How to dismantle an atomic bomb
Οι U2, για μια εποχή ειδικότερα, ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα θέματα για να κουμπώσει με το χαρακτηρισμό "η μεγαλύτερη rock μπάντα του πλανήτη", θυμάστε, που κάθε περιοδικό τον θέλει στο εξώφυλλό του και κάθε γραφιάς σαν εμάς στα νιάτα του ψάχνει την ευκαιρία να τον γράψει (μην περνάτε το "στα νιάτα του" στο ντούκου, ξεπερνιέται). Καταχωρημένος, πλέον, στα read-only αρχεία της μουσικής ιστορίας δεν είναι προσβάσιμος για παρεμβάσεις. Ούτε ανασύρεται, ούτε σβήνεται, απλώς υπήρξε και όπως οτιδήποτε σε κάποια στιγμή πολεμάει τη δική του φθορά.
Εντούτοις, με την κάθε νέα τους κυκλοφορία ή ζωντανή τους εμφάνιση είναι που υποσυνείδητα καλούμαστε να τον συν-επιβεβαιώσουμε, εμείς και αυτοί. Ενέχει, βεβαίως, η περίπτωση και λίγη περιαυτολογία, ακόμη και αλαζονεία. Ήταν πάντοτε δυο σημαντικά στοιχεία στην εικόνα του rock star και του μύθου του. Τι νομίζετε πως τους οπλίζει για να ποζάρουν με τέτοια άνεση για το εξώφυλλο του ενδέκατου στούντιο δίσκου τους, όπως συμβαίνει εδώ;
Το 'How To Dismantle An Atomic Bomb', εξαρχής, δεν κρύβει καμιά ξεχωριστή έκπληξη. Υπό τις περιστάσεις, ίσως το ότι δεν είναι ένα κακό album να είναι από μόνη της η μοναδική και η μεγαλύτερη. Οι τέσσερις Ιρλανδοί είδαν το ακροατήριό τους να μεγαλώνει ηλικιακά, μαζί με αυτούς, και έστω και αν βάζουν ως τίτλο στο καινούργιο τους μια φράση με πολιτικό νόημα ξέρουν πως στις μέρες μας ο κοφτερός λόγος που υιοθέτησαν παλιότερα δεν μπορεί να γίνει σύνθημα, να ξεσηκώσει. Σήμερα δεν έχει καν νόημα να ανεμίσουν επί σκηνής τη λευκή σημαία, όπως άλλοτε. Οπότε το 'How To Dismantle An Atomic Bomb' είναι ένα, τολμώ να πω, συνειδητά απολίτικο album, όπως, πιθανώς, επιτάσσουν οι καιροί.
Οι καλοί U2 ήταν αυτοί της εφηβείας και οι αμέσως μετά. Γεγονότα. Όριο μεταξύ των περιόδων δεν υπήρξε. Και αν υπήρξε, ασφαλώς δεν ήταν η δερματική ακμή, αλλά ίσως, άτυπα μόνον, η αλλαγή του Steve Lillywhite από τη θέση του παραγωγού μέχρι το 'War' και η αντικατάστασή του με τους Brian Eno και Daniel Lanois για τα 'The Unforgettable Fire' και 'The Joshua Tree'. Ήχος με προσωπικότητα και πάθος, δυνατές συνθέσεις, αξιόπιστη ισχύ, στίχοι ευαίσθητοι και αμόλυντοι, που είχαν λόγους να γίνουν διαμαρτυρίες υπέρ του ηρωισμού, της ελευθερίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως και γίνονταν άλλωστε, και το κυριότερο είχαν μια ευπρόσωπη απήχηση.
