Έλληνας ακροατής

www.oprohorimenos.gr


Tindersticks Συνηθίζουμε να αυτο-επαινόμεθα ως ακροατήριο οι εν Ελλάδι μουσικόφιλοι. Υποστηρίζουμε ότι διαθέτουμε ένστικτο ανεπτυγμένο και ποιοτικά υψηλό, αισθητήριο πάντοτε ικανό να διαβλέψει το "διαφορετικό" και να προβλέψει αυτό που πρόκειται να καθιερωθεί, σε επίπεδο καλλιτεχνικό, {γιατί αυτό μας ενδιαφέρει άλλωστε, ως γνήσιους οπαδούς "της τέχνης"...}. Για να στηρίξουμε τους ισχυρισμούς μας αυτούς επικαλούμαστε παραδείγματα καλλιτεχνών αντικειμενικά ξεχωριστών και κατ'εμάς τουλάχιστον διαφορετικών που ενώ στη χώρα μας απολαμβάνουν "τιμές ήρωα", στο εξωτερικό περπατάνε στο δρόμο και το μόνο που τους ενοχλεί είναι τα αυτοκίνητα και το καυσαέριο (και όχι οι φανατικοί τους οπαδοί, όπως τους άλλους τους "εμπορικούς" και τους κατασκευασμένους!). Λειτουργεί ακόμη υπέρ μας ο ισχυρισμός ότι δεν κρίνουμε τη μουσική με βάση την χώρα προέλευσης και είμαστε ανοιχτοί σε οτιδήποτε καλό, ανεξαρτήτως καταγωγής του. Και με κάτι τέτοια ο Έλλην μουσικόφιλος τοποθετεί τον εαυτό του σε βάθρο ασφαλώς υψηλότερο από αυτό των αλλοδαπών συναδέλφων του.

Λίγα χρόνια πριν, προτού γίνει και αυτός αληθινός ροκ-σταρ, σημαία των παραπάνω υποστηριζομένων ήταν ασφαλώς ο Nick Cave. Μπορεί όλος ο κόσμος να αναγνώριζε την αξία του, την επιδραστικότητα του και το αμείωτη σταθερότητα της καλλιτεχνικής του προσφοράς, άλλα μόνο στην Ελλάδα ερχόταν ο Νικόλας και γέμιζε τα γήπεδα έτσι για πλάκα, και λιποθύμαγαν οι εναλλακτικές κορασίδες για χάρη του, και μόνο εμείς τον θεωρούσαμε Νο 1, χωρίς αντίπαλο μάλιστα. Στο Lollapalooza τον βάζανε και έπαιζε καταμεσήμερο ενώ ο κόσμος από κάτω έτρωγε hot-dog, και διασκέδαζε με τα δεκάδες ανόητα gadget που έβρισκε στο indie πανηγύρι του Farrell! Σε μας ο Cave ήτανε (και είναι νομίζω...) κάτι σα θεσμός, έξω τον άκουγαν οι πολύ ψαγμένοι, εδώ όλοι (οι του κυκλώματος εννοείται). Τώρα βέβαια τον ακούν όλοι σε κάθε τόπο και εδώ ακόμη περισσότεροι, και οι εκτός κυκλώματος πλέον..., αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.


Nits Από εκεί και πέρα παραδείγματα υπήρξαν πολλά και ομολογουμένως ισχυρά. Κάτι οι Ελληνοφιλίες των Savage Republic και των Tuxedomoon, κάτι που οι Nits έναν καιρό είχανε γίνει λαικοί ήρωες, κάτι ότι τους Tindersticks τους ψιλιαστήκαμε από την αρχή-αρχή και ασφαλώς πριν από κάθε άλλον, κάτι το ένα, κάτι το άλλο, ερχόταν και έδενε πάντοτε η συνταγή και είχαμε την συνείδησή μας καθαρή, για το "πόσα ψάρια πιάνουμε" στον τομέα της μουσικής σε σχέση με τους απ'έξω. Τύχαινε να γνωρίσουμε και κανά πιτσιρικά Άγγλο το καλοκαίρι, που ενώ είχε όλα τα εφτάιντσα των Suede (σε κάθε έκδοση), δεν του έτυχε να ακούσει μισό δίσκο του Bowie, ενώ νόμιζε ότι οι Walker Brothers είναι αλυσίδα καταστημάτων, και επιβεβαιωνόταν και με αυτό τον τρόπο η υπεροχή μας.

