Tο “i.par.ksia.ko” της VASSIŁINA – και των άλλων γυναικών του δίσκου

Αφορμή για το δεύτερο τεύχος της στήλης Grrrl Talk ήταν η ακρόαση του “i.par.ksia.ko” της VASSIŁINA. Παρατήρησα συμμετοχές στον δίσκο από πολλές γυναίκες μουσικούς που ακούω και εκτιμώ: Τάμτα στο “Fever Ride”, Nalyssa Green στο «Έχω τόσες ζωές», Dolly Vara στο “Red Flag”, οπότε σκέφτηκα ότι εύκολα θα μπορούσαν όλες αυτές να συναδιαλεχθούν μεταξύ τους. Το σύνολο συμπλήρωσε η ολίνα, που έχει συνεργαστεί με τη VASSIŁINA στο “Τo Vazo Terma” (βρίσκεται στο δίσκο της «Τι σε συγκίνησε;») . Και είπαμε πολλά και ενδιαφέροντα. Τις ευχαριστώ όλες για την εμπιστοσύνη.

Πες μου τρία τραγούδια από γυναίκες δημιουργούς που σε έχουν εμπνεύσει, για να τα ακούει όποιο άτομο διαβάζει τη συνέντευξη αυτή.

VASSIŁINA: “No para” της Daniela Lalita, “god's chariots” της Oklou και “Anoche” της Arca. 

Τάμτα: Έχω τόσα πολλά καλλιτεχνικά ερεθίσματα που το να διαλέξω μόνο τρία είναι σχεδόν αδύνατο. Αυτό νομίζω ισχύει για όλους τους καλλιτέχνες. Αλλά αφήνω κάποια που μου έρχονται πολύ γρήγορα στο μυαλό: ”Feminine Energy” της Cobrah, “Video Girl” της FKA Twigs και “Quicksand” της Björk.

Nalyssa Green: “Hope is dangerous thing for a woman like me to have - but I have it” της Lana Del Rey, «Lego» της Λένας Πλάτωνος και “Lady with the braid” της Dory Previn.

Dolly Vara: “Wax Paper” της Tierra Whack, “Son of a Gun” της Rico Nasty και “Queen Bitch” της Lil’ Kim.

ολίνα: “Mr. Sun (miss da sun)” της Greentea Peng, “Seventeen” της Sharon Van Etten και “Shine” της Cleo Sol.

Πες μου λίγα λόγια πίσω από τη δημιουργική διαδικασία/συνεργασία μεταξύ σας.

VASSIŁINA: Σχεδόν όλος ο τελευταίος μου δίσκος γεννήθηκε μέσα από συνεργασίες, και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Για μένα η μουσική δεν είναι μια διαδικασία όπου έρχεσαι να επιβεβαιώσεις το δικό σου ego, αλλά ένας χώρος όπου αφήνεις διαφορετικούς ανθρώπους να μπουν στον κόσμο σου και να τον μεταμορφώσουν. Οι συνεργασίες του “i.par.ksia.ko” δεν έγιναν επειδή «έπρεπε» να υπάρχουν features. Κάθε άνθρωπος εκπροσωπούσε μια διαφορετική πλευρά της ιστορίας που ήθελα να αφηγηθώ. Άλλες φορές έφερνε έναν ήχο που εγώ δεν θα μπορούσα να φανταστώ μόνη μου, άλλες φορές έναν τρόπο να βλέπει τον κόσμο. Με ενδιέφερε περισσότερο η συνάντηση παρά ο έλεγχος. Γενικά πιστεύω πολύ στις δημιουργικές συναντήσεις. Μεγαλώσαμε σε μια βιομηχανία που συχνά καλλιεργεί την ιδέα ότι οι γυναίκες πρέπει να ανταγωνίζονται μεταξύ τους γιατί υπάρχει χώρος μόνο για μία. Προσπαθώ να κάνω ακριβώς το αντίθετο. Να δημιουργώ σχέσεις εμπιστοσύνης, να συνεργάζομαι με ανθρώπους που θαυμάζω και να φτιάχνουμε κάτι που κανείς μας δεν θα μπορούσε να είχε δημιουργήσει μόνος του.

