The 12 Kalikantzari of Christmas

Από τη μία με πιάνει ένας τεράστιος ενθουσιασμός και από την άλλη μου φαίνεται αρκετά δύσκολο να γράψω για ένα έργο σαν και αυτό. Φοβάμαι ότι μπορεί να μην είναι ικανοποιητική η προσπάθειά μου να μεταφέρω, έστω κάτι λίγο από αυτό που κουβαλά, στους αναγνώστες.

Πάντως οι Black Lesbian Fishermen του Alan Trench και της Rebecca Loftis (για τους οποίους έχω ξαναγράψει) είναι ένα σπουδαίο σχήμα σχεδόν παγανιστικής, με αγάπη για το άγνωστο, ψυχεδέλειας. Αλλά εδώ δεν πρόκειται μόνο περί αυτού. Το θέμα όπως καταλαβαίνουμε όλοι από τον τίτλο είναι ξεχωριστό. Το έργο παρουσιάζει και περιγράφει τους Καλικάντζαρους των Χριστουγέννων. Με τον τρόπο που αρμόζει σε έναν λαϊκό μύθο που προέρχεται από εποχές πανάρχαιες.

Δεν ξέρω πως σας ακούγεται εσάς αυτό, σαν επιδίωξη καταρχήν. Εμένα πάντως μου φαίνεται πάρα πολύ δύσκολο να πετύχει. Αυτός ο μύθος κουβαλά μια ιδιαίτερη δύναμη. Αυτό που μας κάνει να νιώθουμε όταν τον ακούμε ή βλέπουμε είναι απερίγραπτο. Υπάρχουν διηγήσεις και εικονογραφήσεις πάμπολλες που όλοι μας, έστω και κατά λάθος ή κατά τύχη, έχουμε δει και ακούσει. Αμέσως έρχεται στο νου μας ένας χώρος πολύ σκοτεινός, ένας μη χώρος ίσως, όπου ζουν οι καλικάντζαροι, ένα μαύρο σκοτάδι πέρα από την ύπαρξη. Μέχρι να βρουν τον τρόπο για λίγες μέρες να εμφανιστούν στον χωρόχρονο μας.

Οι μύθοι είναι για να λέγονται και να ξαναλέγονται. Και οι Black Lesbian Fishermen καταφέρνουν με την ψυχεδέλεια τους να αναπαραστήσουν τον μύθο αυτό χωρίς ίχνος λάθους, χωρίς καμιά στραβοτιμονιά, ούτε μουσικά (γιατί έτσι κι αλλιώς είπαμε είναι πολύ καλοί μουσικοί), αλλά ούτε και ξεφεύγοντας από το απαιτητικό του ζητήματος. Κεντράρουν τέλεια στον πυρήνα του. Καταρχάς γιατί είναι άνθρωποι που αντιλαμβάνονται την ομορφιά των μύθων και των παραμυθιών, αλλά και τη σοβαρότητά τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο βέβαια το γεγονός ότι ο Alan Τrench ζει μόνιμα με την οικογένειά του στην Εύβοια και μπορεί να αντλήσει πληροφορίες για αυτά τα πράγματα από πηγές ουσιαστικές.

Ένα από τα πολύ σημαντικά στοιχεία του έργου αυτού είναι ότι η απαγγελία (τραγούδι δεν το λες ακριβώς) ξεκινά να γίνεται από κάποιον που φαίνεται να έχει βιωμένο το περιεχόμενο του μύθου. Είναι ο Γιώργος Καρυώτης τον οποίο δεν γνωρίζω αλλά έτσι νιώθω ακούγοντάς τον, ότι έχει μεγαλώσει με τις ιστορίες των καλικάντζαρων. Και με αυτές. Ο τρόπος του το δείχνει αυτό. Τα λέει με πάθος και με γούστο. Γουστάρει ο άνθρωπος. Αλλά το πάθος του είναι λεπτό. Προσέχει.

Στο πρώτο κομμάτι, στον ‘Μαντρακούκο’ ο Καρυώτης κατά κάποιο τρόπο μας συστήνει τους καλικάντζαρους. «Να οι Καλκάδες» λέει. «Να τα Παγανά». Και έπεται μια σειρά από αφράτες λέξεις σε ροή, που φτιάχνουν έναν ποιητικό ρυθμό, ονόματα και επίθετα των καλικαντζαρέων. Και αυτή η απόκοσμη ποιητική και αισθητικά ολοκληρωμένη λογοδιάρροια συνεχίζεται σε όλα τα κομμάτια, όχι μόνο από τον Καρυώτη αλλά και από άλλους και από τον ίδιο τον Alan (στα αγγλικά αυτός) που χρησιμοποιεί και δύσκολες ελληνικές λέξεις που δεν μεταφράζονται ούτε και θα ήταν σωστό. Δεν θα είχε νόημα. Ο ‘Μαγάρας’ είναι ένα από τα κομμάτια στα οποία διαπρέπει ο Alan. Κι αυτός τα λέει με πάθος που δείχνει πόσο πολύ ταυτίζεται και ο ίδιος με τους καλικάντζαρους. Το νιώθει βρε παιδί μου όταν λέει “I’m farting” τρώγοντας ρεβίθια στη στάνη. Μιλάμε για μια άκρως διονυσιακή ροκ σάτυρα.

Ο ‘Λυκοκάντζαρος’ είναι μια μπαλάντα από τα τάρταρα. Ο εχθρός των βοσκών για τον οποίο μιλάει δεν μπορεί παρά να μας θυμίσει μια πιο λαϊκή μορφή του λυκάνθρωπου που παραμονεύει στα σκοτεινά δάση. Τραγουδά με αίσθημα η Evelina Trench. Ένα από τα καλύτερα, πιο εσωτερικά και ανατριχιαστικά κομμάτια του έργου.

Μουσικά είναι διακριτικό το σύνολο για να μην χαθεί η ιστορία μέσα στον ήχο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι εξαιρετική μουσική. Μελωδίες και ρυθμοί μιας νεοψυχεδέλειας, με φολκ χαρακτηριστικά, με απόκοσμες μελωδίες, με δυναμικά ρηφ όπου χρειάζεται, αλλά και με μια σκοτεινή αύρα που πολύ εύστοχα ξεκλειδώνει το ρεύμα του μύθου χωρίς να φωνάζει.

Πρέπει να ακούσετε για να καταλάβετε για τι έκσταση μιλάμε. Όχι θορυβώδης αλλά δαιμονική κατάσταση. Διονυσιακή.