Tangerine Dream – Rubycon (50th Anniversary Edition)

Μισός αιώνας από τότε που κυκλοφόρησε το Rubycon. Ο 6ος επίσημος δίσκος των Tangerine Dream, δεν είναι μόνο ένα παράδειγμα της καλύτερης φάσης του συγκροτήματος, δεν είναι μόνο ένα διαμάντι της ambient (στα σπάργανα τότε), πιθανόν και ανάμεσα στα 10 καλύτερα έργα του είδους, κυρίως είναι, τουλάχιστον για μένα, ένα από τα καλύτερα έργα ηλεκτρονικής μουσικής που έγιναν ποτέ. Ε… όλα αυτά μαζί, κάτι λένε.

Επειδή όντως λένε πολλά, αξίζει σε αυτόν τον δίσκο μια πλούσια επανεκδοτική αντιμετώπιση (όπως και ευτυχώς συμβαίνει). Για τα 50 χρόνια έχουμε μια πρόσφατα remastered εκδοχή του δίσκου μαζί με ένα extra track που είναι μια διαφορετική μίξη του ‘Rubycon’ από τον Steven Wilson η οποία έχει το ενδιαφέρον της, και δύο χορταστικά λάιβ από το 1975. Μπορεί αυτή η έκδοση να είναι η αφορμή για αυτό το κείμενο αλλά να σας πω την αμαρτία μου, προσωπικά δεν με νοιάζει να έχω να ακούω κάποια έξτρα λάιβ της εποχής κι ας είναι και πολύ καλά. Προτιμώ να ακούω διαρκώς και στο repeat το αυθεντικό υλικό του άλμπουμ από το 1975 και για αυτό με ενδιαφέρει να μιλήσω εδώ και να το προτείνω με θέρμη σε όσους πιθανόν να μην το έχουν ακούσει. Γιατί χάνουν.

Οι Tangerine Dream παρόλο που ανήκουν και χρονικά και υφολογικά σε αυτό το πράγμα που λέγεται kraut rock, είναι ένα κεφάλαιο πολύ ξεχωριστό και δύσκολα (έως καθόλου) θα τους πεις ροκ. Άντε ζορίζοντάς το το ζήτημα να πούμε ροκ τα πρώτα τους άλμπουμ, το ‘Electronic Meditation’, το ‘Alpha Centauri’ και το ‘Atem’ (το ‘Zeit’ ούτε για αστείο) κι αυτό μόνο λόγω ενορχήστρωσης μιας και δεν καταλαμβάνουν τα ηλεκτρονικά εκεί όλο το χώρο αλλά ακούς και ηλεκτρικές κιθάρες και ντραμς και άλλα διάφορα σε κεντρική θέση. Έχουν τελοσπάντων μια ροκ καταγωγή τουλάχιστον. Η Φαίδρα όμως, το πέμπτο άλμπουμ, έμοιαζε λες και επρόκειτο για άλλο συγκρότημα. Σαν ο στόχος να ήταν άλλος. Ο ήχος έγινε πιο καθαρός και ευανάγνωστος και εντελώς ηλεκτρονικός πια. Χωρίς τα ομολογουμένως πολύ ωραία «νεφη», τη δημιουργική θολούρα του ηλεκτρικού εξπρεσιονισμού του ροκ. Είχε όμως άλλα πράγματα. Είναι ένα ορόσημο. Όχι μόνο για την αλλαγή σε κάτι άλλο πιο φουτουριστικό αλλά γιατί είναι ένα πραγματικά σπουδαίο έργο, avant garde αλλά με μια απόκοσμη ομορφιά, ελκυστική και πρωτόγνωρη. Τα ηλεκτρονικά στη Φαίδρα δεν είναι στριφνά και… παγωμένα (αγαπημένη λέξη των πολέμιων της ηλεκτρονικής μουσικής), έφτιαχναν μια ατμόσφαιρα σχεδόν παραδείσια. Αυτά όλα το 1974.

Αμέσως μετά, το 1975, ουσιαστικά πριν προλάβει κανείς να καταλάβει από που του ήρθε ο ονειρικός ήχος της Φαίδρας, εμφανίστηκε και το ‘Rubycon’. Όπου ενώ χρησιμοποιούνται τα ίδια υλικά, το αποτέλεσμα είναι κάπως διαφορετικό. Πάντα όταν ακούω τον δίσκο, θυμάμαι αμέσως την ταινία «The Abyss» του James Cameron από το 1989. Ο βασικός λόγος είναι ότι το σάουντρακ της ταινίας από τον Alan Silvestri έχει κάποια χαρακτηριστικά σημεία στα χορωδιακά του μέρη τα οποία μοιάζουν αρκετά με στιγμές στο ‘Rubycon’! Αν και γενικότερα δεν έχουν ουσιαστικά σχέση αυτά τα δύο μουσικά έργα, αυτές οι παρόμοιες στιγμές δεν είναι εντελώς τυχαίες από την άποψη ότι και στις δύο περιπτώσεις οι καλλιτέχνες κυνηγούν ένα κοινό ή παρόμοιο αίσθημα. Αυτό είναι η μεγαλοπρέπεια και η ανωτερότητα αυτού που μας υπερβαίνει, του αγνώστου που ξαφνικά μας αποκαλύπτεται. Ο άνθρωπος στέκει ενεός μπροστά σε μια αλήθεια που προηγουμένως του ήταν άγνωστος τόπος. Ένας μύθος. Ένα θαύμα. Μια αποκάλυψη. Στο σάουντρακ της Αβύσσου τα πράγματα είναι πιο παραστατικά, πιο φανερά, βοηθάει σε αυτό βέβαια και το σενάριο πάνω στο οποίο η μουσική κουμπώνει τέλεια.

Στο ‘Rubycon’ είναι πιο υποχθόνια η φάση και κυριολεκτικά και εννοιολογικά. Σαν σύνολο η μουσική εδώ των Tangerine Dream, χωρίς να χάνει στο ελάχιστο το βάθος και την …απύθμενη ομορφιά της, είναι πιο αφαιρετική. Η «φωνή» μιας μυστικής χορωδίας (που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, μόνο μοιάζει με τέτοια) εμφανίζεται μόνο σε ένα σημείο της σύνθεσης, ίσα ίσα για να εμφανίσει για πολύ λίγο, φευγαλέα σχεδόν, ένα πολύτιμο μεταφυσικό άγνωστο φως μέσα στα σκοτάδια του χάους. Σκοτάδια όμως που φαίνεται να κρύβουν πηγές θερμότητας. Πηγές ζωής. Όχι τόσο δυσπρόσιτα όπως ας πούμε στο ‘Zeit’ λίγα χρόνια πριν, όπου είχαμε καεί μέσα στο διαβρωτικό έρεβος του διαστήματος. Τα σκοτάδια του ‘Rubycon’ μοιάζουν όντως να κρύβουν τα βάθη των ωκεανών και την εκστατική στιγμή της εμφάνισης της ζωής, ποιος ξέρει πως, δισεκατομμύρια χρόνια πριν.