Μάλιστα η περηφάνεια μας δε σταματάει ακόμη και όταν αυτό που εμείς ανακαλύψαμε, καθιερώσαμε και θεοποιήσαμε οι άλλοι μόλις το "ψυλιάστηκαν" ασχολήθηκαν ελάχιστα μαζί του και το προσπέρασαν, μάλλον χωρίς πολύ κόπο και τύψεις. Για θυμηθείτε τους Deus και τους Puressence... και άντε οι πρώτοι μία αντικειμενική καλλιτεχνική αξία την έχουν, με τους δεύτερους όμως γιατί τέτοια επιμονή; Βγάζουν τον πρώτο δίσκο... οικεία πράγματα για το συνάφι μας, κατατονία και σκληρές κιθάρες, άκρα του τάφου σιωπή στην Αγγλία (για Αμερική δεν το συζητάω), έρχονται εδώ και μετράμε "θύματα" και την πατάνε και οι ίδιοι και νομίζουν ότι έγιναν σταρ (γυρνάνε στην πατρίδα τους όμως και συνειδητοποιούν τη "μαύρη" αλήθεια...). Δεν καταλαβαίνουν οι άλλοι -λέμε εμείς τώρα- περιμένετε και θα δείτε με τον επόμενο δίσκο θα γίνεο ο χαμός. Βγαίνει και ο δεύτερος- κάτι σε Echo + the Bunnymen από δεύτερο χέρι- και εμείς τα ίδια, διθύραμβοι, sold out και ξανά μανά η μαμά Αγγλία στέλνει τους μαυροφορεμένους νεαρούς στην αφάνεια (στην επιφάνεια βγάζει τους Doves θα μου πείτε τώρα... αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας). Τους Puressence φέτος ούτε ο Λώρης δεν τους θυμήθηκε να τους φέρει στο φεστιβάλ του, και ας μην "του κάθησε" και τίποτε καλύτερο τελικά... Οι Deus πάλι όποτε ξεμένουν από λεφτά έρχονται να παίξουν μουσική σε κάνα μπαρ, να βρουν και καμμιά γυναίκα, ενώ η ηχητική avantguardia για τον Έλληνα εναλλακτικo-ροκά έχει ήδη σταματήσει στο Βέλγικο συγκρότημα και δεν αναμένεται να φύγει από εκεί σύντομα.
Και με βάση αυτά τα δύο τελευταία παραδείγματα λοιπόν άρχισαν και 'μένα να μου γεννιούνται οι αμφιβολίες για το "μουσικό δαιμόνιο" της φυλής, το ξανασκέφτηκα το πράγμα από την αρχή και υπό πρίσμα διαφορετικό και κάπου αλλού δείχνω να καταλήγω- όσο και αν δεν θέλω να το παραδεχτώ... και εγώ , μα κυρίως εσείς!


Puressence Δέχομαι κατ'αρχήν ότι σε πολλές περιπτώσεις όντως είχαμε δίκιο και πετυχαίναμε διάνα στις επιλογές μας, ακόμη και αν οι άλλοι επέμεναν να αγνοούν τους ήρωες μας. Τελικά και ο Cave βγήκε και ξαναβγήκε στο MTV και οι Tindersticks μπόρεσαν να βρουν τους αποδέκτες της θλίψης τους. Για σταθείτε όμως! Είναι τυχαίο το ότι όλοι αυτοί που κατά καιρούς μας ενθουσίασαν πρωτύτερα και αυτόνομα από όλους τους άλλους (και ενίοτε αποκλειστικά ως το τέλος...) στριμώχνονται όλοι κάτω από την ταμπέλα "ΠΙΚΡΑ- ΠΟΝΟΣ -ΘΛΙΨΗ-εδώ η καλή μελαγχολία". Ο Ελληνικός λαός λοιπόν είναι πονεμένος και βασανισμένος, και τόσα έχει τραβήξει και θα τραβήξει ακόμη, επειδή εμείς όμως είμαστε νέοι και διαβασμένοι και κουλτουριάρηδες δε μπορούμε να εκφράσουμε το μαράζι και τον καημό μας μέσω Καζαντζίδη. Είναι πιο chic ο Staples και πιο σοφιστικέ ( έχει γίνει και ο Στέλιος καρά- αγροίκος...). Βέβαια τελευταία η μιζέρια έχει εισχωρήσει και στα εσωτερικά μουσικά δρώμενα, οι Πυξ-Λαξ όμως ποτέ δε θα γίνουν Triffids, γιατί ο λυρισμός απέχει από τον αυτισμό περισσότερο και από την απόσταση Αυστραλίας-Ελλάδας.