Οι κακοί U2 ήταν αυτοί που δεν μπόρεσαν να αντικρίσουν κατάματα την επιτυχία ενός συγκεκριμένου στιλ και οι οποίοι, χωρίς να υπάρχει ουσιαστικά λόγος, φιλοδόξησαν μια με το έτσι θέλω αλλαγή και άρχισαν να πειραματίζονται. Τα 'Zooropa' και 'Pop' θα μείνουν ως τα albums τους που κουβάλησαν περισσότερο αυτές τους τις επιλογές, και εκείνη ακριβώς η με το ζόρι αλλαγή ήταν που δεν άρεσε. Πάντως, θα συμφωνείτε φαντάζομαι ότι όσο περισσότερο πολύπλοκες γίνονταν οι μουσικές τους κατευθύνσεις (τις ξετίναξαν τις δυνατότητες του στούντιο όσο λίγοι), τόσο δυσκολεύονταν να εκφραστούν. Άσε που οι προσδοκίες τους θυσίαζαν μονίμως την αμεσότητα του πρώιμου αυθορμητισμού τους, ώστε έφτασε σε σημείο αυτός όχι απλώς να μην λειτουργεί, αλλά να μην συμμετέχει καν.
Στο 'How To Dismantle An Atomic Bomb' φαίνεται πως θέλησαν να δώσουν ένα δεμένο, μεστό rock δίσκο ο οποίος να γεφυρώνει, παρόν και παρελθόν, και να μη δημιουργεί τη γνήσια αίσθηση απλοϊκά και επιφανειακά, αλλά βαθύτερα. Θέτει, επίσης, τέρμα σε κάθε είδους μεγαλεπήβολο και βαρύγδουπο όραμα. Επιτέλους κατάλαβαν πως η μουσική ενίοτε χρειάζεται να είναι απλή.
Και το πρώτο που έκαναν (απαιτούνταν, δηλαδή) ήταν να καλέσουν στην κονσόλα και τους τρεις, Lillywhite, Eno και Lanois. Κάπως έτσι, υποθέτω, πέτυχαν να αναγεννήσουν τον παλιό, κλασικό U2 ήχο. Έξυπνη και με μικρό ρίσκο κίνηση που τους βγήκε. Οι R.E.M. αντιμέτωποι με το rock στο 'Monster', για να μην ξεχνάμε, πελάγωσαν. Οι U2 εδώ, αντιθέτως, απέκτησαν κάτι από την ευθύτητα που είχαν στα eighties, όντες μεσήλικες.
Βεβαίως, το εναρκτήριο 'Vertigo' έχει όλα όσα δεν περιμένει ποτέ κανείς από το νέο single των U2. Κινητικό rock 'n' roll για τις αρένες των γηπέδων, με αλαλαγμούς στο ρεφρέν που δεν έχει, ωστόσο, και καμιά σχέση με τον υπόλοιπο δίσκο. Δικαίως εύκολα ξεπερνιέται (από όποιον και να έβγαινε εκεί θα κατέληγε).
Το πραγματικά σημαντικό περιεχόμενο του παρόντος σηκώνουν οι μπαλάντες προς το τέλος, αλλά και μερικά ρυθμικά tracks - ενδεικτικά τα 'Sometimes You Can't Make It On Your Own', 'City Of Blinding Lights' και 'Crumbs From Your Table'. Κορυφαίο το 'A Man And A Woman', το μοναδικό από ολόκληρο το δίσκο που διεκδικεί διαβολεμένα μια θέση δίπλα στα κλασικά τους. Δεν είναι και λίγο. Όλοι πια, ανεξαιρέτως, πλησιάζουν κάθε νέο cd τους χωρίς ιδιαίτερες προσδοκίες και ας μην το λένε.
Οι U2 έχουν, όντως, κάνει αρκετά στη μέχρι σήμερα καριέρα τους που θα μπορούσαν να θεωρηθούν λάθη. Όλοι τα ξέρουμε, λίγο ή πολύ. Το 'How To Dismantle An Atomic Bomb' δεν ανήκει σε αυτά. Και παρόλο που δεν προχωράει μπροστά τίποτα από ό,τι ήδη ξέραμε για αυτούς, ακούγεται όπως κάθε rock δίσκος που θέλει πρωτίστως να είναι αξιοπρεπής μέσα στα πλαίσια του, και δευτερευόντως καλός. Προσωπικά, τείνω να πιστεύω ότι, εν κατακλείδι, είναι και τα δύο και σίγουρα με τρόπους αποτελεσματικότερους από αυτούς του 'All That You Can't Leave Behind' του 2000.
