Anthology

Έχεις ακούσει ρε μεγάλε Burzum πριν πέσει στα χέρια σου -τυχαία προφανώς- αυτό το cd ή έτσι απλά ήθελες να γράψεις για κάτι ακραίο για να μας το παίξεις και καλά ψαγμένος;

Ναι, έχω ακούσει. Και πολύ μάλιστα, θες τίποτα; Σε προειδοποιώ πάντως ότι αυτό το κείμενο απευθύνεται σε όσους δεν έχουν ποτέ τους ακούσει έστω και σαν όνομα αυτόν τον Νορβηγό ψυχάκια... Κάτι σαν οδηγός Burzum προς indie ακροατήρια ένα πράγμα.

Δολοφόνος, φασίστας, μισάνθρωπος και εξτρεμιστής σε κάθε έκφανση της ζωής του. Φανταστείτε το 1995 οι αδελφοί Gallagher αντί να χλευάζουν τον Damon Albarn στο N.M.E. να τον δολοφονούσαν... Ή ομοίως να τον δολοφονούσαν οι Mogwai λίγα χρόνια αργότερα αντί να τυπώνουν μπλουζάκια Blur Are Shit (ή μήπως οι Pavement... έχω αρχίσει και ξεχνάω). Γενικά φανταστείτε όλους τους indie αστέρες να δολοφονούσαν τον απεχθή Damon.

Κάπως έτσι ο Varg Vikernes στις αρχές της δεκαετίας του '90 αποφάσισε να καθαρίσει μια για πάντα με τον κύριο αντίπαλό του στο δρόμο της black metal ενθρόνισης. O δολοφονηθείς φέρει το όνομα του σημερινού αρχιεπισκόπου μας και στην εταιρία του είχε κυκλοφορήσει ο Varg το ντεμπούτο του, ενώ το σχήμα του, οι Mayhem, υπήρξαν το αντίπαλο δέος του Burzum. Στο burzum.org θα βρείτε δια χειρός του ιδίου το χρονικό ενός προαναγγελθέντος "μαύρου" θανάτου. Αυτά με τα ποινικά μητρώα, πάμε τώρα στα μουσικά.

Η μουσική του/ των Burzum αναγνωρίζεται (ακόμη και από τους φανατικούς εχθρούς του Vikernes) ως απόλυτο παράδειγμα ακραίας μουσικής έκφρασης. Η ουσιαστική διαφορά της με οτιδήποτε άλλο θεωρείται ακραίο άκουσμα, είναι ότι πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας πραγματικά ακραίας συμπεριφοράς και στάσης ζωής.

Καθορίζει το αυθεντικά σκοτεινό και βαρύ black metal, διαχρονικά και επίμονα underground (παρά την αναγνωρισιμότητά του πλέον μετά από 20 χρόνια παρουσίας), επιδραστικό, αλλά και απομονωμένο στην ιδιαιτερότητά του. Κάτι σαν οριστικό χτύπημα στους κανόνες της μελωδίας, της πολυτονικότητας, της χρήσης της μουσικής ως ψυχαγωγικού μέσου. Δεν τρομοκρατεί. Καμιά μουσική δεν τρομοκρατεί και δεν φοβίζει. Ας μη γελιόμαστε. Αγχώνει όμως απόλυτα. Οδηγεί τον ακροατή της σε μια κατάσταση αγχοτικής υπερδιέγερσης, με ενίοτε αναλγητικά αποτελέσματα, ίσως δε και μυοχαλαρωτικά. Κάτι σαν ομοιοπαθητική ας πούμε.

Αν δηλαδή είσαι τσιτωμένος από τη δουλειά, την γκόμενα, το μποτιλιάρισμα και τις ειδοποιήσεις από τις τράπεζες... μια τρίωρη επιληπτική ακρόαση των ατμοσφαιρικά μεταλλικών ακροτήτων του Burzum ίσως να έχει πάνω σου τα αντίστροφα αποτελέσματα από ότι σε έναν 16χρονο που αναζητά αφορμές για επιθετικότητα.

Το Lost Wisdom για παράδειγμα, ένα εξαντλητικά ακραίο πεντάλεπτο black pop έπος από το αριστουργηματικό Ded Som Engang Var ακούγεται σαν μια ωραιότατη συνάντηση των My Bloody Valentine με τους Ministry, με την εξαίρεση εμετικών φωνητικών. Τυπικό παράδειγμα του ότι η μουσική του Burzum δεν έχει να κάνει με death metal ποζιλίκια, αλλά παραμένει πάντοτε έκφραση τέχνης χωρίς την ανάγκη υποταγής στα όρια του file under.

Ο Vikernes είναι ανεξάντλητα ακραίος στα όρια του επικίνδυνου. Όταν στις αρχές της δεκαετίας εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις κυκλοφορίες του επίσημες αποδόσεις των στίχων του στα αγγλικά, σοκαρισμένοι ακόμη και φανατικοί οπαδοί του βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα μείγμα ναζιστικού μηδενισμού με μισάνθρωπη επιθετικότητα, που καλό θα είναι να μείνει μακριά από όσους δεν είναι σε θέση να το κρίνουν όπως του πρέπει.

