Σίσσυ Δουτσίου

Κλείνοντας έναν χρόνο “Stichwort” στο MiC κατά την διάρκεια του οποίου ακούστηκαν πολλά και ενδιαφέροντα, άλλοτε λακωνικά και άλλοτε σεντονάτα, από εγχώριους και μη καλλιτέχνες, νομίζω ότι με τη φιλοξενία της Σίσσυς Δουτσίου αυτό το γεγονός «εορτάζεται» με τον καλύτερο τρόπο μια που η Σίσσυ με τις απαντήσεις της δίνει πλουσιοπάροχα «τροφή για σκέψη» στις λέξεις/κλειδιά που της έστειλα.

Πολυτάλαντη και πολύπλευρη αποτέλεσε με το δισκογραφικό ντεμπουτάρισμα της για μένα μία από τις αποκαλύψεις της χρονιάς, περισσότερα επί αυτού προσεχώς.

Διαβάστε λοιπόν προσεκτικά και μετά συμπληρώνετε αν σας βγεί η επιθυμία με την ακρόαση του πρώτου της δίσκου «Προσβολή Δημόσιας Αιδούς» που κυκλοφόρησε φέτος από την Inner Ear, δισκοκριτική του οποίου από τον Άρη Καραμπεάζη μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

13 λέξεις-κλειδιά για την Σίσσυ Δουτσίου

Αθήνα 

 ...«....Αθήνα πόλη φάντασμα - Αθήνα πόλη γκέτο...». Παραθέτω τους Panx Romana, 1989. Ένα τραγούδι που γράφτηκε πριν 36 χρόνια. Η Αθήνα δεν άλλαξε. Η ζούγκλα από μπετόν, το νέφος, η μιζέρια, τα φαντάσματα της ιστορίας. Μια πόλη που στοιχειώνεται από τη σοφία της και πνίγεται στη ρουτίνα της. Punk στίχοι γιατί η Αθήνα, όπως και οι υπόλοιπες μητροπόλεις του κόσμου, δεν χρειάζονται ποιητική περιγραφή αλλά ουρλιαχτά, στριγγλιές, διαδηλώσεις και αυτοοργανωμένες γιορτές. Μας πήρανε την πόλη...τα real estate και ο νεοφιλελευθερισμός πληγώνουν τον ψυχισμό μας. Οι Panx Romana το είπαν καλύτερα από όλους: μια πόλη με ιστορία, μα χωρίς μέλλον.

Ελλάδα 2025

Υστεροκαπιταλισμός σε έναν αρχαίο τόπο. Ένας τόπος που γέννησε τη δημοκρατία και δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε. Ένα τόπος (όχι ο μόνος) που γέννησε τη φιλοσοφία και το θέατρο, τώρα γίνεται πεδίο πειραμάτων λιτότητας, τουριστικής εκμετάλλευσης και πολιτισμικής αποσύνθεσης. Το χρήμα δεν σέβεται τα παιδικά μας χρόνια, τις εφηβικές μας αναμνήσεις, τις ενήλικες απαιτήσεις μας από τη ζωή - τις εκτυπώνει σε μαγνητάκια ψυγείου και τις πουλάει. Η Ελλάδα του 2025 είναι ένα παράδοξο. Ένα μουσείο και ένα εργοστάσιο φτηνής εργασίας ταυτόχρονα. Ερείπια πάνω σε ερείπια, τα αρχαία και τα σύγχρονα.

Προσβολή Δημόσιας Αιδούς

Το πρώτο μου βιβλίο ποίησης με εισαγωγή του Νάνου Βαλαωρίτη. Το πρώτο μου βινύλιο από την Inner Ear. Είμαστε εδώ για να επιτεθούμε στον ηθικισμό της καθεστηκυίας τάξης. Ένας τίτλος που σχολιάζει την εκμετάλλευση του ανθρώπινου σώματος ως κομμάτι κρέας, ένα σώμα χωρίς πρωτοβουλία, χωρίς επιλογή άρνησης. Η κραυγή ενός πλάσματος που αποσιωπάται και έπειτα υποφέρει στη μοναξιά του. Αυτή είναι η πραγματική προσβολή. ΄Όχι η σάρκα που εκτίθεται, αλλά η σάρκα που σιωπά επειδή της αφαίρεσαν τη φωνή.

