν μάλιστα ακούσει κανείς το ‘Seein’ Stars’ και μόνο θα του αποκαλυφθεί ένα απροκάλυπτο παλαιορόκ σόλο κάπου στο μέσον, που ανάλογα με τις αντοχές του μπορεί να αποστραφεί μια και καλή το γκρουπ (το τραγούδι είναι πολύ καλό πάντως, ίσως και στα 5-6 καλύτερα τους).

Πάμε λοιπόν, με όση ψυχραιμία και διορατικότητα μας επιτρέπουν να έχουμε αυτές οι έστω και μόνο δύο εβδομάδες σχεδόν τέσσερις εβδομάδες, στο πως και γιατί οι Turnstile από τη μία δεν μας άφησαν και με το στόμα ανοιχτό (όπως υπόσχονταν εκείνο το περιβόητο βίντεο, που θέλει τους Rob Halford και James Hetfield να τους παρακολουθούν από τα παρασκήνια και να παραμιλάνε με αυτό που συμβαίνει), από την άλλη όμως κυκλοφόρησαν τον καλύτερο τους μέχρι στιγμής δίσκο. Και τον πιο εμπορικό, ασφαλώς.

Το ότι κάθε επόμενο ανυποψίαστο ροκ κοινό, και κάθε νέα και εύπλαστη ροκ γενιά, μένει με το στόμα ανοιχτό βλέποντας και ακούγοντας τους Turnstile εδώ και τουλάχιστον 6-7 χρόνια (δηλαδή από το ‘Time And Space’ και μετά, και σίγουρα με αυξημένες εντάσεις από το ‘Glow On’ και πέρα), πουθενά αλλού δεν ανάγεται παρά στο ίδιο το είδος στο οποίο ανήκουν. Το punk rock και δη το hardcore punk, μονολιθικό ή εξελισσόμενο, διατηρητέο ή απλά γραφικό, ανανεωτικό ή ψευδεπίγραφα επαναστατικό, παραμένει ίσως η πιο εντυπωσιακή πρώτη επαφή που μπορεί να έχει κανείς με το ροκ, ακόμη και αν τελικά δεν θα είναι αυτό το παρακλάδι που θα του ταιριάξει και στο οποίο θα προσκολληθεί.

Ένα απλό και τυπικό hardcore punk rock show θα αποκαλύψει περισσότερη ενέργεια από όση θα συναντήσουν αρκετοί ροκ οπαδοί σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους μαζεμένη.

Οι καταιγιστικοί ρυθμοί, η εμμονή με τις ταχύτητες, τα πάνω- κάτω, πέρα-δώθε, η έστω και κατ’ όνομα (αλλά not far from the pictures, η ‘εικόνα’ διέσωσε και διαιώνισε το χαρντκορ, περισσότερο από ότι ο ήχος) πίστη στην νεανική ορμή, και κυρίως μία ιδεολογική περιχαράκωση, άλλες φορές κατ’ επίφαση, άλλες φορές με αρτηριοσκληρωτική ειλικρίνεια (δεν είμαστε σίγουροι τι ακριβώς προτιμάμε), καθιστούν το πανκ ροκ κάτι που έστω και αν δεν θα τηρήσει τις υποσχέσεις του, ευαγγελίζεται μάλλον ειλικρινά σε πρώτο χρόνο την περιλάλητη αιώνια νεότητα, τόσο στους οπαδούς του, όσο και στο είδος του.

Και από εκεί και πέρα, τα πανκ ροκ σώου είναι στημένα με τις πιο εντυπωσιακές ροκ’εν’ρολ χορογραφίες από καταβολής του αυθεντικού ροκ’εν’ρολ. Δείτε για παράδειγμα την γνωστή φωτογραφία με τον Guy Picciotto των Fugazi επί μπασκέτας κρεμάμενου, που συναρπάζει με τον ίδιο τρόπο και τους εκτός χαρντκορ, ωσάν ένα ανάλογο της φωτογραφίας με το τανκ και τον Κινέζο φοιτητή, στην πλατεία Τιεναμέν. Όσο και να μην σας αφορά είτε το χαρντκορ, είτε οι ατομικές ελευθερίες στην Κίνα, είναι σίγουρο ότι και οι δύο φωτογραφίες σας συγκινούν στο μέγιστο βαθμό.

Τούτων δοθέντων, η συγκυρία του να συμπέσει το πρώτο live των Turnstile στη χώρα μας, με τις ημέρες κυκλοφορίας του πρώτου πραγματικά, αλλά και ουσιαστικά, pop orientated άλμπουμ τους, όπου το υβριδικό ροζ του ‘Glow On’ μετατρέπεται οριστικά σε ουρανοτοξικό μπλε, ενώ θα έπρεπε να θεωρείται ευτυχές γεγονός, αντιμετωπίζεται με αχρείαστη καχυποψία, όπως ήδη είπαμε.

