50 words for snow

Η ύπαρξη μύθων και ανυπόστατων αλλά παγκοίνως αποδεκτών διαδόσεων όπως το γεγονός ότι το σπανάκι περιέχει σίδηρο (τουλάχιστον στις μεγάλες ποσότητες τις οποίες μας έμαθε ο Ποπάι και οι μανάδες), ότι το Σινικό Τείχος είναι το μόνο ανθρώπινο κατασκεύασμα που φαίνεται από το διάστημα ή ότι οι Εσκιμώοι (sic) χρησιμοποιούν 50 διαφορετικές λέξεις για να περιγράψουν το χιόνι, δεν είναι εξ ορισμού καταδικαστέα και απορριπτέα. Πολλοί από αυτούς τους μύθους μπορεί να αντιμετωπιστούν απλά ως ποιητικές αυθαιρεσίες ή ρομαντικές συλλήψεις και κατασκευές. Κι ας μην έχουν ...ποδάρια στην πραγματικότητα, αρκεί να είναι ευρηματικοί (όπως λεν και οι γείτονες Ιταλοί). Το πρόβλημα (ενίοτε και ο κίνδυνος) γεννάται όταν πάνω σε τέτοιους μύθους χτίζονται ιδεολογήματα και ιδεοληψίες (βλ. π.χ. οι Έλληνες είναι γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων κλπ κλπ).

H σχεδόν πάνδημη ομοφωνία (στην οποία ας σημειώσω εξαρχής ότι θα αποτελέσω παραφωνία) με την οποία έγινε δεκτός (παγκοσμίως κιόλας) ο νέος δίσκος της Kate Bush, φρονώ ότι αποκαλύπτει πιο πολλά για την εποχή μας και τα χαρακτηριστικά της παρά για την αξία του δίσκου αυτού καθαυτού (κάτι ανάλογο το ζήσαμε στην κλίμακα της μικρής Ελλάδας αλλά σε σχεδόν γλοιώδη διάσταση με τον δίσκο της Λένας Πλάτωνος).

Μια ομοφωνία όμως η οποία εκδηλώνεται με σαφή ιδεολογικοποιημένη χροιά και συνδηλώσεις αποκαλύπτοντας και πάλι την ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου (και δη του μουσικόφιλου εν προκειμένω) για ήρωες. Το βιώνουμε καθημερινά σε όλους τους τομείς. Πρόχειρο αλλά ενδεικτικό παράδειγμα οι αιτιάσεις για τη "δήθεν" έλλειψη μεγάλων ηγετών στη σημερινή Ευρώπη (με τη συνακόλουθη νοσταλγία για κάποιους παλιότερους, οι οποίοι ναι μεν οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση, υπήρξαν όμως ..."χαρισματικοί"). Εις μάτην πήγαν τα γραπτά του Μπρεχτ ("αλίμονο στη χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες"), σε αυτιά κωφών τραγούδησαν οι Stranglers ("No more heroes anymore)...

Την ίδια παρατήρηση μπορούμε να την προεκτείνουμε και στη μουσική επικράτεια, όπου η ειδωλολατρία έτσι κι αλλιώς αποτελεί άλλωστε την κατεστημένη "θρησκεία". Με ποιον να ταυτιστεί λοιπόν ο σημερινός πιστός, ποιοι είναι οι σύγχρονοι μουσικοί "ηγέτες" που θα οδηγήσουν τα πλήθη, ποιοι θα διχάσουν και θα προκαλέσουν πάθη (μην ακούσω για Arcade Fire και για ανάλογα κυματάκια, τρικυμίες στη μικρή λίμνη); Ποιες θα είναι οι νέες "bigger than life" προσωπικότητες, τώρα που τα είδωλα στήνονται εν μια νυκτί για να κατεδαφιστούν στο αμέσως επόμενο βήμα; Έτσι ακόμη και σεμνές μορφές όπως η Kate Bush καταλήγουν να ανορθώνονται σε βάθρα εξιδανίκευσης, να αντιμετωπίζονται ως ιερά τέρατα που κομίζουν το άγιο φως της γνήσιας τέχνης και η λέξη "αριστούργημα" φτάνει στον ευτελισμό μέσα σε έναν διαφημιστικό (μασκαρεμένο ως "δημοσιογραφικό") πολτό. Μεγαλύτερη αδικία και προσβολή για έναν καλλιτέχνη, δυσκολεύομαι αλήθεια να σκεφτώ...

