Eve Libertine

Ο όρος "τέχνη" αποτελεί βιβλίο από μόνος του

Στα πλαίσια του SoundActs 2016, η Eve Libertine, η μία από τις δυο ερμηνεύτριες των αναρχο-φεμινιστο-πανκ Crass (η άλλη ήταν η Joy De Vivre) και η φωνή πίσω από το μνημειώδες "Penis Envy" των τελευταίων, θα εμφανιστεί με τον συνθέτη και σταθερό συνεργάτη της Charles Webber το Σάββατο 7 Μαΐου στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων στην Αθήνα. Η εμφάνισή τους μάλλον ως performance μπορεί να χαρακτηριστεί και όχι ως συναυλία, όπως θα δείτε και στην πορεία της συνέντευξης αυτής.

Eve LibertineΕίσαι ενεργή στη μουσική από τα τέλη της δεκαετίας του '70, μία περίοδο κατά την οποία το τρίτο κύμα του φεμινισμού και ο σύγχρονος αναρχισμός γκρέμιζαν τα σύνορα στην τέχνη και στην κοινωνία σε μεγάλο βαθμό. Επηρέασε κάποιο από αυτά τα κινήματα την εμφάνισή σου ως καλλιτέχνιδας - και με ποιους τρόπους;

Η οποιαδήποτε κοινωνική αλλαγή θα είχε επηρεάσει τον τρόπο σκέψης μου, όπως γίνεται με όλους μας, καθώς τα πάντα συνδέονται μεταξύ τους. Ωστόσο, το γεγονός ότι με μεγάλωσαν με τρόπο που να μη φοβάμαι τους άντρες και να σέβομαι τον εαυτό μου ως γυναίκα θα είχε μεγαλύτερο αποτέλεσμα σε εμένα από την οποιαδήποτε πολεμική. Συνειδητά, προσπαθώ αρχικά όταν συναντάω κάποιο άτομο να το αντιμετωπίζω ως ανθρώπινο ον παρά ως άντρα ή ως γυναίκα, επιτρέποντας έτσι στο ποιόν του να έχει τον λόγο. Ενεπλάκην στο φεμινιστικό κίνημα στις αρχές της δεκαετίας του '70 και είδα να αναπτύσσονται ιεραρχίες - κάτι που φαίνεται να συμβαίνει σε όλες τις ομάδες και σε όλα τα κινήματα - οι οποίες οδήγησαν σε μια στάση του τύπου "εμείς και αυτοί", την οποία ένιωθα ότι πόλωνε και ως εκ τούτου πάγωνε κάθε πιθανότητα πραγματικής αλλαγής.

Αν και η μουσική και οι τέχνες γενικά υποτίθεται ότι προωθούν την ισότητα και την ελευθερία, έχω την αίσθηση ότι η avant-garde και το punk (στα σπάργανά τους τουλάχιστον) ήταν ανδροκρατούμενα (ακόμα και μάτσο) πεδία. Τι έχεις να σχολιάσεις επ' αυτού και πώς εκφράστηκες καλλιτεχνικά ως γυναίκα σε ένα τέτοιο περιβάλλον;

Το να ορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο "τέχνη" αποτελεί βιβλίο από μόνο του! Δεν πιστεύω ότι η μουσική και η τέχνη "υποτίθεται" ότι κάνουν κάτι. Αυτό που εγώ αποκαλώ τέχνη είναι, εξ ιδίας φύσεως, άφοβο - δεν αναγνωρίζει σύνορα και εξερευνά νέα εδάφη, γλώσσες, τρόπους αντίληψης και ύπαρξης. Πολλά από αυτά που αποκαλούνται τέχνη εγώ δεν τα θεωρώ ριζοσπαστικά ή όντως διερευνητικά, ωστόσο κάποια από αυτά μπορούν να είναι ενδιαφέροντα, όμορφα, συναρπαστικά και να βελτιώσουν τις ζωές μας. Άλλα πάλι νομίζω πως όχι! Τα περισσότερα ήταν ανδροκρατούμενα για αιώνες. Υπήρχαν ωστόσο πολλές γυναίκες που δούλευαν στο avant-garde και στο punk κίνημα. Κάποιες μπάντες ήταν μάτσο, αλλά εγώ ποτέ δεν βρέθηκα σε άσχημη θέση ή σε αδυναμία να πω αυτό που ήθελα να πω. Πάντα ένιωθα ότι η μάτσο αρσενική στάση προερχόταν από το φόβο, και ακόμα το νιώθω αυτό. Δε θεωρώ ότι έχω κάποιον "καλλιτεχνικό εαυτό", είναι απλά μέρος της ζωής μου και βρίσκεται σε ό, τι κάνω.

Τι γνώμη έχεις για τους νέους τρόπους δημιουργίας και προώθησης μουσικής μέσω διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων; Είναι κάτι που σε απασχολεί;

Δεν με ενδιαφέρει και πολύ - προέρχομαι από μια πιο απτή εποχή. Δεν χρησιμοποιώ τα κοινωνικά δίκτυα - μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν δυσβάσταχτα αν τους το επιτρέψεις. Καταλαβαίνω τον τρόπο που αυτό συμβαίνει και δεν έχω καμία πρόθεση να με κυριεύσουν οι απαιτήσεις τους. Προτιμώ να βλέπω και να ακούω και να νιώθω όλα όσα υπάρχουν γύρω μου όταν ζω την κάθε μέρα μου.