Οι Turnstile όντως δεν απέδωσαν ένα οριακό live στην Τεχνόπολη, όπως π.χ. στην πατρίδα τους τη Βαλτιμόρη κάπου νωρίτερα στην έναρξη της σεζόν. Ο ήχος συνήθως δεν ήταν εκεί, και αυτή η συνήθεια των παύσεων - αεροπλάνο, ανάμεσα στα ξεσπάσματα, που ας μην ξεχνάμε πλέον δεν είναι καν αυτά της εφηβείας, αλλά της πρόωρης ενηλικίωσης, δεν είναι ότι βοηθάνε ακριβώς την ροή μιας πανκ ροκ συναυλίας.

Απέδωσαν όμως στο εκατό τοις εκατό, την εικόνα του ροκ σήμερα. Αυτή είναι, θέλουμε δεν (την) θέλουμε. Το ροκ του 2025 δεν είναι απαραίτητα η πιο συναρπαστική μουσική εκεί έξω, αλλά παραδόξως δεν υπάρχει και κάποια άλλη τυχόν πιο συναρπαστική μουσική, στα ευρύτατα όρια της ποπ που λέγαμε και πρόσφατα, για να το συναγωνιστεί. Συνεπώς, αντί να επιβιώνει, καταλήγει έστω και ανεπαίσθητα να κυριαρχεί. Αυτό ακριβώς κάνουν και οι Turnstile. Κυριαρχούν χωρίς σχεδόν καθόλου ανταγωνισμό εδώ που τα λέμε, αλλά πάντως κυριαρχούν.

Ανέβηκαν στη σκηνή της Τεχνόπολης έχοντας απέναντι τους, αλλά και δίπλα τους, όχι ένα κοινό, αλλά περισσότερα, ενίοτε με ελάχιστα κοινά μεταξύ τους. Οι ‘ανοιχτόμυαλοι μεταλάδες’ τους περίμεναν και ως μεσσίες και στη γωνία την ίδια στιγμή, και ήταν αυτοί που απασχολήθηκαν περισσότερο με το αν ακούγονταν οι κιθάρες, το δεύτερο ταμπούρο κλπ. Δεν θα πούμε κακώς, έχουν και αυτά την σημασία τους. Αν ο ήχος ήταν επιβλητικός, για αυτή τη συναυλία σίγουρα θα μιλούσαν περισσότεροι. Οι ‘ίντυ- ανεξαρτητάδες’, λιγότεροι και γηραιότεροι, ως είθισται παγίως πλέον, απλώς έψαχναν από κάπου να πιαστούν, και έχω την αίσθηση ότι πιάστηκαν καλύτερα αρκετές μέρες αργότερα στις πρώτες πραγματικά άνευ γκρίνιας εμφανίσεις των Jesus And Mary Chain στη χώρα.

Αντίθετα, ένα περιορισμένο, αλλά πάντως όχι αμελητέο τμήμα του κοινού που συναντάμε και στις ορθόδοξες χαρντκορ πανκ συναυλίες, μαζί με το συνομήλικο και νεανικότερο της μπάντας κοινό, που μπορεί και να το συναντούσαμε στις Σκιαδαρέσες λίγες μέρες νωρίτερα ή αργότερα στον ίδιο χώρο, χάραξε τον τόνο και την αισθητική της συναυλίας, περισσότερο ως πράξη, παρά ως δήλωση. Είναι ακριβώς αυτοί που δεν έδειχναν να διαμαρτύρονται για το ότι οι Turnstile ανέβηκαν στη σκηνή με την γεμάτη ευφορία ηχητική υπόσχεση του ‘Never Enough’, αλλά αποφάσισαν να κατεβούν μάλλον πρόωρα σε σχέση με τα ειωθότα (όχι του χαρντκορ πάντως, για το είδος έπαιξαν υπεραρκετά χρονικά), εξαναγκάζοντας μας σε ένα βεβιασμένο enough is enough.

Όπως και να ‘χει, και παρότι βρισκόμαστε κάπου στην αφετηρία της μέσης και της φετινής θερινής συναυλιακής σεζόν, θα τολμήσω να πω ότι η συναυλία των Turnstile είναι το μείζον συναυλιακό γεγονός για φέτος.