Τάμτα: Μου αρέσει η δυναμική της συνεργασίας και η ανταλλαγή ενέργειας. Το έχω πει και σε παλαιότερη συνέντευξή μου. Έχουμε μια πολύ οργανική σχέση με κάθε KIKI artist. Με τη VASSIŁINA, μάλιστα, έχουμε εξερευνήσει παρόμοιες θεματικές μέσα από τα προσωπικά μουσικά μας projects, όπως η γυναικεία ενδυνάμωση και η ταυτότητα, οπότε ήταν μεγάλη χαρά να συνεργαστούμε και στο “Fever Ride”. Υπήρχε μεγάλη άνεση στην παραγωγική διαδικασία και με προσκάλεσε να φέρω και τη δική μου δημιουργική ματιά στο κομμάτι, κάτι που έκανε τη συνεργασία ιδιαίτερα ευχάριστη και ουσιαστική. Είχαμε συνεργαστεί και σε παρόμοιο πλαίσιο στο camp του “The Villain Heroine”, οπότε το “Fever Ride” λειτούργησε ως μια φυσική συνέχεια της δημιουργικής σχέσης που χτίσαμε τότε.

Nalyssa Green: Αγαπώ τη VASSIŁINA προσωπικά και καλλιτεχνικά και όταν μου ζήτησε να συμμετάσχω στο κομμάτι της «Έχω τόσες ζωές» ήταν δεδομένο ότι θα είναι χαρά μου να το κάνω. Εξάλλου πρόκειται για ένα τραγούδι που με εκφράζει εντελώς. Και εγώ έχω ζήσει άπειρες ζωές ως τώρα και αναμένεται να ζήσω και πολλές ακόμα. Όπως μάλλον όλα μας. Επίσης κάπως νιώθω σα να είμαι μια άλλη παράλληλη ζωή της VASSIŁINA και αυτή δικιά μου.

Dolly Vara: Η VASSIŁINA ήταν φυσικά στο ραντάρ μου ως μουσικός αρκετό καιρό πριν την γνωρίσω, οπότε όταν μου πρότεινε να συνεργαστούμε ήταν κάπως dream come true. Είμαι πολύ επιλεκτική στις συνεργασίες μου και η VASSIŁINA ήταν στάνταρ στο top of the list. Το track από το demo version ήταν ήδη φωτιά, πήγα σπίτι της έγραψε το verse μου επί τόπου και μετά δουλέψαμε λίγο τη δομή και ήταν έτοιμο για μίξη. Είναι απ’ τα λίγα άτομα που ένιωσα πως είχε creative chemistry, όλο αυτό βγήκε πολύ αβίαστα μεταξύ μας και είμαι πολύ περήφανη γι’ αυτό που δημιουργήσαμε.

ολίνα: Η συνεργασία μας είναι αποτέλεσμα μιας όμορφης φιλίας. Μιας φιλίας που ξεκίνησε με αφορμή μια συνεργασία που τότε δεν έγινε, αλλά μας έφερε απότομα κοντά με αποτέλεσμα να καταλάβουμε πολύ γρήγορα ότι έχουμε πολλά κοινά. Κοινούς ηθικούς κώδικες, βιώματα, προσεγγίσεις κι έναν κοινό τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο: με μια κυκλοθυμική αισιοδοξία! Οι φίλες λοιπόν ξεκίνησαν να μιλάνε και για έρωτες. Κι έτσι, μέσα από το κομμάτι μας με τίτλο “Τo Vazo Terma”, συναντήθηκαν δυο παλιές ιστορίες με κοινό παρονομαστή το γεγονός πως ό,τι μένει στις ζωές μας ανεκπλήρωτο, εμείς το κάνουμε τραγούδι. Γίνεται στίχος και αφήνεται ελεύθερος στην αιωνιότητα. Κι έτσι το διασκεδάζουμε αντί να λυπόμαστε γι’ αυτό.

Βλέποντας τη θέση σου σήμερα ως μουσικού/περφόρμερ/δημιουργού/ερμηνεύτριας σε σχέση με την αρχή της πορείας σου, θεωρείς ότι το κοινωνικό φύλο και/ή το βιολογικό σου φύλο (και οι εμπειρίες που συνδέονται με αυτά) επέδρασαν στην καλλιτεχνική εξέλιξή σου; Και με ποιον τρόπο;

