Σημεία, μύθοι και τέρατα #2


Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ VJ

Στην Ολλανδία, όπως πιθανόν συμβαίνει και σε άλλες χώρες, υπάρχουν άνθρωποι που στέλνουν επιστολές στο Θεό. Tο Ολλανδικό ταχυδρομείο ανακοίνωσε ότι από δω και στο εξής τα εν λόγω γράμματα θα παραδίδονται στην κρατική τηλεόραση, συγκεκριμένα σ' εκείνο το τμήμα της που υπηρετεί την χριστιανική κουλτούρα (1).

Μέσω της ίδιας ανακοίνωσης μαθαίνουμε και την απάντηση σ' άλλη μια από κείνες τις ερωτήσεις τις οποίες κανείς δε σκέφτηκε να ρωτήσει: τα συγκεκριμένα γράμματα κατέληγαν στον κάλαθο των αχρήστων -μέχρι τώρα.

Το δελτίο τύπου σταματάει εκεί κι έτσι δεν ξέρουμε τι ακριβώς σκοπεύει να κάνει η τηλεόραση με τα γράμματα. Οι συμβολισμοί του ανακοινωθέντος όμως παραμένουν.


TreesMalaysiaΓράμματα στο Θεό. Με την μεταφορική έννοια, τέτοια γράφονται καθημερινά από ποιητές, συγγραφείς και ημερολογιούσες έφηβες. Αλλά τι είδους άνθρωποι άραγε νιώθουν την ανάγκη όχι μόνο να γράψουν ένα γράμμα στο Θεό αλλά και να μπουν στον κόπο να το ρίξουν στο γραμματοκιβώτιο; Και άραγε, πώς να αντέδρασαν σαν άκουσαν ότι τόσα χρόνια κανείς δεν μπήκε στον κόπο να τα παραδώσει στον παραλήπτη; Σε μια δυτική κουλτούρα, γαλουχημένη στα διδάγματα του ορθολογισμού, δεν απομένει και πολλή κατανόηση για κάποιον που αλληλογραφεί με τον Ύψιστο. Κι έτσι οι συγγραφείς των γραμμάτων μοιάζουν με αποτυχημένους αυτόχειρες που αποφασίζουν να ζήσουν λίγο ακόμα, μόνο και μόνο για να δουν το σημείωμά τους να βρίσκει το δρόμο του.

Κι αν η πρώτη εύλογη απορία, είναι "ποιοι τα γράφουν", η αμέσως επόμενη είναι: "τι να λένε άραγε αυτά τα γράμματα;". Η φαντασία οργιάζει: να πρόκειται για εξομολογήσεις, για εναγώνιες προσευχές; Πόση απελπισία να περικλείουν οι γραμμές; Ίσως εδώ να κρύβεται ένας ακόμα λόγος για την τηλεόραση να επέμβει: λίγοι οι στο Θεό γράφοντες, πολλοί οι τις προσευχές τους εισακούοντες...

Το γεγονός πάντως είναι ότι η διεύθυνση του Θεού απέκτησε πια υπόσταση. Κι αν ο Θεός υπήρχε, το ταχυδρομείο θα είχε τώρα εγκαταστήσει την τηλεόραση επίσημα στο θρόνο του. Αλλά στην περίπτωσή μας ο Θεός για τον οποίο μιλάμε ήταν και παραμένει μια ταχυδρομική θυρίδα, ένα γκισέ όπου μπορείς να πεις τον πόνο σου. Κι αν παλιά τα γράμματα του πλήθους μέναν αναπάντητα, τώρα όλοι το ξέρουν: υπάρχει ελπίδα, υπάρχει πιθανότητα για ανταπόκριση από την άλλη άκρη της γραμμής. Κι όταν έρθει η απάντηση, θα είναι με με το θεϊκό τρόπο που της αξίζει: άυλη, διαμέσω των αιθέρων ή των καλωδίων, στο επίπεδο της αναπαράστασης. Επιτέλους, ο Θεός σου στέλνει την απάντηση μέσω της οθόνης του σαλονιού σου - ή για να ακριβολογήσουμε, ο Θεός πλέον ΕΙΝΑΙ η οθόνη του σαλονιού σου.