Όσο απογοητευτικό είναι το ότι δεν τους έφερε κάποιος διοργανωτής την εποχή που το ‘Glow On’ έκαιγε περισσότερο από κάθε άλλο ροκ δίσκο εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια, άλλο τόσο τίτλος τιμής είναι η μετάκληση τους στα εγχώρια συναυλιακά πράγματα την στιγμή ακριβώς που το ‘Never Enough’ είτε θα τους ‘κάψει’ μια και καλή, είτε θα τους περάσει όχι στο επόμενο, αλλά σε πολλά επίπεδα παραπάνω από αυτό που είναι σήμερα. Και η πρόβλεψη στο τι από τα δύο θα γίνει είναι απολύτως επισφαλής και καλύτερα ας μην την τολμήσουμε (ακόμη).

Το ‘Never Enough’ τώρα και από μόνο του, είναι ένας πανκ ροκ δίσκος, που παρότι σε εκτενή μέτρα του ακούγεται σαν να εξανάγκασε κάποιος τον Γιάννη Σπανό να ασχοληθεί ΚΑΙ με το πανκ, εν τούτοις ποτέ αυτό δεν καταλήγει να ακούγεται είτε ενοχλητικό, είτε πολύ περισσότερο ως προϊόν μεθόδευσης.

Το ‘Dreaming’ με όλα αυτά τα αβανταδόρικα πνευστά, με το τελευταίο ρυθμικό μέρος να ακολουθεί πιστά τις επιταγές ενός γκρουπ που προσπαθεί να συντονίσει το κάθε ετερόκλητο κοινό του, και κυρίως με το ότι προσκολλάται μέσω μιας απλής συχνότητας με το αμέσως επόμενο ‘Light Design’, πριν καν καταλάβει ο ακροατής τι ακριβώς τέλειωσε και τι ακριβώς ξεκίνησε, είναι η πλήρως επιβεβαίωση του τι επιδιώκουν οι Turnstile.

Από εκεί και πέρα υπάρχουν σχεδόν τα πάντα. Μπόλικη βιωματική ελεκτρόνικα, από αυτή που παρεισφρέει στο ροκ για να το νοθεύσει, αλλά τελικά δεν τα καταφέρνει, πολλά περισσότερα ρεφρέν για το τέλος του κόσμου, από όσα θα άντεχε ακόμη και το αποβλακωμένο κοινό των Arcade Fire στα mid00s, αλλά περιέργως και μερικές από τις καλύτερες κιθάρες που μας έδωσαν ποτέ, παρά την τρανταχτή αποχώρηση του ‘ιστορικού’ κιθαρίστα τους, Brady Ebert. Μέχρι και φλάουτα ο Σαμπάκα(ς) παίζει στο ‘Sunshower’, τι να λέμε δηλαδή). Τι άλλο να φέρουν οι άνθρωποι; Τον Πετρολούκα Χαλκιά; Κάπως δύσκολο πλέον.

Xωρίς να αρνούνται τα catchy singles, ενίοτε βουτηγμένα και σε μπόλικα κλισέ, ξεκαθαρίζουν ότι ποτέ και κανείς δεν θα κατανοήσει πλήρως αυτό ακριβώς που έχουν να πουν, αν δεν ασχοληθεί να ακούσει έναν δίσκο τους από την αρχή μέχρι το τέλος. Ό,τι ακριβώς συνέβαινε και με τους Smiths δηλαδή. Μπορεί να είχες ακούσει 10-15 τραγούδια τους άπειρες φορές σε μπαρ και σε ίντυ ντίσκο, αλλά αν δεν είχες απομονωθεί με την δισκογραφία τους, δεν είχες ιδέα ποιοι είναι οι Smiths. Δεν λέω ότι οι Turnstile είναι ένα ροκ συγκρότημα αντίστοιχου διαμετρήματος με τους Smiths, αλλά δεν μπορώ να το αποκλείσω κιόλας.

Το ότι βρίσκονται ήδη στο τέταρτο φουλ άλμπουμ, το οποίο είναι οριακά καλύτερο από δύο ούτως ή άλλους σχεδόν ατόφια αλάνθαστους δίσκους που προηγήθηκαν αυτού (μετά από ένα τυπικά άχαρα καλό ντεμπούτο), και ενώ πολλοί είχαμε ορκιστεί ότι ποτέ δεν θα καταφέρουν να κάνουν κάτι μεγαλύτερο από το ‘Glow On’, λέει περισσότερα από όσα μας επιτρέπει να αποδεχτούμε η παρούσα ροκ συγκυρία, κατά την οποία οι πάντες αντιμετωπίζονται με καχυποψία και ως υποψήφιοι προς αποχώρηση.