Δεκάδα

Οι καλύτερες διασκευές του It΄s all over now, baby blue

Ανάμεσά τους κι αυτές των Echo & The Bunnymen, Bad Religion, Them και Hole. Της Χίλντας Παπαδημητρίου και του Λάζαρου Λαζαρίδη

Στις 22 Μαρτίου 1965, η (αλήστου μνήμης πλέον) Columbia κυκλοφόρησε το Bring it all back home, με το οποίο ο Bob Dylan κατάφερε να αποξενώσει οριστικά τους folkie οπαδούς των τραγουδιών διαμαρτυρίας. Το μισό άλμπουμ ήταν ηλεκτρικό, ενώ οι στίχοι του ήταν - περισσότερο από ποτέ - δυσνόητοι και επηρεασμένοι από τον Ρεμπώ. Τυπικό παράδειγμα της στιχουργικής του Bobby D εκείνη την περίοδο είναι το "It's all over now, baby blue", το οποίο έχει υπάρξει αντικείμενο πολλαπλών αναλύσεων και επεξηγήσεων:

"...Yonder stands your orphan with his gun
Crying like a fire in the sun
Look out the saints are comin' through
And it's all over now, Baby Blue"
.



Its all over now

Άλλοι το θεωρούν ερωτικό, ένα "απόλυτο κομμάτι αποχαιρετισμού" (Tim Riley), άλλοι "τραγούδι ενηλικίωσης που αποχαιρετάει οριστικά τις αυταπάτες του κινήματος διαμαρτυρίας" (Clinton Heylin), ενώ πολλές εικασίες έχουν διατυπωθεί για το ποιος ήταν τελικά ο Baby Blue: ο David Blue, ένας τραγουδοποιός που ήταν μέλος της παρέας του Βίλατζ (για τον οποίο η Joni Mitchell έχει γράψει το "Blue")` ο folkie μουσικός Paul Clayton` η Joan Baez, την οποία αποχαιρετούσε εμμέσως, αλλά σαφώς` ή ο ίδιος ο Dylan; Ο Bob πάντως λέει ότι την εποχή που το έγραφε, είχε κατά νου το ομώνυμο τραγούδι του Gene Vincent. Ίσως τελικά να μην πρόκειται για ερωτικό τραγούδι αποχωρισμού, αλλά για το αντίο του Bob στους έντρομους ακροατές του Νιούπορτ, οι οποίοι δεν πίστευαν στα αυτιά τους ακούγοντας την ηλεκτρική μπάντα του (στην οποία συμμετείχε ο Mike Bloomfield και ο Al Kooper).

 

Ζήτησα από τον Λάζαρο Λαζαρίδη, ιδιοκτήτη των εκδόσεων Λυχνάρι, φανατικό μουσικόφιλο και ερασιτέχνη dj, να διαλέξει τις πέντε αγαπημένες του εκτελέσεις και να μας εξηγήσει γιατί τις προτιμάει από τις 40 (περίπου) άλλες:

"Όταν η Χίλντα μου ζήτησε να επιλέξω ένα τραγούδι που μου αρέσει κι έχει διασκευαστεί από αρκετούς καλλιτέχνες, δε χρειάστηκε να ψάξω πολύ. Το πρώτο που σκέφτηκα αμέσως ήταν το "It's all over now, baby blue", - όχι τόσο γιατί είναι ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια εκείνης της περιόδου του Bob Dylan (που αποτελεί καθοριστικό σημείο στην καριέρα του, καθώς σηματοδοτεί το τέλος της ακουστικής folk περιόδου και την αρχή της τόσο πετυχημένης ηλεκτρικής συνέχειας) - αλλά περισσότερο γιατί έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δική μου ζωή. Είναι απ' αυτά τα τραγούδια που σου δίνουν τη δύναμη να συνεχίσεις· να ξεπερνάς εμπόδια, να ξεπερνάς τον εαυτό σου.