Και αυτό οφείλουμε να το παραδεχτούμε (άλλωστε δεν είναι και κακό, ίσα ίσα), τόσα χρόνια όπου πετύχουμε μίζερο, προβληματικό και στις ελαφρύτερες των περιπτώσεων τουλάχιστον ευαίσθητο και με ανησυχίες τραγουδοποιό πέφτουμε με τα μούτρα πάνω του, με τη μία γίνεται δικός μας άνθρωπος και ποτίζει τις "προσωπικές" και όχι μόνο στιγμές μας, με το πικρό ύδωρ της ψυχοφθόρας του τέχνης. Σκέφτομαι λοιπόν τώρα εγώ: συνήθως αυτοί οι τύποι είναι σοβαρά και μετρημένα παιδιά, και ειλικρινείς στην τέχνη τους και δεν επιδίδονται σε τίποτε σαχλαμάρες, ακριβώς λόγω του "ιδιαίτερου αντικειμένου" τους. Μήπως λοιπόν οδηγηθήκαμε σε αυτούς "τυχαία", -βρήκαμε πόνο δηλαδή, και μπήκαμε-, και όχι γιατί δήθεν λειτούργησε ένα υπερφυσικό καλλιτεχνικό αισθητήριο και τα ρέστα; Δηλαδή πόσο φόλα μπορεί να σου βγει κάποιος με τις προδιαγραφές του Jeff Buckley, ο τύπος είναι σχεδόν εγγύηση με τα πιστοποιητικά που τον συνοδεύουν, τον αρπάζεις λοιπόν επ'αφορμή της "πονεμένης φωνής" και εκ των υστέρων σου βγαίνουν και όλα τα άλλα. Και ταλαντούχος κιθαρίστας, και εμπνευσμένος συνθέτης και ανανεωτής του μπλουζ και μύθος εν τέλει με την κατάληξη που είχε. Μπράβο μας λοιπόν, πάλι σε υψηλά στάνταρ κινηθήκαμε.

Που ήσουν όμως αγαπητέ μου όταν ο Kevin Shields άλλαζε μια για πάντα τον τρόπο αντιμετώπισης της κιθάρας ως όργανο; Τί έκανες εσύ όταν στα τέλη των '80ς τα πρώτα raves φέρανε τον ήλιο σε ένα Manchester που είχε εξοντωθεί στη μούχλα του εφαρμοσμένου πεσιμισμού; Και ακόμη πιο πίσω, γιατί κατηγόρησες τους New Order όταν σταμάτησαν να είναι επιτέλους η συνέχεια των "θρυλικών Joy Division" και άνοιξαν το δρόμο στην intellectual χορευτική μουσική. Μα πάνω απ'όλα ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΣΤΑΣΗ ΣΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΑΝΚ ΠΟΥ ΧΑΙΡΕΤΙΣΤΗΚΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΩΣ ΚΑΤΙ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ, ΤΟ HIP-HOP ΔΗΛΑΔΗ;


Smiths Στην περίπτωση αυτή καλύτερα είναι να μη μιλάμε. Το hip-hop στη χώρα μας για να θεωρηθεί -αναφέρομαι σε ένα σχετικά μαζικοποιημένο επίπεδο- σοβαρό είδος μουσικής έπρεπε να έρθουν οι Public Enemy και να ταράξουν τους πάντες, να γίνουν οι ραπ-μεταλ, hip-hop-rock ή όπως θέλετε πείτε το προσμείξεις για να το χωνέψουμε καλύτερα... ενώ για να αποκτήσουμε και hip-hop σκηνή έπρεπε να περάσουν άλλα τόσα χρόνια (και αφού την αποκτήσαμε σε μια νύχτα -γιατί αν ανακαλύψουμε κάτι το οικειοποιούμαστε αμέσως- βλέπουμε τώρα τα χάλια της...). Για ψάξτε λίγο τις δισκοθήκες των "παλιότερων"... θα βρείτε μέσα όλο το παλιό και νεότερο ροκ, σχεδόν όλο το πανκ και το new wave, το Daisy age των De La Soul όμως θα λάμπει πάντα δια της απουσίας του. Και θυμάστε πότε άρχισαν να έρχονται οι δίσκοι των Wu Tang Clang; Και πόσες hip-hop συναυλίες έχουν λάβει χώρα στα μέρη μας; Μετράει κανείς ή μήπως ουσιαστικά δεν μπορεί να αρχίσει το μέτρημα; Όταν όμως άρχισαν να βγαίνουν οι gangsto-σαχλαμάρες με τις super-γκόμενες και τα μεγάλα τα αυτοκίνητα τσιμπήσαμε και εμείς... Φοβερή πρωτοπορία γούστου και προχωρημένη αισθητική... Και υπήρχαν και μερικοί που αποκαλούσαν τους Στέρεο Νόβα "ραπ συγκρότημα". Αιδώς.

