Fractal in the Mic

PJ Harvey - Η μεγάλη επιστροφή

Η πληρέστερη ανάλυση του νέου δίσκου της PJ Harvey που γράφτηκε μέχρι στιγμής. Του Παναγιώτη Μπάρλα



Fractal

 

Πέρασαν τα χρόνια. Τέσσερα από το "White Chalk", δύο από το "A Woman A Man Walked By", δεκαεννιά από το "Dry"... Η 41χρονη Polly Jean διαχειρίζεται το βάρος του χρόνου (και του ονόματος που έχτισε σε είκοσι χρόνια αξιοζήλευτης καριέρας), με θράσος εφήβου και εμπειρία υπερήλικα. Αυτό είναι το σημείο καμπής κάθε σπουδαίου μουσικού: Η στιγμή που αναγνωρίζει το μέγεθός του χωρίς αυτό να τον παρασέρνει σε ματαιόδοξα καπρίτσια. Η στιγμή που καταλαβαίνει πως μπορεί να ξεπερνά τον εαυτό του διατηρώντας ανέπαφα τα νήματα που τον συνδέουν με κάθε προηγούμενο βήμα του. Η PJ Harvey βρίσκεται στο απόγειο της συνειδητοποίησής της και επιστρέφει με ένα δίσκο που -ως συνήθως- ξεπερνά κάθε προηγούμενο επίτευγμά της και ανοίγει πάλι νέους δρόμους μπροστά της. To "Let England Shake" μοιάζει να έχει τις ρίζες του σε ένα τραγούδι του "White Chalk": All those places / Where I recall the memories / That gripped me / And pinned me down / I go to these places / Intending to think / To think of nothing / No anticipate / And somehow expect / You'll find me there / That by some miracle / You'd be aware / I'd risen this morning / Determined to break / The spell of my longing / And not to think / I freed myself from my family / I freed myself from work / I freed myself / I freed myself / And remained alone / And in my thinking / Steal you away / Though you never wanted me / Anyway / Silence / Silence / Silence / Silence

Στο "Silence", η PJ φανέρωσε τη διάθεσή της να ανασκαλέψει τις αναμνήσεις που της γεννά ο τόπος της. Τώρα, όμως, αποφάσισε να βγει από το κουκούλι της σιωπηλής ενδοσκόπησης του "White Chalk". Αφήνει τις προσωπικές αναμνήσεις και επικεντρώνεται στις συλλογικές αφηγήσεις. Αυτές που μετουσιώνουν ένα τόπο σε χώρα. Επικεντρώνεται στην Ιστορία που μετατρέπει μια χώρα σε έθνος και (δυστυχώς...) ένα έθνος σε κράτος. Μια Ιστορία γραμμένη με αίμα -πολύ αίμα- που ακόμη αχνίζει στις ανοιχτές πληγές μιας ξεπεσμένης αποικιακής αυτοκρατορίας, που κατάντησε προτεκτοράτο μιας υπερδύναμης. Ξεφυλλίζοντας τις αιματοβαμμένες σελίδες του CV της Γηραιάς Αλβιόνας, η PJ Harvey κρατάει σημειώσεις για τις φρικιαστικές λεπτομέρειες της πιο απάνθρωπης από τις ανθρώπινες πράξεις: του πολέμου.



PJ Harvey

"Πάντα με ενδιέφερε το τι συμβαίνει στον κόσμο, τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και σε επίπεδο καθημερινότητας. Όμως, ποτέ δεν είχα αισθανθεί πως είχα φτάσει στο σημείο να εκφράσω σωστά με λέξεις, ως συγγραφέας, αυτά τα ενδιαφέροντα. Πιστεύω πως, αν πρόκειται κανείς να καταπιαστεί με τέτοια θέματα, πρέπει να πετύχει μια πολύ λεπτή ισορροπία για να το κάνει σωστά. Δεν ήθελα να το κάνω λάθος. Και δεν ένιωθα έτοιμη να προσεγγίσω τεράστια θέματα όπως οι διαμάχες, οι σχέσεις μας με τα έθνη μας και ο πόλεμος... Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που δοκίμασα να κάνω κάτι τέτοιο. Έφτασα σε ένα επίπεδο στο γράψιμό μου, που με έκανε να πιστέψω πως θα μπορούσα να καταπιαστώ με τόσο σοβαρά θέματα. Το σκεπτικό μου για το γράψιμο αυτού του δίσκου ήταν βασισμένο στην ιδέα του να λειτουργήσω σαν τραγουδίστρια πολεμικών ανταποκρίσεων ("song correspondent"). Πώς θα μπορούσα να μεταφέρω στην πατρίδα τις ιστορίες από το μέτωπο, πώς θα τις επικοινωνούσα στους ανθρώπους;"

 



PJ Harvey 2

 

Το "Let England Shake" είναι ένας δίσκος τυπικά απρόσμενος για τα δεδομένα της. Όσο κι αν η ίδια απορρίπτει τις συγκρίσεις με την Patti Smith (λέγοντας πως αυτή είναι μια εύκολη σύγκριση για τεμπέληδες δημοσιογράφους!), έχει πλησιάσει πλέον τη νεοϋορκέζα θεά. Δεν μιλάω για το μουσικό μέρος της δουλειάς της (το οποίο για τα δικά μου αυτιά και γούστα είναι ήδη ανώτερο), αλλά για το στιχουργικό: Η PJ (όπως και η Patti) είναι -τώρα πια- κυρίως μια ποιήτρια. Πέρασε τα τελευταία δυόμισι χρόνια διαβάζοντας και γράφοντας. Οι προβληματισμοί της κινούνταν στο πλαίσιο της σύγχρονης, μονίμως εμπόλεμης, παγκόσμιας κατάστασης και στην σχέση που προκύπτει μεταξύ των ανθρώπων και των χωρών στις οποίες ζουν. Ειδικότερα για τον δικό της τόπο, την Αγγλία, η PJ αισθάνεται όπως κάθε λογικός κάτοικος οποιασδήποτε αναπτυγμένης ή σχεδόν αναπτυγμένης (ή δήθεν αναπτυγμένης -για να βάλουμε και την Ελλάδα στην κουβέντα) χώρας.