EchoΟι διασκευές του τραγουδιού είναι πολυάριθμες, από την Joan Baez - το 1965 ήταν ακόμη σύντροφος και συνοδοιπόρος του Dylan - ως την Courtney Love και απ' τους Grateful Dead ως τους Bad Religion και τους "δικούς μας" Last Drive, καθώς επίσης και σε διάφορες άλλες γλώσσες, όπως αυτή του Ze Ramalho (Negro Amor). Εύκολο είναι πια σε όλους να τις ακούσουν, ακόμη κι από συναυλίες. Γι' αυτό δε θ' ανατρέξω σε δυσεύρετες μυστήριες εκτελέσεις του τραγουδιού, αλλά σε αυτές που με αγγίζουν προσωπικά.

5. Οι Echo & The Bunnymen το παίζουν επί σειρά ετών στις συναυλίες τους. Μία απ' αυτές τις εκτελέσεις (4/1985) περιλαμβάνεται στο Crystal Days 1979-1999, (Υπήρχε και σ' ένα bootleg του 1985 με τίτλο On Strike Or Songs The Lord Taught Us), αλλά την καλύτερη θα τη βρείτε στο ep Avalache (2000). H βελούδινη χροιά της φωνής του Ian McCulloch δίνει νέα πνοή σ' ένα τραγούδι που δεν τελειώνει ποτέ, όσο δεν τελειώνουν οι χωρισμοί απ' το παρελθόν και νέοι δρόμοι μας περιμένουν.

4. Πριν από αρκετά χρόνια, όταν ακόμη στα αυτοκίνητα υπήρχαν κασετόφωνα, μου συνέβη ένα ευτυχές ατύχημα. Μια κασέτα που είχα φτιάξει με τα καλύτερα τραγούδια του Chris Farlowe κόλλησε μέσα στο κασετόφωνο και δεν έλεγε να βγει ένα ολόκληρο καλοκαίρι - ακόμη εκεί θα είναι, δηλαδή. Έτσι κάθε φορά που πήγαινα κάπου με το αυτοκίνητο, άκουγα οπωσδήποτε την κασέτα, που μπορώ να πω με βεβαιότητα, ότι κάθε φορά μου άρεσε και πιο πολύ. Η εκτέλεση του Chris Farlowe είναι μια blue-eyed soul υπερπαραγωγή με πλούσια ενορχήστρωση και πνευστά. Κάνει ένα κομμάτι αποχωρισμού ν' ακούγεται ταυτόχρονα μελαγχολικό, αλλά και μεγαλειώδες. Κάτι σαν την Τζοκόντα. (Θα το βρείτε στο 14 things to think about, 1966, αλλά αν κάποιος θέλει να του δώσω το παλιό μου κασετόφωνο, παίζει ακόμη...)

3. Η Marianne Faithfull (στο Rich Kid Blues 1971-1984) ακούγεται ν' ανασαίνει στο μικρόφωνο πριν τραγουδήσει, λες και παίρνει κουράγιο, να μαζέψει τα κομμάτια της, για να ξεκινήσει μια εξαιρετική ερμηνεία όλο παράπονο, σαν να είναι η τελευταία φορά που θ' ακουστεί η φωνή της. Ηχογραφήθηκε το 1971 - αφού η σχέση της με τον Jagger είχε τελειώσει, τα φώτα της ράμπας έσβηναν κι η καριέρα της μαζί με την προσωπική ζωή της είχε πάει στα σκουπίδια, καθώς η ίδια βρισκόταν βαθειά χωμένη στα ναρκωτικά. Η φωνή της [θεωρήθηκε τότε ότι] είχε χάσει τη λάμψη της κι έτσι αυτή η ηχογράφηση παρέμεινε ακυκλοφόρητη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '80, τότε που η Faithfull είχε καταφέρει πια να σταθεί γερά στα πόδια της και στη σκηνή, χρησιμοποιώντας αυτή την πλέον "σπασμένη" βραχνή φωνή, ως όργανο ενός καταραμένου καλλιτέχνη.