Επί σκηνής

Εδώ δεν υπάρχει το κοινωνικό συμβόλαιο της καθημερινότητας, υπάρχει μόνο η αλήθεια της στιγμής. Το σώμα παύει να είναι αντικείμενο κοινωνικής επιτήρησης και γίνεται ύπαρξη - φορέας λόγου. Συμπορευόμαστε με ιστορίες ανθρώπων, και μέσα από αυτή τη συμπόρευση, η προσωπική αφήγηση μετατρέπεται σε συλλογική μνήμη. Η σκηνή δεν αναπαριστά απλώς τη ζωή, τη διαπραγματεύεται εκ νέου. Αυτά που απαγορεύονται να αισθανθείς στο δημόσιο χώρο επιτέλους εμφανίζονται κάτω από θεατρικά φώτα, με την προσοχή που τους αξίζει. Το θέατρο δεν είναι μια ατομική έκφραση είναι μια μαρτυρία. Η πράξη του να γίνεσαι μάρτυρας μιας εμπειρίας που ξεπερνά το ατομικό.

Πατριαρχία

Smash it! Η πατριαρχία είναι δομή, δυστυχώς είναι η γλώσσα που μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους. Είναι η ιεραρχία που μπαίνει στο σώμα πριν καν μάθουμε να μιλάμε. 

Αυτό το καιρό ετοιμάζω ένα κείμενο με τίτλο «η πατριαρχία κάτω από το μαξιλάρι μας». Γιατί την κουβαλάμε τόσα χρόνια στις πλάτες μας, μαζί με τις δύο μεγάλες αδερφές της δυστυχίας: την ιεραρχία και την ιδιοκτησία. Τρία βάρη, ένας ζυγός.

Γράφω από τη θέση της δύσκολης, αυτής που δεν κάθισε στη θέση της. Γράφω για όλες εμάς που δεν χωράμε στο καλούπι. Ούτε αρκετά υπάκουες, ούτε αρκετά ευγνώμονες για τα ψίχουλα. Είμαστε πολύ κουρασμένες με τον ρόλο της υπάκουης, της χαζογκόμενας, της καυλιάρας, της νοικοκυράς, της γυναίκας που κρύβεται πίσω από την επιτυχία ενός σπουδαίου άντρα.

Όπως έγραψε η Silvia Federici, ο καπιταλισμός δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς την εκμετάλλευση των γυναικών. Χρειάζεται τη δωρεάν δουλειά μας για να σταθεί όρθιος, το μαγείρεμα, το καθάρισμα, το πλύσιμο, την ανατροφή των παιδιών, τη φροντίδα των ηλικιωμένων, το συναισθηματικό βάρος της οικογένειας. Δουλειά αόρατη, απλήρωτη, αναγκαία.

Ο αγώνας δεν δίνεται σε ένα μέτωπο. Οι αγώνες είναι αλληλένδετοι, αντικαπιταλισμός, αντιρατσισμός, αντισεξισμός. Δεν υπάρχει απελευθέρωση κομμάτι-κομμάτι. Ο φεμινισμός μόνος του δεν θα μας σώσει. Όπως δεν θα μας σώσει ένας αντιρατσισμός που αγνοεί το φύλο, ή ένας αντικαπιταλισμός που ξεχνάει τα σώματα. Η καταπίεση είναι ένα ολοκληρωμένο πεδίο. Η απελευθέρωση οφείλει να είναι ολική.

Προσπαθούμε να απελευθερωθούμε, να εκπαιδεύσουμε η μία την άλλη, ο ένας τον άλλον. Σκοπός μας είναι η ευτυχία, ο αλληλοσεβασμός, η αλληλοεκτίμηση.

Επανάσταση

Υγεία - καύλα και επανάσταση.

Ακούγεται μπανάλ να μιλάμε για επανάσταση. Η λέξη έχει φθαρεί. Αλλά δεν είναι θέμα αισθητικής. Είναι ο κόσμος έτσι όπως τον ονειρευόμαστε.

Αν ήθελα να περιγράψω τον δικό μου κόσμο: απόλυτη ισότητα, απόλαυση και παιχνίδι. Ένας κόσμος χωρίς «τρίτο κόσμο» και «μεγάλες δυνάμεις», γιατί αυτοί οι όροι σημαίνουν ότι κάποιος είναι πάνω και κάποιος κάτω, κάποιος στο κέντρο και κάποιος στο περιθώριο. Ονειρευόμαστε έναν κόσμο όπου η υγεία δεν είναι προνόμιο, η καύλα δεν είναι εμπόρευμα, και ο χρόνος μας δεν ανήκει σε κανέναν άλλον.

