Quartet

Είναι αυτοτελώς σημαντικό γεγονός το ότι από ένα μικρό δισκοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας, και δη σε μια γωνιά της Ασκληπιού των Εξαρχείων (ΟΚ, δεν είναι γωνιακό, αλλά έτσι βγαίνει καλύτερο το αφήγημα) κυκλοφορεί για πρώτη φορά σε βινύλιο μία από τις πρώτες ηχογραφήσεις/κυκλοφορίες μίας από τους λίγους μουσικούς της παρούσας συγκυρίας, που πραγματικά μας αφήνουν με ανοιχτό το στόμα τα τελευταία χρόνια, καθώς όμως τους ακούμε στην πράξη, και όχι απλώς και μόνον καθώς φλυαρούμε περί αυτών.

Ακόμη πιο σημαντικό όμως είναι ότι σχεδόν αιφνιδίως ακόμη και οι… μελετημένοι μελετητές της τελευταίας δεκαετίας της Grossmann (η οποία ‘πυροβολεί’ κατά ριπάς από το 2018 και μετά με 2-3 κυκλοφορίες το χρόνο, χωρίς σχεδόν ποτέ να ρίχνει την ποιότητα) θα συναντηθούν(-με) επιτέλους με μια ηχογράφηση που άνετα παίρνει θέση μέσα στις 4-5 καλύτερες της. Και αυτό δεν το λέμε ούτε καθ’ υπερβολή, ούτε επειδή συμπαθούμε και υποληπτόμαστε τον ιδιοκτήτη του δισκοπωλείου και πλέον και label, που ανέλαβε την κυκλοφορία, παρότι ισχύει και αυτό αυτούσιο (θα ακολουθήσει η δεύτερη κυκλοφορία το αμέσως επόμενο διάστημα, από τον εγχώριο drummer Σπύρο Παναγιωτόπουλο- την ακούμε ήδη εδώ).

Για την Grossmann και την ιδιοσυγκρασιακή της τεχνοτροπία και άποψη τα είχαμε πει όσο εκτενέστατα γίνεται πριν από έξι και πλέον χρόνια και ήδη από τότε γινόταν ο κακός χαμός με το δίπολο των νέων ηχογραφήσεων και των νέων κυκλοφοριών με παλιότερο υλικό (στον Jazzman και αλλού), δηλαδή δεν την προλαβαίναμε.

Και αν με αφορμή το καταιγιστικό ‘Golden Rule’ ήμασταν υποχρεωμένοι να επισημάνουμε την κατά κυριολεξία ανελέητη δυναμική της επί του οργάνου, εδώ με αναδρομική ανακούφιση διαπιστώνουμε (ή μάλλον επιβεβαιώνουμε) ότι η Grossmann ‘αντέχει’ να συμπεριφέρεται στο σαξόφωνο με ηρεμία η οποία φτάνει στα όρια της ιώβειας υπομονής. Αυτό που έχει πατενταριστεί να αποκαλείται ως spiritual στο χώρο της jazz, αλλά δεν είμαι και τόσο σίγουρος τελικά αν πρέπει να μιλάμε για πνευματικότητα ή για ατόφια πνευματική διαύγεια. Εν προκειμένω θα προτιμήσω το δεύτερο, για να κατατάξω το ‘Quartet’ κάπου.

Το ‘Quartet’ είναι ένας δίσκος που πρόωρα ‘σπάει’ τον κανόνα της δημιουργού του, πριν καν αυτός δημιουργηθεί δηλαδή όπως θα τον γνωρίσουμε μετέπειτα, καθώς πατάει μεν σε γνωστούς ή και λιγότερο γνωστούς κανόνες της jazz, αλλά ήδη και σχεδόν με την πρώτη συστήνει ένα τζαζ κουαρτέτο που έρχεται για να δημιουργήσει τον δικό του χώρο και όχι για να αποτίσει φόρο τιμής στον χώρο προέλευσης και υποδοχής του. Κάποια πράγματα φαίνονται με το καλημέρα, λέει ο λαός, και κάποιες φορές έχει δίκιο. Στις πρώτες ακροάσεις σχεδόν ξενίζει ως ένας φιλικός έως και πρόσχαρος επιμέρους δίσκος για τα δεδομένα της, αλλά αυτό είναι μία εσφαλμένη εκτίμηση, οφειλόμενη κυρίως στο ότι έχουμε πρωθύστερα ακούσει ‘τόνους’ από το μετέπειτα καθεστηκυία απαιτητικό υλικό της. Διορθώνεται όμως το σφάλμα στην πορεία των ακροάσεων, και τα πράγματα μπαίνουν στη θέση και στην σειρά τους.

Ξεχωρίζει ασφαλώς το ‘Flügel’, η μεγαλύτερη σε διάρκεια σύνθεση του δίσκου, τοποθετημένη εδώ στη μέση της πρώτης πλευράς, σε σχεδόν σκοτεινά neofolk μονοπάτια κινούμενο από ένα σημείο και μετά, χωρίς βέβαια την αμφίσημη αληθοτιμή του στιχουργικού παράδοξου του εν λόγω είδους να μας απασχολεί εδώ.