Choco2. Οι Chocolate Watchband κυκλοφόρησαν αρχικά το τραγούδι στο B-side του single "Sweet Young Thing" τoν Δεκέμβριο του 1966. Είναι μια δυναμική garage εκδοχή, με μια δόση blues από τον χαρισματικό David Aguilar, τραγουδιστή του συγκροτήματος. Μ' αρέσει όμως περισσότερο η remix εκδοχή που βρίσκεται στο LP The Inner Mystique (ένα περίεργο, αλλά επιτυχημένο συνονθύλευμα garage και ψυχεδέλειας, καθώς περιέχει τα καλύτερα τραγούδια της μπάντας, αλλά και μερικά που δεν τους ανήκουν), το οποίο κυκλοφόρησε δύο χρόνια αργότερα, όταν το συγκρότημα βρισκόταν κοντά στη διάλυσή του. Θα βρείτε και τις δύο εκδοχές στο CD της Sundazed του 1994.

1. Απ' τις πολυάριθμες εκδοχές του τραγουδιού, αυτή που παραμένει κορυφαία είναι η εκπληκτική ερμηνεία του Van Morrison με τους Them (στο Them Again, 1966). Ο Van Morrison αξιοποιεί όλες τις φωνητικές του δυνατότητες, ενώ ο Peter Bardens (αργότερα πλήκτρα στους Camel), χρησιμοποιεί κάποια εφέ που θα επηρεάσουν ριζικά την garage ψυχεδελική σκηνή. Τολμώ μάλιστα να πω ότι αυτή η εκδοχή μ' αρέσει περισσότερο απ' το πρωτότυπο - που έτυχε πολλών εκτελέσεων κι απ' τον ίδιο τον Dylan. O Van Morrison έπαιζε συχνά αυτό το τραγούδι σε pub και συναυλίες πριν το ηχογραφήσει με τους Them. Το 1984 το τραγούδησε μαζί με τον Bob Dylan επί σκηνής, στο Λονδίνο.

Οι δικές μου πέντε αγαπημένες εκτελέσεις είναι οι εξής:

5 Dion diMucci, από το άλμπουμ Wonder Where I'm Bound, του 1969.
Τον θυμόμαστε από το "Wanderer" και το "Runaround Sue", αλλά ο Dion συνέχισε και μετά την Βρετανική Εισβολή, κάνοντας στροφή στα blues, τη folk και το rock. Από το άλμπουμ Wonder Where I'm Bound (ο τίτλος προέρχεται από ένα τραγούδι του Tom Paxton), στο οποίο ο Dion ερμηνεύει blues, jazz, folk και Dylan. Το επιλέγω για τις φωνητικές δυνατότητες του Dion - το αντίθετο ακριβώς του Bob - ο οποίος χρησιμοποιεί τους τονισμούς του Dylan στην αρχή του κομματιού, στη συνέχεια όμως ξεχνιέται κι αφήνει τη φωνή του να ξετυλιχτεί σε όλο της το εύρος.

4 Byrds από το άλμπουμ Ballad of the Easy Rider, 1969.
Το αυτονόητο, θα σκεφτεί κανείς: οι Byrds διασκευάζουν Dylan. Ναι αλλά πόσο καλά τον διασκευάζουν! (Για λίγο έπαιξα με την ιδέα να προτιμήσω την εκτέλεση των Grateful Dead από το Vintage Dead, αλλά αφού οι ίδιοι έχουν απορρίψει το συγκεκριμένο άλμπουμ...) Κι άλλωστε, το παιχνίδι της κιθάρας του Clarence White με την κιθάρα του Roger McGuinn είναι μάθημα ιστορίας στην pop τεσσάρων δεκαετιών. Οι δημιουργοί του folk-rock, αφού ανακάτεψαν τον ήχο των Beatles με την αμερικάνικη folk, έκαναν μόδα τις δωδεκάχορδες κιθάρες και τα κρυστάλλινα φωνητικά. Κι εδώ βρίσκονται στην καλύτερη στιγμή τους ως σύνθεση - έστω κι αν το άλμπουμ είναι από τα πιο "καμένα" λόγω υπερβολικής έκθεσης.