Υγεία, καύλα, επανάσταση. Αυτές είναι τρεις λέξεις που το σύστημα θέλει να κρατάμε χωριστά. Η υγεία να είναι ατομική ευθύνη, η καύλα να είναι ντροπή ή χειραγώγηση, η επανάσταση να είναι ουτοπία για αφελείς. Θέλουμε να ζήσουμε. Όχι απλά να επιβιώσουμε. Είμαστε όλοι μας χαμένα παιδιά σε απέραντες πόλεις και ψάχνουμε τρόπο να μεταμορφωθούμε, να βρούμε το κουράγιο να διεκδικήσουμε αυτό που μας ανήκει - τη ζωή μας!

Χάος

Προϋπόθεση. Ο πιο έντιμος τρόπος ύπαρξης. Η θεωρία του χάους μας έδειξε ότι η αταξία δεν είναι απουσία νόμων, είναι πολυπλοκότητα που δεν μπορούμε να προβλέψουμε. Τα μη γραμμικά συστήματα, η ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες, το φτερούγισμα της πεταλούδας που γίνεται τυφώνας. Η φύση δεν λειτουργεί με τάξη, λειτουργεί με δυναμική αστάθεια. Η εντροπία αυξάνεται πάντα. Ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής είναι αμείλικτος. Το σύμπαν τείνει προς την αταξία. Η τάξη που βλέπουμε γύρω μας είναι προσωρινή, τοπική, εύθραυστη. Το χάος είναι ο κανόνας, η τάξη είναι η εξαίρεση.

Το χάος είναι έντιμο γιατί δεν προσποιείται.

Ο πολιτικός κόσμος που ζούμε είναι ένα αφήγημα. Μια προσπάθεια να κρύψουμε το προφανές. Ζούμε μέσα σε ένα σύμπαν και όχι μέσα σε μια πολυκατοικία. Το χάος είναι η αλήθεια. Η δημιουργία μέσα στο χάος είναι η μόνη αυθεντική πράξη.

Μαθηματικά

Σπούδασα αστροφυσική. Πριν γράψω ποίηση, έλυνα διαφορικές εξισώσεις. Πριν γίνω ηθοποιός, παρατηρούσα τον κόσμο μέσα από ένα τεράστιο τηλεσκόπιο στο Brighton. Τα μαθηματικά είναι η γλώσσα πριν τη γλώσσα, υπήρχαν πριν από εμάς, θα υπάρχουν μετά από εμάς. Ο τρόπος που περιστρέφονται οι γαλαξίες, που πεθαίνουν τα άστρα, που καμπυλώνεται ο χωροχρόνος. Η φύση μιλάει με μαθηματικά. Εμείς απλώς μαθαίνουμε να ακούμε.

Η αστροφυσική μου δίδαξε την ταπεινότητα. Είμαστε μια σκόνη άστρων πάνω σε ένα πλανήτη που γυρνάει γύρω από έναν ήλιο, στην άκρη ενός συνηθισμένου γαλαξία. Και ταυτόχρονα μου έμαθε να αντέχω απέναντι στις δυσκολίες, να εκτιμώ τη μια και μοναδική πιθανότητα που είχα να γεννηθώ. Από εκεί κατέφτασα στην ποίηση. Από την μαθηματική ακρίβεια στην αμφισημία. Από τη γλώσσα που περιγράφει τον κόσμο στη γλώσσα που τον διαταράσσει. Αλλά η βάση παραμένει η ίδια. Η αναζήτηση μοτίβων στο χάος.

Ηδονή

Ότι μας έμαθαν να θεωρούμε περιττό είναι συνήθως απαραίτητο. Μας έμαθαν ότι η ηδονή είναι απώλεια χρόνου. Ότι πρώτα δουλεύεις και μετά, αν περισσέψει χρόνος, αν το αξίζεις, απολαμβάνεις. Η ηδονή ως έπαθλο, όχι ως προϋπόθεση της ύπαρξης.