Και δηλαδή ποιός μίλησε πριν από πέντε χρόνια στα μέρη μας για ήχο του Σικάγο και το κρυμμένο Bristol, και για πειραματική μετα-ροκ σκηνή, και για επιστοροφή στις kraut επιταγές για εξερεύνηση και σπάσιμο των κανόνων και των κωδικών; Και αν κάποιος μίλησε σχετικά, τον άκουσε κανείς; Και ακόμη και σήμερα ποια η θέση όλων αυτών των πραγμάτων, όχι βέβαια στον συρφετό όσων λένε ότι ασχολούνται με τη μουσική, αλλά ακόμη και στους κόλπους αυτών που θεωρούν εαυτούς "εναλλακτικούς". Οι εναλλακτικοί στην Ελλάδα είτε θα είναι ακόμη ροκάδες που όμως προτιμούν το Αυστραλέζικο πανκ-ροκ και το Paisley-rock των '80ς, είτε θα έχουν κολλήσει σε πέντε πράγματα από την αρχή της δεκαετίας και θα επαναπαύονται σε αυτά. Και οι indie-poppers ψάχνουν ακόμα το νιοστό χαμένο τραγούδι των Smiths και ονειρεύονται με τις συλλογές της Sarah που ανακάλυψαν πρόσφατα, άλλα οι Magnetic Fields παραμένουν για αυτούς όρος και αντικείμενο της επιστήμης της φυσικής. Έχετε δει πολλούς να την ψάχνουν με τα νέα ανεξάρτητα labels, να κυνηγάν να διαβάσουν κάτι πέρα από τα εβδομαδιαία κουτσομπολιά του N.M.E. (και τα μηνιαία του Select); Για ρωτήστε πόσο πουλάνε στη χώρα μας εταιρείες όπως η Kranky και η Thrill Jockey... Και για δείτε πως δεσπόζουν στα ράφια των "μεγάλων δισκοπωλείων" περήφανες και απόλυτα ολοκληρωμένες οι δισκογραφίες των Doors, των Steppenwolf και του Neil Young. Αν βρείτε όμως δίσκο των Associates ή και των Virgin Prunes (για να μιλήσω μόνο για τα παλιά) σημειώστε ημερομηνία, γιατί περί γεγονότος σημαντικού θα πρόκειται. Και βέβαια τα πράγματα είναι απλά. Τα μαγαζιά έχουν ότι πουλάει και στη χώρα μας το παλιό ροκ (το ροκ γενικότερα θα έλεγα...) πουλάει όσο τίποτε άλλο κατά τα φαινόμενα. Οι νέες γεννιές μεγαλώνουν με Doors και Pink Floyd όπως και οι προηγούμενες και οι προ-προηγούμενες και ασφαλώς και οι επόμενες, ένα διάλειμα έγινε με τους Nirvana και τους περί αυτών και συνεχίζουμε ξανά από εκεί που είχαμε σταμάτησει.


Jeff Buckley Θα μπορούσα να υποστηρίξω ακόμη ότι το status του Έλληνα ως ακροατή αντικατοπτρίζεται και στη μουσικη σκηνή της χώρας μας. Πείτε το Ελληνικό ροκ, πείτε το "ανεξάρτητη σκηνη" το ζήτημα είναι ότι τα Ελληνικά συγκροτήματα παίζουν ροκ -του χειρίστου είδους-, πανκ -του ακόμη χειρότερου-, hip-hop -της κακιάς ώρας- και στις φωτεινές εξαιρέσεις καγκουρο-τέκνο με ήχο 3-5 χρόνια πίσω. Η γενική εικόνα είναι αυτή, οι "καλοί" (δε χρειάζετε να τους αναφέρουμε, άλλωστε τώρα είμαι στις "κακές" μου) κάνουν τους "κακούς" να φαίνονται ακόμη πιο αβάσταχτα ανυπόφοροι, και οι τελευταίοι θα ήταν σίγουρα στη φυλακή, αν το μουσικό κοπιάρισμα τιμωρούνταν αυστηρά, και η αστυνομία του καλού γούστου αποκτούσε επιτέλους υπόσταση και αυξημένες αρμοδιότητες!

Όσο το ψάχνω λοιπόν όλο και βρίσκω παραδείγματα εγκλημάτων που ως κοινό διαπράξαμε και διαπράττουμε. Και επειδή μερικές μέρες τυχαίνει να βλέπεις τα πράγματα στραβά, θα αφήσω κατά μέρους τα λογικά ή επαγωγικά συμπεράσματα και τους κατηρτισμένους προλόγους, και δε θα εκφέρω και τον ευλόγως προβαλλόμενο αντίλογο, αλλά θα τελειώσω μονάχα με ένα ερώτημα: Ποιοί είναι αυτοί οι απατεώνες που αποκαλούν τους Calexico "βασιλιάδες του ήχου της ερήμου"; Σα δε ντρεπόμαστε λίγο... θα τρίζουν τα όργανα των Cul De Sac με κάτι τέτοια!