Από την άλλη πλευρά, αυτή ακριβώς η σιχαμερή ανθρώπινη υπόστασή του είναι καθώς φαίνεται που τον οδηγεί στο να γράφει μόνο αυθεντικά απομονωμένη μουσική. Μουσική που δεν ξυπνάει άγρια ένστικτα, αλλά αναφέρεται σε ένστικτα η ύπαρξη των οποίων ευτυχώς αγνοείται από τους περισσότερους ανθρώπους. Το Det Som En Gang Var ακούγεται σαν ένα μετα-ambient φασιστικό εμβατήριο. Δεν παρασύρεται σε noise ακρωτηριασμό, παρά υπακούει στις απόκοσμες κραυγές του δημιουργού του, ακολουθώντας τα χνάρια μιας underground συμφωνικής ενορχήστρωσης. Λίγο μετά τη μέση ακούς μια κιθάρα κουρδισμένη σε επικίνδυνες συχνότητες, λες και φτιάχτηκε για να αμφισβητεί και να "καταρρέει" το ιδεολογικά όρια των ακροατών της. Καταλαβαινόμαστε ελπίζω.

Αισιόδοξα σκεπτόμενος, θα μπορούσε κάποιος να ανακαλύψει κοινά σημεία ανάμεσα στο συνταγμένο ψύχος του Burzum και το θορυβώδες χάος των A Place To Bury Strangers. Δεν είναι έτσι όμως. Εδώ δεν υπάρχει κανένα χάος. Τα πάντα είναι αυστηρά και σκόπιμα, αλλά από την άλλη απολύτως αυθόρμητα. Ο Burzum έχει κηρύξει πόλεμο εναντίον των παραγωγών, των εξοπλισμένων studio, του ακριβού εξοπλισμού (εδώ που τα λέμε γενικά έχει κηρύξει πόλεμο...). Χρησιμοποιεί φθηνές κιθάρες και συνήθως ό,τι φτάνει στον ακροατή είναι το αποτέλεσμα μίας και μόνης ηχογράφησης. Μην του πείτε πάντως ότι όλα αυτά ενέχουν punk ήθος. Δεν νομίζω ότι θα το εκτιμήσει.

Πλέον ο τύπος αρνείται οποιαδήποτε σχέση με το ναζισμό, ξεκάθαρα δηλώνει ότι δεν είναι ναζί και η συλλογιστική του για τη χρήση συμβόλων, θεματικής και ιδεολογικών προτύπων πάνω κάτω ομοιάζει με αυτά που εδώ και χρόνια λέει η Siouxsie όταν δικαιολογείται για τις πρώιμες εμμονές της με τις σβάστικες και τις λοιπές σαχλαμάρες.

Η κορυφαία ίσως σύνθεση του Burzum είναι το Jesus Dod. Ένα ουσιαστικά ψυχότροπο, κατάμαυρο κομμάτι, που τρέχει με ενοχλητικές ταχύτητες και σαμπλάρει εκατομμύρια κιθάρες, που όμως ακούγονται σαν μία. Δέκα σχεδόν λεπτά πάνω σε έναν παγανιστικό ρυθμό που εξαντλείται γύρω από τον εαυτό του, με κρουστά που θα ζήλευαν οι ένδοξες ημέρες των Virgin Prunes.

O Varg σήμερα κατηγορεί τους αριστερούς εξτρεμιστές του νορβηγικού black metal ότι έχουν μεθοδεύσει τη διαγραφή των Burzum από την ιστορία του είδους στη χώρα του. Συνοψίζει τα 20 χρόνια δημιουργίας κάτω από το όνομα Burzum στην ανάγκη για μία διαφορετική πραγματικότητα, κάτω από οποιοδήποτε κόστος.

Όλα τα παραπάνω δεν είναι μία προσπάθεια καθαγιασμού ενός αποδεδειγμένα αμετανόητου ανθρώπινου κτήνους, που όμως είναι εφοδιασμένο με ένα ταλέντο και μία σχεδόν απόκοσμη έμπνευση, τόσο ακραία και επικίνδυνη όσο οι απόψεις και οι πρακτικές του.

Η παρούσα συλλογή είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να "εθιστείτε" στη μουσική Burzum (μιας και κατ' ουσία πρόκειται για αυτόνομο είδος μουσικής). Δεν υπάρχει κανένας φόβος σε αυτό. Η μουσική ποτέ δεν έχει βλάψει κανένα μυαλό. Αδιαφορήστε για οτιδήποτε άλλο ακολουθεί το μύθο του Burzum, όπως πρέπει να αδιαφορείτε για την κατάθλιψη του Cobain, την ασεξουαλική προκλητικότητα του Morrissey και τον φοβικό συντηρητισμό του Χατζιδάκι.