Αλλά ποιον εξυπηρετεί αυτή η λογική; Ένα σύστημα που χρειάζεται σώματα παραγωγικά, όχι σώματα που ζουν. Ο καπιταλισμός φοβάται την ηδονή γιατί η ηδονή είναι ανυπακοή. Ένα σώμα που απολαμβάνει δεν είναι ένα σώμα που υποτάσσεται. Και για αυτό βρίσκει τρόπο να την μετατρέψει σε ναρκισσισμό, σε εγωλατρία, σε αυτοθαυμασμό, σε φιλαυτία, σε αλαζονεία, σε έπαρση. Όμως ο ηδονισμός είναι το αντίθετο της αυταρέσκειας και της υπεροψίας. Σημαίνει ανιδιοτέλεια, αυταπάρνηση, αυτογνωσία και ενσυναίσθηση. Η ηδονή είναι πολιτική πράξη. Το να αρνείσαι να είσαι χρήσιμος κάθε στιγμή της ύπαρξής σου είναι αντίσταση. Ό,τι μας έμαθαν να θεωρούμε περιττό, η τρυφερότητα, το παιχνίδι, η απόλαυση χωρίς σκοπό είναι ακριβώς αυτά που μας κρατάνε ζωντανούς. Το «περιττό» είναι το ουσιώδες. Το απαραίτητο που μας έκρυψαν.

Μεξικό 

Ένας πολιτισμός που δεν ξέχασε ότι ο θάνατος είναι μέρος της ζωής.

Ήμουν στην Puebla στο Μεξικό την Ημέρα των Νεκρών πριν κάποια χρόνια. Αξέχαστη!

Στη Δύση, ο θάνατος σημαίνει τέλος, σιωπή. Τους νεκρούς μας τους θάβουμε στα νεκροταφεία και προσπαθούμε να διαχειριστούμε το πένθος.

Η ισπανική αποικιοκρατία επέβαλε τον Χριστιανισμό με βία στο Μεξικό. Οι προκολομβιανοί λαοί, όμως, Αζτέκοι, Μάγια, Σαποτέκο, δεν εξαφανίστηκαν. Η πίστη τους επιβίωσε μέσα από έναν θρησκευτικό συγκρητισμό. Η Παναγία της Γουαδαλούπε είναι και η αζτέκικη θεά Tonantzin, η Ημέρα των Νεκρών συνδυάζει την καθολική Ημέρα των Ψυχών με αρχαία τελετουργικά προς τη θεά Mictecacihuatl, τη βασίλισσα του κάτω κόσμου.

Ανθρωπολογικά, αυτό που ονομάζουμε «μαγική σκέψη» στη Δύση δηλαδή η πίστη ότι οι νεκροί επιστρέφουν, ότι τα αντικείμενα φέρουν ενέργεια, ότι τα τελετουργικά έχουν πραγματική δύναμη, είναι στην ουσία μια διαφορετική οντολογία. Όχι προ-λογική, όχι αφελής, αλλά μια κοσμοαντίληψη όπου τα όρια ανάμεσα στον ορατό και τον αόρατο κόσμο είναι διαπερατά. Μοιραζόμαστε τον ίδιο κόσμο με τους νεκρούς και τα πνεύματα. Αυτό είναι το πνεύμα αυτής της γιορτής. Αντιπροσωπεύει κάτι που εμείς έχουμε χάσει. Η συνέχεια ανάμεσα στους ζωντανούς και τους νεκρούς. Οι πρόγονοι δεν εξαφανίζονται, επιστρέφουν, τρώμε μαζί τους, χορεύουμε μαζί τους, τραγουδάμε μαζί τους. Οι νεκροί συγγενείς δεν είναι ένας αβάστακτος πόνος αλλά μια παρουσία με άλλη μορφή. Τους χρωστάμε να συνεχίσουμε τα όνειρά τους—εννοείται, τα όνειρα που αγαπάμε και εμείς.

Η ερώτηση που έφερα μαζί μου από αυτό το τετράμηνο ταξίδι είναι το πώς θα ζούσαμε αν κοιτούσαμε τον θάνατο στα μάτια κάθε μέρα, αντί να τον κρύβουμε ο ένας από τον άλλον;

Ναρκισσισμός

Η διάγνωση της εποχής μας, όχι ως ατομική παθολογία, αλλά ως κοινωνική δομή. Η εποχή μας έπηξε από ναρκισσιστές, άτομα που κοιτάζουν μόνο τον εαυτό τους, που ανταγωνίζονται αντί να αλληλοστηρίζονται, που μετράνε την αξία τους σε likes και followers.

Νιώθουμε άρρωστοι προσπαθώντας πάντα να επιτύχουμε την «καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας». Αυτή η φράση είναι ένας μύθος. Μια ιεροσυλία απέναντι στην απλότητα και την αθωότητα της φιλίας. Η βιομηχανία της αυτοβελτίωσης, το self-help, το wellness, όλα πουλάνε την ίδια ψευδαίσθηση, ότι δεν είσαι αρκετός, ότι πρέπει να δουλεύεις ατελείωτα πάνω στον εαυτό σου, ότι η αξία σου είναι project υπό κατασκευή. Ποτέ έτοιμη, ποτέ ολοκληρωμένη, ποτέ αρκετή.

