Have you in my wilderness

Πώς βαριέμαι σε τούτη την ακτή, που ο ήλιος με ξεραίνει, δεν είμ' έρημος, δεν είμαι νησί μα ούτε κι η ...Τζούλια. Μέσα από ποιές περίεργες και ανεξερεύνητες ατραπούς συνειρμών μου ήρθε κατά νου τούτο το παλιό (και πολύ όμορφο) τραγούδι του Σπανουδάκη, ακούγοντας το "Sea calls me home" της Julia Holter; Μήπως γιατί και αυτή σε μια ακτή τη φαντάζομαι;. Πολύ διαφορετική όμως. Η ακτή της Ελευθερίας έχει κάτι το φουρτουνιασμένο, το γκρίζο, το μελαγχολικό, το φθινοπωρινό. Εκείνη της Τζούλιας είναι διαφορετική, είναι ήρεμη και ηλιόλουστη, έχει όμως και αυτή η "faraway beach" κάτι το μελαγχολικό, τα νερά είναι κρυστάλλινα διάφανα αλλά κρύα, είναι εποχή που η τεράστια παραλία είναι άδεια από California girls και surfers, η κοπέλα είναι μόνη, το βλέμμα χάνεται στο βάθος, ο αέρας να παίζει με τα μαλλιά και τα μυαλά. Και τραγουδά "I can't swim, it's lucidity, so clear". Lucidity, καθαρότητα δηλαδή, διαύγεια, διαφάνεια (δεν θα μπορούσαν να είναι και πολιτικές υποσχέσεις;) είναι ουσιαστικά οι λέξεις-κλειδιά για τον δίσκο αυτό.

Έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον (και γοητεία θα έλεγα) να παρακολουθήσεις ολόκληρη την πορεία η οποία έφερε την Julia να βρίσκεται σήμερα εδώ "high by the beach" (το πιάσατε το υπονοούμενο ε;). Ισχύει για όλους τους καλλιτέχνες αυτό (και δεν συμβαίνει τόσο συχνά ή αυτονόητα όσο νομίζουμε). Να τον παρακολουθείς μέσα στα χρόνια, το πως μεγαλώνει, πως παλεύει με τα εκφραστικά εργαλεία, με τις εμμονές, πως αλλάζει, πως εξελίσσεται, βήμα το βήμα προς το διαφορετικό (και δεν αναφέρομαι στο στενά τεχνικό κομμάτι). Όχι προς το "καλύτερο" όμως. Ας μην υιοθετήσουμε κι εμείς αυτή την τελεολογική αντίληψη για την τέχνη (αν κι εμένα περισσότερο οικονομικίστικη μου μοιάζει, έτσι που το ιδεολόγημα της "ανάπτυξης" έχει γίνει ευαγγέλιο δεξιά και αριστερά).

Και η Holter αλλάζει. Συνεχώς. Ουχί όμως χαμαιλεοντικά. Δεν μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο και άσχετο, δεν υιοθετεί περσόνες, δεν ακολουθεί μόδες, περισσότερο η πορεία της μοιάζει με μια ...ποπεριανή διαδικασία τύπου "trial and error", δοκιμή, σφάλμα και απόρριψη, με τον νέο κύκλο να συμπεριλαμβάνει τον προηγούμενο αλλά συγχρόνως να τον ξεπερνά. Κι έτσι, ξεκινώντας από κλειστοφοβικούς αστικούς ήχους (που κάποιοι δύσκολα ακούγονται κιόλας) πέρασε στην νυχτερινή περιπλάνηση στην ...μη-πόλη που είναι το L.A. και τώρα έφτασε εδώ σε τούτη την ακτή, να κλείνει τα μάτια στον ήλιο που την τυφλώνει, ασυνήθιστη προφανώς μετά από χρόνια κλεισούρας και νυχτόβιας περιδιάβασης. Για να τσιτάρω και τον ...εαυτό μου, έγραφα στην κριτική του προηγούμενου, επίσης σπουδαίου δίσκου της "η Julia Holter είναι σαφές ότι βρίσκεται στα μέσα μιας πορείας ψαξίματος, στην αναζήτηση μιας ισορροπίας ανάμεσα στην απλότητα και την πολυπλοκότητα, τον ακαδημαϊσμό και την λαϊκότητα". Πας μετά Χριστόν προφήτης γάιδαρος...