Link Wray3 Link Wray από το άλμπουμ Bullshot, του 1979.
Ο βασιλιάς της ηλεκτρικής κιθάρας - όπως τον έχει αποκαλέσει ο Pete Townshed - διασκευάζει Dylan ή μας δείχνει πόσους άσους έκρυβε στο μανίκι του; Από ένα άλμπουμ του 1979, στο οποίο ο Link Wray χρησιμοποίησε όλα τα κόλπα που είχαν τρελάνει κάποτε μια ολόκληρη γενιά μουσικών, και τα οποία υιοθέτησαν κατά κόρον όλοι οι κιθαρίστες από τις αρχές της δεκαετίας του '60. Ουσιαστικά, το τραγούδι γίνεται γι' αυτόν ένα όχημα για να διηγηθεί την πορεία του στη μουσική.

2 Bad Religion από το άλμπουμ της Διεθνούς Αμνηστίας Chimes of Freedom, που περιέχει 72 διασκευές τραγουδιών του Bob Dylan (2011).
Η πιο οργισμένη εκτέλεση του τραγουδιού. Στα μούτρα σας, ρε! φωνάζουν οι Bad Religion. Λες και το τραγούδι γράφτηκε ειδικά γι' αυτούς, για να τα χώσουν στη μουσική βιομηχανία (λέγε με Atlantic). Η surfin' rock pop hardcore punk μπάντα - όπως τους αποκάλεσε ευφυώς ο Βασίλης Παυλίδης πριν χρόνια, στο mic - αλλάζει τη μελαγχολία του κομματιού σε θυμό. Υγιεινό πράγμα ο θυμός, υγιέστερο της μελαγχολίας - αν και όχι εξίσου δημιουργικό.

1 Hole από το single "Malibu", του 1999.
Προτιμώ την τρίτη πιο αξιομίσητη χήρα του 20ου αιώνα σαν ηθοποιό, παρά σαν τραγουδίστρια ή - Θεός φυλάξει! - σαν συνθέτρια. Εδώ όμως εμποτίζει το τραγούδι με πρωτόγνωρο δυναμισμό και μια απίστευτη φρεσκάδα. Κάπου διάβασα ότι κλείνει το μάτι στην εκτέλεση των Chocolate Watchband. Στις κιθάρες, ίσως. Αλλά η Courtney κερδίζει στα φωνητικά. Τραγουδάει πειστικά, απαλλαγμένη από το συνήθη ναρκισσισμό της. Η πιο σύγχρονη μουσικά απόδοση του κομματιού.

+11 Δύο λόγια για την αυθεντική εκτέλεση:

Η ηχογράφηση που ακούμε στο άλμπουμ είναι γυμνή. Ο Dylan συνοδεύει τον εαυτό του με μια κιθάρα, ενώ το κομμάτι χρωματίζει αμυδρά ο μπασίστας Bill Lee (session μουσικός της folk σκηνής και πατέρας του σκηνοθέτη Spike Lee). Στη δισκογραφία του Dylan συναντούμε πολλές, καλύτερες live εκτελέσεις του κομματιού, με κορυφαία κατά τη γνώμη μου εκείνη που ακούγεται στην ταινία No Direction Home, του Μάρτιν Σκορτσέζε. Στην εκτέλεση του Bring it All Back Home, μπορεί ιδεολογικά να έχει αφήσει πίσω του την παράδοση του folk, αλλά τραγουδάει ακόμα - στο συγκεκριμένο τραγούδι, τουλάχιστον - σαν χαμένος γιος του Woody Guthrie. Στην εκτέλεση της ταινίας έχει γίνει ήδη ένας άλλος Dylan. - Ή έτσι υπέθεσα, πριν προσέξω ότι η εκτέλεση της ταινίας είναι απλώς ένα alternate take της αρχικής ηχογράφησης. Συμπέρασμα: κάθε εικασία για τον Dylan είναι λανθασμένη. He's not there.