ToDendroToMonaxoΔυο θεσμοί λοιπόν βγαίνουν στο προσκήνιο και παίζουν τα γράμματα μπαλάκι μεταξύ τους: το Ταχυδρομείο και η Τηλεόραση. Η απουσία ενός τρίτου θεσμού, της Εκκλησίας, είναι μόνο επιφανειακή. Η Εκκλησία παραμένει παρούσα στην εταιρεία παραγωγής που δουλεύει για πάρτη της. Υπάρχει επίσης στη συμπεριφορά εκείνων που γράφουν τα γράμματα, εκείνων που κάποια στιγμή διαπαιδαγωγήθηκαν μέσα στους κόλπους της κι οι οποίοι τώρα την ψάχνουν εναγωνίως. Τέλος, η Εκκλησία υπάρχει διαμέσου της απουσίας της και της άρνησης να πάρει θέση και να διαλέξει. Η σιωπή της επιβεβαιώνει τον βασικό διχασμό που τη διέπει: μήπως σωπαίνει διότι υιοθετεί τα ίδια τα διδάγματα της ορθολογικής σκέψης που εξ' ορισμού θα έπρεπε να υπονομεύει; Ή μήπως προτάσει τη σιωπή της απέναντι στον Λόγο σαν το άπατο πηγάδι απ' όπου οι πιστοί καλούνται να ψαρέψουν τις μεταφορές που τους ταιριάζουν (και, στην ανάγκη, να τις απιθώσουν σ' ένα χαρτί);

Και τι γνώμη να έχει άραγε ένας άλλος θεσμός, ο Νόμος; Αυτός που λέει ότι είναι έγκλημα να ανοίγεις τα γράμματα που δεν απευθύνονται σε σένα, αυτός ο ίδιος που δέχεται τη μαρτυρία των θνητών μόνο μετά από έναν όρκο στο Θείο;

Αν τα γράμματα στο Θεό τα είχαν όλα μέχρι τώρα εκτός από έναν παραλήπτη, πλέον πασχίζουν να σταθούν επάξια δίπλα στα γράμματα για τον Αγιοβασίλη. Αν δεν τα καταφέρνουν, είναι γιατί η συνενοχή στην περίπτωση του Αη Βασίλη είναι πολύ πιο κυνική κι ευκόλως εννοούμενη. Άσε που η τηλεόραση το 'χει βρει το κόλπο από καιρό και επιμένει να δίνει δώρα σ' όλα κείνα τα παιδάκια που δε λένε να μεγαλώσουν. Αρκεί να της στείλεις ένα γράμμα.
_ _ _

(1) Η ολλανδική κρατική τηλεόραση υπόκειται σ' ένα κάπως πολύπλοκο σύστημα. Διαιρείται σε διάφορες αφιλοκερδείς και επιδοτούμενες εταιρείες παραγωγής προγραμμάτων, οι οποίες μοιράζονται μεταξύ τους τον τηλεοπτικό χρόνο. Κάθε μια απο αυτές εξυπηρετεί κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, ο οποίος συχνά συνδέεται με πληθυσμιακές ομάδες (π.χ. θρησκευτικές, μειονοτικές κλπ.) Μ' αυτό το σύστημα, υλοποιείται η εκπροσώπηση στο πεδίο αναπαράστασης όσο τον δυνατό μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού. Ας μην ξεχνάμε ότι συχνά μια από τις βασικές αρχές τις επιδοτούμενης τηλεόρασης είναι η αρχή της μη-διάκρισης: όλοι (βλ: ακόμα και οι μειοψηφίες) έχουν δικαίωμα στον τηλεοπτικό χρόνο. Για αντίθεση, ας αναφέρουμε την ιδιωτική τηλεόραση στην οποία η επιλογή προγραμμάτων γίνεται με βάση ποσοτικά/πλειοψηφικά κριτήρια θεαματικότητας.

[Φωτογραφίες : Bianca Polak]