VASSIŁINA: Για εμένα ό, τι και αν κάνεις έχει πολιτική δύναμη. Φυσικά και το φύλο μου καθορίζει τα βιώματα μου άρα και το ποια είμαι και τι με καθόρισε στην ζωή. Επίσης δυστυχώς vς γυναίκα που γράφει, παράγει και έχει άποψη για κάθε στάδιο της δημιουργίας, συχνά χρειάστηκε να αποδείξω ότι όντως είμαι εγώ πίσω από αυτό που ακούγεται. Υπάρχει ακόμη η υπόθεση ότι μια γυναίκα είναι κυρίως η φωνή ή η εικόνα ενός project και ότι κάπου υπάρχει ένας άντρας που «στην πραγματικότητα» παίρνει τις αποφάσεις. Αυτό είναι κάτι που έχω συναντήσει άπειρες φορές. Παρ’ όλα αυτά, οι εμπειρίες μου ως γυναίκα έγιναν και η πρώτη ύλη της μουσικής μου. Η ενοχή, η φροντίδα, η οργή, η επιθυμία, η ανάγκη να χωρέσεις σε ρόλους που δεν διάλεξες αλλά και το συλλογικό αλλά και ατομικό τραύμα. Όλα αυτά βρίσκονται μέσα στα τραγούδια μου.

Τάμτα: Φυσικά και οι εμπειρίες μου ως γυναίκα έχουν επηρεάσει την πορεία μου. Αλλά ταυτόχρονα πιστεύω ότι μέσα μας συνυπάρχουν πολλές διαφορετικές ποιότητες και ενέργειες και δεν μου αρέσει να τις περιορίζω σε αυστηρές κατηγορίες. Όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο προσπαθώ να αγκαλιάζω όλες τις πλευρές του εαυτού μου, αντί να χωράω σε έναν συγκεκριμένο ρόλο ή σε μια συγκεκριμένη προσδοκία. Αυτό εκφράζω και μέσα από τη μουσική μου πλέον. Και πιστεύω ότι αυτή η ελευθερία είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα για να εξελιχθεί δημιουργικά ένας άνθρωπος.

Nalyssa Green: Εργάζομαι σα συνθέτης και τραγουδοποιός τα τελευταία 17 χρόνια και έχω κάνει πολλά και σημαντικά πράγματα. Σκέφτομαι κάποιες φορές ότι αν ήμουν άντρας ή αν ήμουν πιο αντρική στο τρόπο που δουλεύω και υπάρχω, ίσως να με έπαιρναν όλοι πολύ πιο σοβαρά και ίσως να είχα μια πιο επιτυχημένη πορεία.

Dolly Vara: Το gender μου σίγουρα επηρέασε την εξέλιξή μου, καθώς ήταν εξαρχής άρρητα συνδεμένο σαν θεματολογία με την μουσική μου. Όσο εξερευνούσα αυτό στην ζωή μου (κι ακόμα το εξερευνώ), τόσο ένιωθα την ανάγκη να το εξερευνήσω και στους στίχους μου. Είναι μια διαδικασία πολύ περίπλοκη, που συχνά σε οδηγεί σε αδιέξοδα και σπάνια σε ξέφωτο. Μα αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα του fluidity μου με οδήγησε στο να χρησιμοποιώ πιο συμβολικούς και πιο περίτεχνους τρόπους να εξηγήσω τις εμπειρίες μου. Στο νέο άλμπουμ βέβαια αισθάνομαι πως κατέληξα να ραπάρω για το queerness και την δυσφορία φύλου μου με έναν πιο literal τρόπο, οπότε ίσως αρχίζει να ξεδιαλύνει κάπως το πράγμα. Είναι σημαντική η παρατήρηση για μένα ως μουσικό πως η διαδρομή του gender μου εξελίσσεται παράλληλα με την μουσική μου.

ολίνα: Ξεκίνησα να γράφω και να τραγουδάω για να πω όσα δεν τολμούσα να πω μιλώντας. Κυρίως και βασικά για βιώματα που σχετίζονται με το φύλο μου. Στην πορεία βέβαια ένιωσα πως και αυτός ο χώρος, όσο ελεύθερος κι αν φαίνεται, βάζει μια γυναίκα δημιουργό σε έναν διαρκή αγώνα δρόμου για να μην την υποτιμήσουν. Υπάρχουν ωστόσο θηλυκότητες που έχουν βιώσει χειρότερα στον χώρο μας και μπροστά σε εκείνες, εγώ απλώς σιωπώ, ακούω και γίνομαι σύμμαχός τους.