Για να φτάσουμε πάντως στην απογυμνωμένη ουσία του "50 words for snow" θα χρειαστεί επίσης να παραμερίσουμε διάφορα ποιητικίζοντα παραληρήματα, ο δίσκος και η θεματολογία του είναι πεδίο δόξης λαμπρό για ασκήσεις λυρικής γραφής για το χειμώνα, τη ζεστασιά γύρω από το τζάκι, με τις χιονονιφάδες να πέφτουν ολόγυρα.

Για να καταλήξω έτσι στην ερώτηση-κλειδί (όπως έκανα ήδη και στον δίσκο της Bjork και θα μπορούσα να το κάνω για πλείστους άλλους της σύγχρονης παραγωγής): που είναι τα τραγούδια; ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ, για να γίνω πιο εμφατικός. Ναι, η φωνή της Kate πραγματικά παραμένει γοητευτικά αναλλοίωτη (και ξυπνά αναμνήσεις). Οι στίχοι στέκουν στο γνώριμο καλό επίπεδο, με οικείες εικόνες και παραστάσεις (φυσικά και κυκλοφορούν και φαντάσματα, τα οποία φαίνεται να την κατατρέχουν από τότε που, παιδούλα, ενσάρκωνε την Κάθυ στα Ανεμοδαρμένα ύψη). Τι να το κάνεις όμως όταν αντιπαλεύουν με μέτριες συνθέσεις και μελωδίες του συρμού (για τα δεδομένα της Bush ασφαλώς!);

Έρχομαι π.χ. να ακούσω το "Snowflake", τοποθετημένο στην κρίσιμη εναρκτήρια θέση του δίσκου, και συναντώ ένα κελτο-ειδές άσμα διαλεγμένο από το καλάθι των μέτριων στιγμών της ...Enya (στο συγκεκριμένο μάλιστα συμμετέχει και ο γιος της ο Albert - παρακαλώ μη μπείτε σε πειρασμούς σύγκρισης με την Tori Amos, από την οποία την χωρίζουν παρασάγγες έμπνευσης, σεμνότητας και εν τέλει μουσικής αξίας). Η δε σύμπραξη με τον πάλαι (πολύ πάλαι!) ποτέ μεγάλο Elton John έχει πολύ μικρότερη προσθετική αξία έμπνευσης από το άθροισμα των συντελεστών (η χειμερινή σύναξη των απομάχων;). Ψήγματα στιγμών υπάρχουν διάσπαρτα στο ...λευκό τοπίο, το ομώνυμο (με την απαρίθμηση τεχνητών και μη εκφράσεων για το χιόνι από τον Stephen Fry) καταφέρνει να δημιουργήσει ένα κλίμα, αλλά εντάξει, από "ηχοτοπία" και "ατμόσφαιρες" έχουμε υπερκορεστεί και από καλύτερες εκδοχές.

Είναι προφανές ότι η ίδια συνειδητά, με την ασφάλεια και την αυτοπεποίθηση που της δίνει το παρελθόν, έχει επιλέξει να απομακρυνθεί δραστικά από τον ήχο που επηρέασε ένα σωρό μουσικούς και (κυρίως) μουσικίνες. Το "50 words for snow" ασφαλώς και δεν καταρρίπτει το "μύθο" της Kate Bush (πως θα μπορούσε κιόλας!). Πιθανολογώ όμως ότι θα μπει στη βιογραφική της λίστα σαν μία αξιοπρεπής καταχώρηση και θα "παρκάρει στη δισκοθήκη δίπλα στο "Aerial" του 2005, το οποίο έχει ήδη βυθιστεί στη μαύρη λήθη του χρόνου. Αν όμως όλος αυτός ο κουρνιαχτός οδηγήσει κάποιους νεότερους να την ανακαλύψουν, ίσως το αποτέλεσμα να έχει και τη θετική του διάσταση...