Στο "Have you in my wilderness" λοιπόν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή, τα περιγράμματα των μελωδιών ζωηρά και σαφή. Κάτι όμως που δεν συνεπάγεται και απλότητα. Πέρα από μια φαινομενική ίσως. Ο τρόπος γαρ με τον οποίο το πολύπλοκο μπαίνει στο "φόρεμα" του απλού είναι συναρπαστικός και κρύβει από πίσω του ένα πανίσχυρο γνωσιακό υπόβαθρο και μια εντυπωσιακή ευρύτητα ετερόκλητων ακουσμάτων. Τα οποία όμως δεν έχει άγχος να τα βάλει στο διαβόητο και μοδάτο μίξερ/μπλέντερ, το "Have you in my wilderness" δεν είναι ένα ακόμη προϊόν μουσικοτεχνολογικού νερντισμού και "ψαγμένης" εκκεντρικότητας. Ακόμη κι αν η προσέγγιση στη σύνθεση έχει κάτι το απόλυτα αντι-συμβατικό, τούτο δεν είναι κραυγαλέο. Οι ενορχηστρώσεις είναι λεπτοκεντημένες και πλούσιες και αέρινες, με βιολιά, κλαρινέτα, κοντραμπάσα, τσέλα, πολλές λεπτομέρειες και πινελιές τις οποίες δεν χρειάζεται να τις παρατηρήσεις για να τις απολαύσεις, όπως συμβαίνει π.χ. με έναν σπουδαίο ζωγραφικό πίνακα. Όποιος αρκείται σε ένα "ποπ-λαλα" κομμάτι για να το σιγοσφυρίξει θα το βρει και αυτό εδώ μέσα. Το έχω (και αυτό) ξαναγράψει. Κάτι τέτοιοι δίσκοι μοιάζουν με καλές (πάλαι ποτέ) ταινίες του γειτονικού (της) Hollywood, με τα πολλά επίπεδα να ικανοποιούν και τον επιφανειακό αλλά και τον απαιτητικό θεατή/ακροατή.

Τούτη τη φορά δεν ακολουθεί κάποια ενιαία κεντρική ιδέα, ούτε αρχαία τραγωδία έχουμε, ούτε Βιρτζίνια Γουλφ (αν και δεν λείπουν οι αναφορές στην Κολέτ και πάλι, την οποία προφανώς θαυμάζει), οι κρυπτικοί και θραυσματικοί στίχοι δημιουργούν εικόνες και συναισθήματα επί των ανθρώπινων σχέσεων γενικά και αφηρημένα, και ναι, καλά καταλάβατε, η Holter έχει αποκτήσει πλέον αρκούντως αυτοπεποίθηση, παλεύει με την γλώσσα, "Language is such a play" λέει κάπου, "Language is a virus" έλεγε η Laurie Anderson, η καλλιτέχνιδα την οποία θα έβαζα δίπλα της σαν πρότυπο. Ταυτόχρονα παλεύει και με τη φωνή, με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, τραγουδάει, απαγγέλλει, άλλοτε το ρίχνει στις ψηλές, άλλοτε στις χαμηλές, καταφέρνοντας να εκφράσει μια παλέτα συναισθημάτων, από συγκρατημένη ευαισθησία μέχρι και αλά-Nico παγερό αισθησιασμό (κι αυτή σε ακτή δεν είχε ξεβραστεί στο "Desertshore";).

Δεν ξέρω αν αυτός θα είναι ο δίσκος ο οποίος θα μετατρέψει την Holter από ένα darling των κριτικών σε ποπ icon. Μεταξύ μας, δύσκολο το βλέπω. Ακόμη και για τέτοιους δίσκους οι οποίοι έχουν το θεωρητικό δυναμικό. Έχω την αίσθηση ότι το κοινό γούστο έχει ευτελιστεί και τραυματιστεί ίσως και ανεπανόρθωτα, ποτέ το χάσμα μεταξύ εκείνου που αποκαλούμε "εμπορικού" και του "ποιοτικού" (προσοχή στα εισαγωγικά!), δεν ήταν βαθύτερο. Γι' αυτό και καταλήγουμε να εφευρίσκουμε διάφορους αδόκιμους ή/και οξύμωρους όρους, όπως "avant pop" ή "πειραματική ποπ" (άμα ήταν ελληνίδα μπορεί να την λέγαμε και έντεχνη), ακριβώς για να δικαιολογηθεί το γιατί κάτι είναι ποπ χωρίς να είναι popular. Όχι ότι αυτό έχει και κάποια σημασία τελικά. Ή έστω, δεν θα έπρεπε να έχει...