Πότε συνειδητοποίησες για πρώτη φορά ότι το φύλο σου επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σε αντιμετωπίζουν στη μουσική - σε επίπεδο δημιουργίας, δισκογραφίας και συναυλιών;

VASSIŁINA: Νομίζω όταν άρχισα να συμμετέχω πιο ενεργά στην παραγωγή και στις τεχνικές αποφάσεις, αλλά και άρχισα να αποκτάω περισσότερα φεμινιστικά εργαλεία και να δουλεύω την εαυτή μου. Παρατηρούσα ότι όταν ένας άντρας μιλούσε για compressors, synthesizers ή ενορχήστρωση θεωρούνταν αυτονόητο ότι γνωρίζει. Όταν μιλούσα εγώ, αρκετές φορές έπρεπε πρώτα να αποδείξω ότι ξέρω τι λέω. Το ίδιο συμβαίνει και στη σκηνή. Ένας άντρας performer μπορεί να είναι επιθετικός ή αυστηρός και να θεωρείται respectful figure. Μια θηλυκότητα πολύ εύκολα χαρακτηρίζεται «bitchάρα» ή “uptight”. Είναι μικρές διαφορές που επαναλαμβάνονται συνεχώς και τελικά διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο δουλεύεις. Όλα αυτά έκαναν click μέσα μου όταν άρχισα να συνεργάζομαι με θηλυκότητες, είτε στην μπάντα μου είτε σε τεχνικό /δημιουργικό επίπεδο, και είδα την τεράστια διαφορά επικοινωνίας και κατανόησης από έναν cis straight άντρα.

Nalyssa Green: Πολύ πιο μεγάλη από ότι θα ήταν λογικό να το κάνω. Νομίζω κάπου γύρω στα 30 μου, ίσως και πιο μετά, άρχισα να σκέφτομαι με βάση το φύλο. Πιο πριν δεν το έβλεπα - και μάλλον δεν ήθελα να το δω - γιατί όταν κάτι δεν το παρατηρείς, νομίζεις ότι δε σε επηρεάζει. Μάλλον κάπου εκεί με το #MeToo άρχισα να συνειδητοποιώ ότι το φύλο μου επηρεάζει τη ζωή μου εξαιτίας του μισογυνισμού της κοινωνίας. Δεν έχω συγκεκριμένα παραδείγματα για τον χώρο της δισκογραφίας και της μουσικής ειδικά, όλες οι εκφάνσεις της ζωής είναι αλλιώς αν είσαι γυναίκα. Όλα είναι λίγο (ή πολύ) πιο περιορισμένα και ανελεύθερα. Σε όλους τους χώρους και σε όλες τις στιγμές της ζωής το βλέπεις μπροστά σου. Για αυτό και μου ήταν δύσκολο να το διακρίνω όταν ήμουν πιο νέα. Γιατί ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της πραγματικότητας. Από τη βεβαιότητα συναδέλφων ότι κάτι δεν το ξέρεις σίγουρα λόγω του φύλου σου μέχρι το ότι πρέπει να χαμογελάσεις ευγενικά σε κάθε μισογυνιστική καφρίλα για να μην χαλάσεις τη φάση κάθε ανδροκρατούμενης συγκυρίας.

Dolly Vara: Απ’ όταν ξεκίνησα να κάνω αυτό που κάνω, πολλοί άλλοι ράπερς (κυρίως άνδρες φυσικά) με υποδέχτηκαν με τεράστια καχυποψία, κάτι που συμβαίνει μέχρι και σήμερα. Υπήρχε ένα disconnect, δεν με αντιλαμβάνονταν σαν κάτι όμοιο, ήμουν λίγο παρείσακτη. Πλέον αυτό για μένα είναι περισσότερο προτέρημα. Όσο μεγαλώνω η ανάγκη μου για αποδοχή συρρικνούται, σε αντίθεση με την ανάγκη μου να ενοχλήσω. Στο κάτω κάτω, ελάχιστα με ενδιαφέρει η εντύπωση που προκαλεί η μουσική μου σε ανθρώπους που αντιλαμβάνονται την τέχνη και κατ’ επέκταση την ζωή σε «κουτάκια». Αυτά ακριβώς τα «κουτάκια» είναι που θέλω να σπάσω.

ολίνα: Όταν ένας ηχολήπτης γέλασε δυνατά τη στιγμή που συνειδητοποίησε πως δεν ήξερα πως η βάση του μικροφώνου λέγεται αλλιώς και γερανός.

Πιστεύεις ότι οι γυναίκες/θηλυκότητες μουσικοί έχουν την ίδια ελευθερία να εκφράσουν θυμό, επιθυμία ή πολιτική άποψη (αυτά δηλαδή που παραδοσιακά αποδίδονται στους άντρες δημιουργούς) χωρίς να κριθούν αυστηρότερα; Και πώς μπορεί να ξεπεραστεί αυτό;

VASSIŁINA: Ε, δεν ξέρω… εμένα οι φίλες μου και τα φίλα μου το κάνουν, και για αυτό τις και τα θαυμάζω. Βέβαια π.χ. στην ραπ σκηνή θα δεις ότι τα femme act που είναι huge είναι ελάχιστα, μετρημένα στο χέρι. Όχι γιατί δεν υπάρχουν, αλλά γιατί δεν θα τους δοθεί το ίδιο βήμα.

