Oy Division!
Συνταγές για καταπράυνση (ξεγέλασμα μάλλον) του φόβου του θανάτου... Τόσοι αιώνες ανυπαρξίας πριν από την ταπεινή μας ύπαρξη... Και όμως κάτι μας τραβάει σε αυτό το χρονικό πηγάδι του παρελθόντος χρόνου. Νοσταλγία για κάτι που δεν ζήσαμε; Επιστροφή στις ρίζες; Δύσβατα τούτα τα ψυχαναλυτικά εδάφη, το βέβαιο πάντως είναι ότι έχουμε ανάγκη αυτόν τον ψίθυρο των αιώνων, την αίσθηση ότι κάποια πράγματα αλλάζουν, χωρίς όμως να αλλάζουν στην ουσία τους. Γελάω (ή και ζηλεύω) εκείνους που αλαζονικά νομίζουν ότι όλα συμβαίνουν τώρα για πρώτη φορά. "Ανανέωση δεν είναι να αναζητάς ψυχαναγκαστικά νέους δρόμους, νέους τόπους, νέες ιδέες, νέες συναναστροφές και νέες περιπέτειες, αδιαφορώντας για έναν κόσμο που έσβησε και χάθηκε. Επιστρέφουμε εκεί που ξεκινήσαμε και βλέπουμε τον "τόπο" για πρώτη φορά" λέει ο Ανδρουλάκης στο νέο του βιβλίο. "Η παράδοση είναι ένας βράχος" έλεγε ο "σύντροφος" Μάο, μπορεί να σε καταπλακώσει, αλλά εάν ανέβεις πάνω του μπορείς να δεις μακρύτερα...
Ποιοί είναι λοιπόν αυτοί οι ...Oy Division, με το προφανώς ιντριγκαδόρικο και παραπλανητικό όνομα, που προκάλεσαν τέτοιες σκέψεις; Ένας μάστορας του κλαρίνου (Eyal Talmudi), ένας τραγουδιστής ...punk συγκροτήματος, ένας λέκτορας πανεπιστημίου, ένας μεταπτυχιακός και ένας μουσικός παραγωγός οι οποίοι ένωσαν τις δυνάμεις τους για τη διάσωση του klezmer... Επ, άγνωστη λέξη!
Klezmer λοιπόν: η μη-θρησκευτική μουσική των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης (των Ασκενάζυ δηλαδή). Ένα είδος το οποίο ασφαλώς και υπερβαίνει τα έτσι κι αλλιώς στενά σύνορα του Ισραήλ (όπου σημειωτέον δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές) ενώ ακόμη και το ...indie κοινό έχει πάρει μια μυρωδιά χάρις στην κυκλοφορία δίσκων από σχήματα όπως Black Ox Orkestar (στην Constellation).
Η ευρεία υπερεθνική εξάπλωση των Εβραίων σε αυτές τις γειτονιές του κόσμου δεν θα μπορούσε παρά να αντανακλάται και στη μουσική τους. Έτσι στα klezmer απαντάμε απόηχους από γερμανικό καμπαρέ, αρώματα ουγγρικής πεδιάδας, γαμήλια τσιγγάνικα βιολιά, σλαβικές χάλκινες ραψωδίες, εικόνες οικείες από γνήσια λαϊκά γλέντια μετά από έναν γάμο και (γιατί όχι!) μια κηδεία, αέρηδες που έρχονται από μακριά, κατεβαίνουν την κοιλάδα του Δούναβη και πιάνουν Βαλκάνια για να εκβάλουν τελικά στην πολυπολιτισμική μάνα-Μεσόγειο (δεν είναι τυχαίο ότι σε στιγμές σου έρχονται στο νου μελωδίες από το παλιό αστικό τραγούδι του Αττίκ και του Σουγιούλ).
Οι Oy Division γυρίζουν το ρολόι σε προπολεμικές εποχές, πολύ πριν το Ολοκαύτωμα, υπηρετώντας μια πλούσια παράδοση απροσποίητα αλλά χωρίς δουλικότητα και ύποπτη αυθεντικότητα. Χρησιμοποιούν με δεξιοτεχνία ακορντεόν, κλαρίνο και βιολί (αληθινά "φονικά" όργανα, όταν παίζονται από ανίδεους και μικροφωνικές εφιάλτες στους γνωστούς μας γάμους-κονσέρβα), παίζουν με νεύρο, κοφτά, μεταδίδοντας ενέργεια (για την οποία δεν χρειάζονται πάντα ...volt και ampere!) και καταφέρνοντας να αγγίξουν ακόμη κι έναν ...γκοΐμ (μη-Εβραίο δηλαδή)!
Διόλου περίεργο πάντως αυτό... Όχι μόνο γιατί είθισται να λέμε ότι η μουσική δεν γνωρίζει όρια και εθνικά στεγανά. Αλλά και γιατί κάτι από το εβραϊκό πνεύμα είναι και μέσα στο δικό μας συλλογικό υποσυνείδητο (διαβλέπω εθνικιστικά ...εγκεφαλικά). Ο σύγχρονος άλλωστε δυτικός πολιτισμός μας σε δύο πολιτισμικούς πυλώνες στηρίζεται: τον ελληνικό και τον εβραϊκό. Και ίσως η ανθρωπιστική κρίση των χρόνων μας να οφείλεται εν μέρει στο ότι οι δύο αυτοί πυλώνες είναι πλέον σαθροί. Διότι από τότε που αμφότεροι απέκτησαν κράτος, "βιδώθηκαν" σε τόπους, κρατικά μορφώματα, επίσημες θρησκείες, ορθά δόγματα, ασθένησαν και εκφυλίστηκαν όπως και κάθε είδος που αναπαράγεται αιμομικτικά (ρωτήστε και έναν γιατρό!). Γιατί η ουσία και των δύο ήταν η παγκοσμιότητα (προσοχή, όχι παγκοσμιοποίηση!). Το πνεύμα του μετανάστη, της ελευθερίας, της επιμειξίας, της διασταύρωσης, της προόδου... Το πολύχρωμο, η αβεβαιότητα, η αμφισημία...
Καλό είναι που υπάρχουν τέτοιοι δίσκοι για να μας τα θυμίζουν όλα αυτά...