murphy vs goya_001
φωτογραφίες του Murphy και πίνακες του Goya

"Πάντα προβληματιζόμουν για τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και των χωρών. Πάντα με επηρέαζε η πολιτική και η κοινωνία, αλλά δεν είχα φτάσει σε τέτοιο συγγραφικό επίπεδο που να αισθανθώ ότι θα μπορούσα να ασχοληθώ με αυτά τα πράγματα και να το κάνω καλά. Τώρα πια έχω την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για να κάνω σωστά κάτι τέτοιο. Δεν γράφω αυτοβιογραφικά, αλλά με απασχολεί το ανθρώπινο συναίσθημα σε όλες του τις εκφάνσεις. Και αυτή την περίοδο με απασχολεί το ανθρώπινο συναίσθημα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο και με συγκεκριμένα γεγονότα. [...] Προσπάθησα να γράψω με τέτοιο τρόπο, ώστε να εκφράσω και τη σχέση άλλων λαών με τη χώρα τους. Νομίζω πως όλοι έχουμε τέτοια αισθήματα για τη χώρα όπου γεννηθήκαμε: αγάπη, αλλά και μεγάλη απογοήτευση. Ντροπή και αποτροπιασμό και, ταυτόχρονα, μια έντονη επιθυμία να συνδεθούμε με τη χώρα και την Iστορία της. Αυτή η συναισθηματική παλινδρόμηση είναι μια κοινή εμπειρία για πολλούς ανθρώπους. Όλοι έχουμε νιώσει απογοήτευση από τις χώρες μας, για διάφορους λόγους, σε διαφορετικές συγκυρίες. Όμως, σήμερα, βιώνουμε μεγάλες και ταραχώδεις αλλαγές. Αλλαγές που επηρεάζουν πολύ τη σχέση μας με τη χώρα μας και τα όσα συμβαίνουν. Επομένως, πιστεύω πως [το "Let England Shake"] δεν αφορά μόνο τους Άγγλους".



murphy vs dali _02
φωτογραφίες του Murphy και σχέδιο του Dali

Το "Let England Shake" αφορά κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο και κάθε μουσικόφιλο. Η PJ δεν ξεπερνά μόνο τη μέχρι τώρα δημιουργία της, αλλά και τις ίδιες τις επιρροές της. Ο Josh Hurst έγραψε πως η Harvey "έφτιαξε τη δική της folklore μουσική, συμπτύσσοντας δυο αιώνες Iστορίας σε ένα δίσκο με τραγούδια και ιστορίες φαντασμάτων, ύμνους μαχών και εθνικούς ύμνους [...] Πρόκειται για τη λαϊκή μουσική μιας αιματοβαμμένης εθνικής ιστορίας που, κατά βάθος όλοι ξέρουμε, πως είναι απλώς υποθετική". Συμφωνώ απόλυτα. Αυτό που έχει φτιάξει η Polly Jean ξεπερνάει κατά πολύ τις ετικέτες και τα στεγανά της post-modern καλλιτεχνικής κριτικής. Με κεντρική ιδέα να μεταφέρει με τραγούδια "ιστορίες από το μέτωπο", ξεκινάει μια μάχη ηχητικών ισορροπιών που την εκτοξεύει σε πρωτόγνωρους ορίζοντες. Αυτή είναι μια απόπειρα για τη δημιουργία μιας πραγματικά σύγχρονης λαϊκής αγγλικής μουσικής. Μιας μουσικής που αντιστέκεται στο παγκόσμιο σύνδρομο διάσπασης προσοχής υιοθετώντας το: Samples ήχων και λέξεων, πολυπολιτισμικά κλιπάκια και αναφορές σε "αντικαθεστωτικές ενημερώσεις", αντικρουόμενες μουσικές παραδόσεις. Όλα αυτά εμπλέκονται με έναν τρόπο μοναδικό και μεταφέρουν τις ειδήσεις του σήμερα που θα γίνουν η Ιστορία του αύριο (για να παραφράσουμε το στιχάκι των Love). Περιγράφει τα αιματοβαμμένα πεδία μάχης, τους χαροκαμένους ανθρώπους στα όρια της απόγνωσης, τη σκληρή Φύση και την ακόμη σκληρότερη ανθρώπινη φύση, τους κατεστραμμένους πολιτισμούς και τις διασπασμένες κοινωνίες. Τα απεικονίζει όλα μέσα σε ένα ηχητικό πλέγμα που μοιάζει να παίζει ανέμελο, σαν ένα τετράχρονο στη Γάζα. Η ερμηνεία της, εύθραυστη και ανάλαφρη, σαν το φάντασμα ενός παιδιού που περιπλανιέται πάνω από εικόνες φρίκης και μουρμουρίζει, φωνάζει, κλαίει, γελάει, αλλά παραμένει αποστασιοποιημένο από την ίδια τη φρίκη που αντικρίζει.



murphy vs goya_004
φωτογραφίες του Murphy και πίνακες του Goya

 

 

Κλικ εδώ για το δεύτερο μέρος