Τάμτα: Νομίζω ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ προς το καλύτερο. Συχνά μια γυναίκα γενικά που εκφράζει θυμό, φιλοδοξία ή μια πολύ ξεκάθαρη άποψη εξακολουθεί να κρίνεται πιο αυστηρά. Παρ' όλα αυτά, πιστεύω ότι αλλάζουμε αυτές τις αντιλήψεις, ακριβώς εκφραζόμενες πιο ελεύθερα και πιο αυθεντικά. Όσο περισσότεροι άνθρωποι τολμούν να δείξουν όλες τις πλευρές του εαυτού τους, τόσο λιγότερη δύναμη έχουν τα στερεότυπα. Προσωπικά, προσπαθώ να μην δημιουργώ με βάση το πώς μπορεί να κριθώ, αλλά με βάση το τι θέλω πραγματικά να εκφράσω.

Nalyssa Green: Όχι, σίγουρα δεν μπορούν. Μόνες μας πρέπει να το κάνουμε. Να ξεπεράσουμε τον εσωτερικευμένο σεξισμό μας και να σταματήσουμε οι ίδιες να κρίνουμε τις εαυτές μας και τις άλλες γυναίκες. Να βρούμε την αυτοπεποίθηση. Και να την καλλιεργήσουμε και στις άλλες. Δεν είναι εύκολο. Αλλά αν το κάνουμε, ίσως να αλλάξουμε την κοινωνία δραστικά. Πιστεύω στη δύναμη μας κι ας έχουμε το μικρότερο κομμάτι της πίτας. Αν στηρίζουμε και ενδυναμώνουμε τις εαυτές μας και τις άλλες θηλυκότητες ίσως η υποτίμηση, η φίμωση και ο περιορισμός που πηγάζει από την ανδρική πλευρά του κόσμου να αρχίσει να μην έχει τόση σημασία.

Dolly Vara: Οτιδήποτε κάνει μια θηλυκότητα στην μουσική της θα κριθεί με διαφορετική αυστηρότητα σε σχέση με τους άντρες. Η «φωνή» είναι διεκδίκηση χώρου. Και η ζωή όπως έχει διαμορφωθεί δεν υφίσταται χωρίς διεκδίκηση, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Η διεκδίκηση και η αντίσταση στην καταπίεση της πατριαρχίας είναι πολύ βασικό σκαλοπάτι προς την αλλαγή. Και φυσικά η αλληλεγγύη.

ολίνα: Έχουμε θεωρητικά την ίδια ελευθερία, αλλά κρινόμαστε σαφώς πιο αυστηρά. Και πολλές φορές κρίνουμε κι εμείς οι ίδιες πιο αυστηρά τις εαυτές μας, λόγω του εσωτερικευμένου σεξισμού που υπάρχει μέσα μας. Βλέπω σαν παράδειγμα τις νεότερες γενιές και το ότι δεν δίνουν δεκάρα για πώς τις κρίνει η κοινωνία και προσπαθώ να τους μοιάσω. Ο μόνος τρόπος να ξεπεράσουμε αυτά τα κατάλοιπα είναι να τολμάμε. Να μιλάμε μεταξύ μας, αλλά και ανοιχτά μέσω της τέχνης μας και να προσπαθήσουμε να εξαλείψουμε τις ενοχές που κουβαλάμε. Και κάτι άλλο που λέω συχνά στις φίλες μου, είναι το να επιλέγουμε τις μάχες που δίνουμε. Δεν γίνεται να είμαστε σωστές σε όλα. Μπορεί κάποια μάχη να μην μπορούμε να τη δώσουμε και δεν πειράζει.

Υπάρχει κάποια εμπειρία σεξισμού ή έμφυλης διάκρισης που έχεις βιώσει ή συναντήσει στο χώρο και θεωρείς ότι πρέπει να ακουστεί, αλλά σπάνια σου δίνεται η ευκαιρία να μιλήσεις γι’ αυτήν;

VASSIŁINA: Έχω τόσες ιστορίες…. Μου έχει πει τύπος: «η φωνή σου είναι too sexy και νομίζω ότι απλώς προκαλείς. Δεν είναι μουσική αυτό, το να προκαλείς», ένας άλλος μου είπε «πωωω σε είδα και λέω τι μαλακία θα ακούσω, αλλά ‘ντάξει το πάλεψες, χόρεψες κιόλας. Πες μου αν θες κιθαρίστα». Και φυσικά, η αγαπημένη μου φράση: «οι γυναίκες δεν μπορούν να γίνουν ηχολήπτριες γιατί χάνουν συχνότητες όταν έχουν περίοδο».

