Naqoyqatsi
Μια εικοσαετία χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί η περίφημη τριλογία του Godfrey Reggio - από το 'Koyaanisqatsi' του '83, στο 'Powaqqatsi' του '88 και από εκεί στο περσινό 'Naqoyqatsi'. Τα ίδια χρόνια ανέμενε να συμπληρωθεί και η μουσική του Philip Glass, ο οποίος αν και στα εξηνταπέντε του χρόνια πλέον, βρίσκεται σε εκπληκτική φόρμα, καταθέτοντας για αυτό εδώ το τρίτο μέρος ένα έργο αυθεντικό και εντυπωσιακό. Είναι πράγματι αξιοθαύμαστο το πώς ο συνθέτης αυτός καταφέρνει να ξεκόψει τόσο τη μουσική σύνθεση και δομή από την εικόνα, όσο χρειάζεται για να αποκτήσει την υπόσταση ενός αυτοδύναμου έργου, διατηρώντας όμως παράλληλα ατόφια την κινηματογραφική λειτουργικότητά της. Και ο Philip Glass έχει δώσει αρκετές φορές στο παρελθόν σπουδαία soundtracks, τα οποία έχουν υποσκελίσει σε δημοτικότητα ακόμα και τις ίδιες τις ταινίες καθαυτές. Δύο από αυτά είναι σίγουρα η μουσική για τον 'Mishima' του Paul Schrader, όπως και το πρώτο μέρος των 'Qatsi' του '83.
Διαχωρίζω καθέτως στο 'Naqoyqatsi' το σκέλος της ερμηνείας. Εκεί για καλή μας τύχη το έργο αυτό έχει εξαρχής το πάρα πολύ μεγάλο και σημαντικό πλεονέκτημα να είναι η πρώτη συνεργασία του Philip Glass με τον κορυφαίο τσελίστα Yo-Yo Ma. Αυτός ο τελευταίος γίνεται η ''φωνή'' των έντεκα μουσικών θεμάτων του soundtrack. Πρόκειται για μια εξαιρετική σε ευαισθησία, χρώμα και ρομαντισμό απόδοση, η οποία λαμβάνει καταλυτικό ρόλο στην πληρότητα του έργου συνολικά (φαίνεται περισσότερο στις δύο μικρότερες σε διάρκεια συνθέσεις 'New World' και 'Old World', αλλά και στα 'The Vivid Unknown', 'Religion' και 'Primacy Of Number'). Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνουν στο μερίδιο που τους αναλογεί, η εξαιρετική συνοδευτική ορχήστρα από μέλη του The Philip Glass Ensemble και ο διευθύνων Michael Riesman, όπως το '83.
Ο Yo-Yo Ma είναι φοβερός δεξιοτέχνης στο τσέλο. Στα χέρια του το όργανο αυτό γίνεται μαγικό εργαλείο που ανοίγει τις πόρτες της φαντασίας και δεν αστοχεί όταν έχει μπροστά του μια τόσο δυνατή παρτιτούρα, όπως εδώ. Έχω ασπαστεί εξάλλου το ότι η ακαταμάχητη γοητεία του ήχου των οργάνων με δοξάρι είναι ίδια με αυτή των ονείρων. Είναι η ηχητική ανταπόκριση στο κατ' ευχή του διαρκούς και αναλλοίωτου, έναντι της θνησιμότητας και του ληξιπρόθεσμου κάποιων άλλων.
Αναδεικνύοντας όλα τα χαρακτηριστικά στοιχεία της προσωπικότητας του Philip Glass, η ανάπτυξη και η κινητική των παραστάσεων μας ξυπνούν συγκεκριμένες, αντίστοιχες αναμνήσεις (είναι ενδεικτική η εισαγωγή του 'Definition', του 'Intensive Time' και του ομότιτλου θέματος). Αν και συχνά επαναλαμβάνεται ο ίδιος ρυθμός σε διαφορετικές κλίμακες, το 'Naqoyqatsi' είναι λιγότερο μινιμαλιστικό από άλλες δουλειές του Philip Glass και συνδυάζει μια ευφάνταστη επικότητα, αλλά και ασυνήθιστες αλλαγές αρμονικών κατευθύνσεων στα μεγαλύτερα χρονικά θέματα, κρατώντας αμείωτο το περιπετειώδες του ενδιαφέροντός του (η πάλη του Yin και του Yang στα θεμέλια του μοντέρνου κόσμου). Κάτι πολύ δύσκολο αν λάβει κανείς υπόψη ότι εκτείνεται στα εβδομήντα εφτά λεπτά. Είναι αφενός η εμπειρία του συνθέτη και αφετέρου η διεξοδική μουσική του έμπνευση που οδηγούν το εν λόγω έργο σε αυτό το θαυμάσιο αποτέλεσμα.
Ναι, ακόμα και αν το θέμα της ταινίας είναι η τεχνολογία, το υλικό από το οποίο φτιάχνονται κάπου τα ανθρώπινα όνειρα δεν αλλάζει σε γνωρίσματα. Ευτυχώς! Δεν μπορείτε να φανταστείτε σε πόσα πολλά ελπίζουμε πως το μέλλον δεν θα είναι όπως το σημερινό παρόν. Το λιγότερο ...