Αλλά η φιλία δεν ζητάει βελτίωση. Η συνεργασία δεν απαιτεί τελειότητα. Η αγάπη δεν είναι ανταγωνισμός. Υπάρχει μια αθωότητα στο να είσαι απλά μαζί με άλλους, χωρίς σκοπό, χωρίς στόχους, χωρίς self-optimization. Αυτό ακριβώς απειλεί ο ναρκισσισμός, τη δυνατότητα να υπάρχουμε χωρίς να αποδεικνύουμε κάτι. Είναι η αδυναμία να δεις τον εαυτό σου μέσα στον άλλον. Η ψευδαίσθηση ότι υπάρχεις μόνος σου σε αυτόν τον κόσμο. Η θεραπεία είναι η αναγνώριση ότι κανείς μας δεν υπάρχει χωρίς τους άλλους.

Cool

Cool είναι οι φίλοι μου και οι φίλες μου.

 Έχουμε μπερδέψει το cool με το attitude. Είναι η ικανότητα να βλέπεις τον άλλον όχι ως μέσο κοινωνικής ή επαγγελματικής εξέλιξης, όχι ως πηγή απήχησης και networking, αλλά ως ύπαρξη που συναντάς στο παρόν. Να ξεπεράσουμε εκείνη τη λογική όπου κάθε σχέση γίνεται εικόνα, κάθε συνάντηση γίνεται περιεχόμενο προς δημοσίευση, κάθε φιλία μια στρατηγική κίνηση επιτυχίας. Cool δεν είναι το να φαίνεσαι χαρούμενος δίπλα σε άλλους που φαίνονται χαρούμενοι, αλλά η αυθεντική συμπαρουσία που δεν χρειάζεται καμία επιβεβαίωση.

Είναι η γαλήνη που προκύπτει όταν σταματάς να βλέπεις τον κόσμο ως αγορά ευκαιριών και αρχίζεις να τον βιώνεις ως δίκτυο ζεστών συναντήσεων. Είναι η συνάντηση που δεν χρειάζεται να φωτογραφηθεί για να υπάρξει. Η άρνηση να μετατρέψεις την ύπαρξή σου σε brand, τις φιλίες σου σε αναβατόριο του δικού σου success story. Cool είναι η επιμονή στην αυθεντικότητα όταν όλα γύρω σου απαιτούν την ψεύτικη εικόνα μιας γνησιότητας.

Αποτυχία

I don't care. Ποιός την ορίζει άλλωστε; Η μόνη μας αποτυχία είναι να μην καταφέρουμε να κατανοήσουμε τον άλλον, να προκαλέσουμε πόνο σε άλλα όντα και να πνιγούμε στον ωκεανό της φιλοδοξίας, του εγωισμού, και της τοξικότητας. Αποτυχία είναι να μην καταφέρεις να υπάρξεις ως συλλογικό ον και να θεωρείς ότι υπάρχεις μόνος σου σε αυτόν τον κόσμο. Αποτυχία είναι η αδυναμία κατανόησης ότι ο κόσμος μας είναι αλληλεξαρτώμενος. Αποτυχία είναι το ghosting, το να μην τολμάς να είσαι δίπλα μου.

Η Σίσσυ Δουτσίου σχεδιάζει αυτό το διάστημα να κάνει ένα μεγάλο ταξίδι στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες. Θα διδάξει θέατρο στο Μπαλί και θα συνεργαστεί με καλλιτέχνες από την Ιάβα για την κατασκευή μάσκας και κουστουμιού. Όλα αυτά θα συνδιαστούν με περιοδεία και ζωντανές εμφανίσεις σε αυτές τις χώρες.

Τέλη Ιανουαρίου είναι προγραμματισμένη μια συναυλία στο Λονδίνο (31.12) στο Delhi Theatre μαζί με μεγάλα ονόματα της λονδρέζικης και της αμερικάνικης spoken word σκηνής.

Την «Προσβολή Δημόσιας Αιδούς» που κυκλοφόρησε τον Μάη από την Inner Ear την βρίσκετε στα δισκοπωλεία και ψηφιακά εδώ.

https://sissydoutsiou.bandcamp.com/album/o