Nalyssa Green: Ο χώρος είναι ανδροκρατούμενος. Οι συνθέτες και οι στιχουργοί είναι κυρίως άνδρες. Οι γυναίκες είναι συνήθως μόνο ερμηνεύτριες ιδεών άλλων. Δουλειά εξίσου σημαντική, αλλά σίγουρα υπάρχουν και αξιόλογες δημιουργοί, πολύ περισσότερες από αυτές που φτάνουν στα αυτιά μας. Οι παραγωγοί και οι τεχνικοί είναι σχεδόν όλοι άνδρες. Το ίδιο και όσοι έχουν οποιαδήποτε ισχύ στο χώρο όπως διευθυντές και παράγοντες δισκογραφικών, συναυλιακών χώρων και φεστιβάλ. Είναι κάπως αναμενόμενο η γυναικεία τέχνη να μην είναι του γούστου τους ή να υπάρχει για όλους αυτούς ως κάτι το εξωτικό ως «γυναικεία τέχνη». Για αυτό και όλα τα μεγάλα φεστιβάλ έχουν σχεδόν κατά αποκλειστικότητα ανδρικά ονόματα. Στο μεταξύ αν με ρωτήσεις εμένα π.χ., θα σου πω πως τα πιο αξιόλογα πράγματα που έχουμε μουσικά αυτή τη στιγμή είναι φτιαγμένα από γυναίκες. Αυτή είναι η προσωπική μου κρίση και αν ήμουν σε κάποια θέση ισχύος (εγώ ή κάποια άλλη γυναίκα/θηλυκότητα) η εικόνα θα ήταν πολύ διαφορετική.

Dolly Vara: Πολλές. Είτε σε μορφή ευθείας διάκρισης είτε σε microaggressions. Το βασικότερο είναι κυρίως για το content των κομματιών μου ως «επιφανειακά» ή ως ανούσια. Ή ότι δεν κάνω «αληθινή ραπ», οτιδήποτε κι αν σημαίνει αυτό. Ή ότι δεν είμαι ακριβώς “rapper”, είμαι πιο κοντά στο drag ή πιο κοντά στο ποπ. Φυσικά όλο αυτό έχει να κάνει με την ανασφάλεια που προκαλώ σε άνδρες στην σκηνή, επειδή πολύ απλά το κάνω πολύ καλύτερα απ’ αυτούς.

ολίνα: Αυτό που παρατήρησα φέτος είναι ότι υπάρχει έντονη έμφυλη διάκριση στις επιλογές που κάνουν μεγάλα μουσικά φεστιβάλ στα line-up τους. Στην πλειοψηφία τους είναι άντρες και συνήθως δημοφιλείς. Θα ήθελα να δω περισσότερες θηλυκότητες και νέες δημιουργούς στις σκηνές. Κάνουμε πραγματικά αξιόλογη μουσική και θεωρώ ότι πέρα από καλές στη δουλειά μας αποτελούμε και ωραία πρότυπα και μας αξίζει να ακουστούμε. Τα φεστιβάλ προάγουν πολιτισμό. Δεν θα έπρεπε απλά να ενδιαφέρονται για την κερδοφορία. Θα ήθελα να είναι καθρέφτης της εποχής μας και πιστεύω πως στην πλειοψηφία τους δεν είναι. Ή μήπως είναι;... Γι’ αυτό αξίζει να έρθετε φέτος στο Αγοραφοβικό, όπου curator θα είναι η VASSIŁINA κι έχει φτιάξει ένα φοβερό line-up.

 

Αν μπορούσες να αλλάξεις κάτι στη μουσική βιομηχανία σε σχέση με το φύλο, ποιο θα ήταν; Πώς φαντάζεσαι έναν πραγματικά ισότιμο μουσικό χώρο;

VASSIŁINA: Θα ήθελα να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε το gender σαν marketing εργαλείο. Ένας πραγματικά ισότιμος χώρος είναι αυτός όπου οι θηλυκότητες έχουν ισότιμη πρόσβαση στη λήψη αποφάσεων, στην παραγωγή, στη χρηματοδότηση, στα στούντιο, στις θέσεις ευθύνης. Και είμαστε far behind. Θα ήθελα τα μουσικά φεστιβάλ να είναι μισά-μισά (ή και παραπάνω) από θηλυκότητες. Να είναι νορμάλ αυτό να το δεις, και όχι να το βλέπεις μόνο σε festivals for equality.