Θα χρειαστεί πολλές φορές καθώς θα μιλάμε για την Muriel Grossmann να καταφεύγουμε σε επαναληπτικές παρεκβάσεις για να τονίσουμε πόσο σημαντικός είναι για την τελική αισθητική ανταπόδοση των όσων η ίδια καταφέρνει με το σαξόφωνο, ο κιθαρίστας της, Radomir Milojkovic. Μία (και δύο και τρεις) παραπάνω εδώ, καθώς είναι αυτός ο οποίος σχεδόν με το να την διακόπτει, κρατάει την σύνθεση καλά δεμένη στη γη και συνεπώς και στην ψυχή του ακροατή, μακριά από τις ηδυπαθείς φλυαρίες που όσο γοητεύουν, άλλο τόσο εύκολα απογοητεύουν στον συνήθη κόσμο της jazz.

Η έκδοση είναι υπεράνω κριτικής τόσο ως προς την εργασία που έχει γίνει στο mastering της ηχογράφησης, καθώς σε καμιά περίπτωση δεν έχουμε να κάνουμε με ένα ‘CD εικοσαετίας’, που εγκλωβίστηκε πρόχειρα σε ένα βινύλιο για τις φετιχιστικές ανάγκες των καιρών, όσο βέβαια και στον τρόπο με τον οποίο στήνεται το layout, οι γωνίες και οι ‘κοπές’ του εξωφύλλου στα πρότυπα των αλήστου μνήμης (και φετιχιστικά δηλαδή) flip-back εξωφύλλων από τα βρετανικά (αλλά και τα δικά μας) βινυλιακά 60s, ώστε ο καταναλωτής να αισθανθεί ότι αποκτάει αυτό που πρέπει, με τον τρόπο που πρέπει, και ότι δεν καθίσταται ο ίδιος υποπροϊόν δολώματος. Αυτά θεωρούμε ότι πρέπει να επισημαίνονται διακριτικά, καθώς τα πράγματα στην εργασία αγοράς των δίσκων εκτός από τιμολογιακά, έχουν ξεφύγει και σε ηθικό επίπεδο.

Προσπαθώντας να συγκεντρώσω όλες τις κυκλοφορίες της Grossmann που έχω στη δισκοθήκη μου, για να τοποθετήσω το ‘Quartet’ στην χρονολογική και αξιακή θέση που του πρέπει, εντυπωσιάζομαι εκ νέου από το ποιοτικό μήκος και πλάτος, όσο δε και από το αριθμητικό εύρος, των ηχογραφήσεων/κυκλοφοριών της, και ενώ παράλληλα διαπιστώνω παραλείψεις μου σε κάποιες κυκλοφορίες, που μου δημιουργούν το γνωστό άγχος της έλλειψης, που κάθε μουσικόφιλος ανούσια ή μη αισθάνεται κάθε φορά που έχει βεβαιωθεί ότι βρίσκεται μπροστά σε κάτι πέρα από το τετριμμένο της συνήθειας που τον διατηρεί ακόμη στη φάση.

Ταυτόχρονα αναρωτιέμαι αν έχοντας συμπληρώσει σχεδόν μία εικοσαετία ηχογραφημένων δίσκων, αυτή η εσωτερική καθολική αναγνώριση που έχει κερδίσει η Muriel Grossmann είναι τέλος πάντων κάτι παρηγορητικό για έναν μουσικό κόσμο στον οποίο το ‘εγκληματικά αγνοημένο’ είναι αυτό που κινεί το νήμα των αριστουργημάτων του αύριο ή αν είναι πράγματι έγκλημα το να υπολείπεται η φήμη της πραγματικά πολύ των 3-4 εκείνων ονομάτων τα οποία δεσπόζουν σε όλο αυτό το διάστημα, ενώ παράλληλα έχει ήδη αρχίσει να φθίνει η μούσα τους, σε αντίθεση με την δική της, η οποία εκτός από τα πνευμόνια, έχει πάντοτε ανοιχτά τα αυτιά της τόσο στο μέλλον, όσο και στο παρελθόν της όλης μουσικής που την περικλείει. Αυτά ας τα λύσουν οι ιστορικοί του αύριο όμως, εμείς απλώς ακροατές και αποτιμητές/αγοραστές του σήμερα είμαστε, και τη συνείδηση μας λίγο-πολύ μπορούμε να την έχουμε ήσυχη.

Επί του παρόντος, και παρότι ο δίσκος ήδη μπορεί να βρεθεί στα καλύτερα μαγαζιά και ‘μαγαζιά’ εντός και εκτός συνόρων και διαδικτύου, όσοι είστε ή θα βρεθείτε στην Αθήνα, δεν βλέπω τον λόγο γιατί να μην τον αγοράσετε απευθείας από την πηγή, ήτοι από το νούμερο 79 της οδού Ασκληπιού, που λέγαμε, όπου και ο Θανάσης ‘Modernistas’ μπορεί να σας διηγηθεί αδρομερώς το πως και γιατί ‘έψησε’ την Muriel να κυκλοφορήσει τον δίσκο σε ένα νεοσύστατο (και τότε κατά το ψηστήρι, μάλλον ανύπαρκτο) label, αλλά και να διαπιστώσετε ιδίοις δυνάμεις ότι οι πραγματικά καλοί δίσκοι κυκλοφορούν, αλλά και πωλούνται, από ανθρώπους που πριν και πάνω από όλα γνωρίζουν πως να ακούνε τους δίσκους τους.