Τάμτα: Δεν σκέφτομαι τόσο πώς θα έπρεπε να είναι ένας ιδανικός μουσικός χώρος. Με ενδιαφέρει περισσότερο τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα για να γίνει λίγο καλύτερος. Μέσα από την KIKI Music, την ομάδα μου και συνεργασίες όπως αυτή με τη VASSIŁINA, προσπαθούμε να χτίζουμε σχέσεις βασισμένες στον σεβασμό, την εμπιστοσύνη και την ανταλλαγή ιδεών. Για μένα ένας ισότιμος χώρος είναι ένας χώρος όπου η φωνή κάθε ανθρώπου ακούγεται ουσιαστικά και όπου οι ευκαιρίες δεν καθορίζονται από το φύλο, την εικόνα ή το background κάποιου, αλλά από το όραμα και τη δουλειά του.

Nalyssa Green: Ίσες ευκαιρίες ανεξαρτήτως φύλου. Ενδυνάμωση των γυναικών στο χώρο. Σε όλες τις θέσεις. Να στηρίξουμε τις θηλυκότητες με επιθυμία να υπάρξουν στο χώρο, μπας και τις δουν άλλες θηλυκότητες και νιώσουν ότι θα μπορούσαν κι αυτές να υπάρξουν στο χώρο. Έτσι ώστε κάποτε να καταφέρουμε όντως να υπάρχουμε ισότιμα.

Dolly Vara: Λιγότερο tokenism, λιγότερες pick-mes, λιγότερα «καλά παιδιά» του χώρου, πιο πολλές γυναίκες με νεύρα, πιο πολλές fem rappers, πιο πολλοί unapologetic queer rappers και λιγότερη αντρική μασχαλίλα παντού και σε όλα τα line-ups.

ολίνα: Θα άλλαζα το πώς η μουσική βιομηχανία αντιμετωπίζει τις θηλυκότητες: Όχι σαν ένα «συμπλήρωμα» και όχι με την απαίτηση να έχουν διπλάσιους monthly listeners από έναν άντρα συνάδελφό τους για να τις εκπροσωπήσουν ή να τις επιλέξουν σε ένα line-up. Ονειρεύομαι έναν πραγματικά ισότιμο μουσικό χώρο όπου δεν θα χρειάζεται να αποδείξω συνεχώς κάτι για να κερδίσω τον σεβασμό. Θέλω να δημιουργώ, να πειραματίζομαι, ακόμα και να αποτυγχάνω ή να είμαι «μέτρια» κάποιες μέρες και να έχω το ίδιο δικαίωμα να κάνω λάθος ή να προκαλέσω. Θα ήθελα επίσης funds, έτσι ώστε να έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε πραγματικότητα το όραμά μας, γιατί έχουμε πολλά να πούμε μέσα από τη μουσική και το performance μας.

 

Αν είχες μπροστά σου την εαυτή σου όταν ξεκίνησε να δημιουργεί μουσική, τι θα της έλεγες που σήμερα, μετά από τόσα χρόνια στο χώρο, κρίνεις ότι θα της ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο;

VASSIŁINA: Θα της έλεγα να εμπιστευτεί περισσότερο το ένστικτό της. Να μη φοβηθεί να καταλάβει χώρο. Να μάθει όσο περισσότερα μπορεί γύρω από την παραγωγή, την τεχνολογία και τη βιομηχανία, γιατί η γνώση είναι ελευθερία. Και κυρίως να μη θεωρήσει ποτέ ότι πρέπει να μικρύνει τον εαυτό της για να αισθανθούν πιο άνετα οι άλλοι.

Τάμτα: Δεν ξέρω αν θα με άκουγε κιόλας! Και ίσως καλά θα έκανε. Πιστεύω ότι κάθε ηλικία και κάθε φάση της ζωής χρειάζεται να ζήσει τις δικές της εμπειρίες, να κάνει τα δικά της λάθη και να μάθει μέσα από αυτά. Αν όμως μπορούσα να της πω κάτι, θα ήταν να πειραματίζεται περισσότερο και να βγαίνει πιο συχνά έξω από το comfort zone της. Και κυρίως να μην αφήνει τα σχόλια ή τον φόβο της κριτικής να καθορίζουν τις αποφάσεις της.

Nalyssa Green: Δε βρίσκω κάτι να της πω πέραν από εντελώς πρακτικές συμβουλές που βαριέμαι να απαριθμήσω εδώ. Τα πήγε καλά νομίζω αυτή η μικρή, δεδομένων των συνθηκών. Και σχετικά με το θέμα που συζητάμε εδώ, νομίζω ότι πάντα ένιωθε αλληλέγγυα προς τις θηλυκότητες και τις έψαχνε μέσα στον αχανή ανδρικό μουσικό χώρο ακόμα και όταν δεν είχε τις λέξεις να μιλήσει για όλα αυτά. Από ένστικτο. Και αυτό το ένστικτο της βγήκε σε καλό. Και πάντα ήταν συνδεδεμένη με τη θηλυκότητά. Την ερευνούσε και την πρόβαλε χωρίς ντροπή, χωρίς εκπτώσεις. Ήταν πιστή στην παρόρμηση της να αφουγκραστεί και να υπογραμμίσει τη θηλυκή πλευρά των πραγμάτων. Ακόμα και όταν κάτι τέτοιο δεν ήταν θέμα συζήτησης και δεν έμοιαζε εύκολο να καταναλωθεί από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Βρέθηκε όμως ο κόσμος που είχε ανάγκη να έρθει σε επαφή με αυτή την πλευρά, και αυτό είναι θαυμάσιο.

Dolly Vara: Η διαφορετικότητά σου είναι ατού και όχι μειονέκτημα. Και να θυμάσαι πως ο άνθρωπος μισεί και απορρίπτει ό, τι δεν καταλαβαίνει, αλλά και ό, τι του θυμίζει με κάποιον τρόπο κομμάτια του εαυτού του που έχει θάψει βαθιά. Α! Και να λες «όχι» συχνότερα, αγάπη. Θα σου βγει μόνο σε καλό.

ολίνα: Θα της έλεγα να πάρει μια βαθιά ανάσα και να μην αφήσει το imposter syndrom να την πείσει ότι δεν ανήκει εκεί. Θα της έλεγα να μην εγκλωβιστεί στο κυνήγι των υψηλών προσδοκιών. Να έχει τα μάτια και τα αυτιά της ανοιχτά, να μείνει πιστή στο όραμά της. Και… «Μην σταματήσεις ποτέ να γράφεις. Θυμήσου ότι μπήκες στη μουσική για να εκφραστείς, για να αδειάσεις και να γεμίσεις πάλι το μέσα σου κι όχι για να εισπράξεις το μπράβο κανενός».

 

Στο επόμενο χρονικό διάστημα, η producer/singer-songwriter VASSIŁINA (φωτογραφημένη από τη Lissyelle) θα κυκλοφορήσει το “i.par.ksia.ko” σε βινύλιο και σε remix, θα επιμεληθεί το curation του Αγοραφοβικού Φεστιβάλ 2026 και θα παρουσιάσει τον δίσκο της τον Οκτώβριο. Η καλλιτέχνιδα Τάμτα (φωτογραφημένη με τη VASSIŁINA από τον Πέτρο Αρώνη) δουλεύει πάνω στο επόμενο μεγάλο project της: ένα αγγλόφωνο άλμπουμ («με την ομάδα κινούμαστε προς μια πιο edgy κατεύθυνση: alt-pop με metal επιρροές. Χτίζουμε κάτι που νιώθω πως συνεχίζει τη δυναμική του “THE VILLAIN HEROINE”, αλλά προς μία εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Ελπίζω σύντομα να μπορώ να μοιραστώ μαζί σας teasers»). Η μουσικός Nalyssa Green (φωτογραφημένη με τη VASSIŁINA από την Αλεξάνδρα Μασμανίδη) θα συμμετάσχει στην παράσταση "Γυναίκες της Αλκυονίας" στον αρχαιολογικό χώρο της Λέρνης στην Αργολίδα στις 20 και 21 Αυγούστου 2026. Η rapper Dolly Vara (φωτογραφημένη με τη VASSIŁINA από τη Μαρία Κουτρουμπή) ολοκληρώνει το νέο της άλμπουμ με τίτλο «Σύμπτωμα» («θα κυκλοφορήσει, αν όλα πάνε καλά, ως το τέλος του έτους. Κάποιες φωνές από αυτή την συνέντευξη θα τις ακούσετε και στο άλμπουμ…»). Η μουσικός και στιχουργός ολίνα (φωτογραφημένη από την katerinuko) προετοιμάζεται για την παρουσίαση του δίσκου της που θα γίνει τον Οκτώβρη στην Αθήνα.