Eve LibertineΤι σε ενέπνευσε στα γραπτά και στις έρευνες του Βίλχελμ Ράιχ και τα χρησιμοποίησες για την περφόρμανς "Άκου, Ανθρωπάκο!";

EL: Ο Ράιχ ήταν ένας ριζοσπάστης και εμπνευστικός στοχαστής, συγγραφέας και εφευρέτης. Το "Άκου, Ανθρωπάκο!" είναι μια σπουδαία κραυγή στους ανθρώπους για να σκεφτούν μόνοι τους.

CW: Ο Ράιχ πάντα αποτελούσε ένα αντικείμενο ενδιαφέροντος και των δυο μας για πολλά χρόνια, ξεχωριστά για τον καθένα μας πριν καν γνωριστούμε. Το πρότζεκτ το ίδιο κατά μία έννοια δημιουργήθηκε φυσικά με έναν αβίαστο τρόπο. Είχαμε μόλις γνωριστεί μετά που δουλέψαμε στην όπερά μου "The Glass Hotel", που την έκανα με τη Lore Lixenberg. Η τελευταία με τη σειρά της ήξερε την Eve και την έβαλε στο πρότζεκτ. Το αντίγραφό μου της "Λειτουργίας του Οργασμού" είχε κάποια σχέση με το πρότζεκτ και μετά το τέλος του, ο Ράιχ βρισκόταν ακόμα στον αέρα. Έτσι, ανακάλυψα το "Άκου, Ανθρωπάκο!", ένα βιβλίο που πραγματικά δεν μοιάζει με κανένα άλλο του Ράιχ, ουσιαστικά είναι ένα προσωπικά γραμμένο "κατηγορώ" του. Το ότι μόλις είχα γνωρίσει την Eve και το ότι διάβαζα εκείνα τα λόγια έμοιαζε να είναι μια συγχρονισμένη σύνδεση. Ο Ράιχ ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος συμπόνια, πάθος, ερευνητικό πνεύμα και ελπίδα, ένας άνθρωπος που σύζευξε την προσωπική ευθύνη και την προσωπική λογοδοσία, τον πυρήνα δηλαδή του αναρχισμού, με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν και οι Crass μετά από αυτόν. Όλη η πόνεση για τον κόσμο γύρω του είχε μετατραπεί σε βιτριολική οργή, ήταν η αντανακλαστική αντίδραση ευαίσθητων ατόμων παγιδευμένων σε μια άπονη, υποκριτική και κενή κοινωνία. Το κείμενο του "Άκου, Ανθρωπάκο!" εύκολα θα μπορούσε να είναι ένα συνοδευτικό κείμενο στο εσώφυλλο ενός δίσκου των Crass! Οπότε, χωρίς να έχω σκεφτεί κανένα είδος καλλιτεχνικής ομοιότητας παρά μόνο σε επίπεδο εκπεφρασμένου συναισθήματος, ήταν σαν να είχα ανακαλύψει αυτό το κείμενο και να είχα μόλις γίνει φίλος με μια φωνή που τη φανταζόμουν να το αποδίδει!

Έτσι, η Eve και εγώ συζητήσαμε για το βιβλίο και αμφότεροι παρακινηθήκαμε να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι σχετικό. Εκείνο το διάστημα μόλις είχα αποκτήσει ένα αντίτυπο της "Βιοηλεκτρικής θεωρίας της σεξουαλικότητας και του άγχους" και στα παραρτήματα του βιβλίου περιέχονταν όμορφα κινητικά γραφήματα της έρευνας του Ράιχ. Τα γραφήματα ποικίλλουν κατά πολύ από πείραμα σε πείραμα, αλλά είναι μουτζουρωμένοι, μελανωμένοι πίνακες που μοιάζουν πολύ με ανατολίτικα τοπία. Μας πέρασε από το μυαλό ότι αυτά θα μπορούσαν κάπως να γίνουν μια γραφική σημειογραφία όπου θα μπορούσαμε να τοποθετήσουμε τις λέξεις - διαλέξαμε μια ντουζίνα περίπου που άρεσαν και στους δυο μας, ώστε να δουλέψουμε με αυτά. Προχωρήσαμε με το να αναλύσουμε το κείμενο λεπτομερώς και ανακαλύψαμε ποικίλες διακυμάνσεις στη γραφή που μας ενέπνευσαν μια σύνδεση με τις εικόνες που είχαμε διαλέξει η γλώσσα του Ράιχ - άλλοτε επική και σχεδόν βιβλική, και άλλοτε κακιά και οξεία. Αντιστοιχίσαμε ενστικτωδώς αυτό που βλέπαμε στις εικόνες με την αίσθηση της γραφής, και καταλήξαμε σε 11 ξεχωριστά τμήματα με διαφορετική δραματική αίσθηση το καθένα.

Όσον αφορά τη μουσική, είχα μόλις τελειώσει ένα τεράστιο κομμάτι πολυκάναλης μουσικής υπολογιστή, το "The Glass Hotel", οπότε πραγματικά δεν ήθελα να ξανακοιτάξω οθόνη για λίγο καιρό, ήθελα να κάνω κάτι πρωτόγονο και εντοσθιακό. Οι μελωδίες, έτσι όπως είχαν γίνει τώρα οι πίνακες, έμοιαζαν να θέλουν επίσης να παιχτούν με κάποιο είδος βασικού ηλεκτρονικού εξοπλισμού, σε συμφωνία με την οπτική αισθητική και με τον τρόπο ανάπτυξης του κομματιού. Διάλεξα εξοπλισμό που θα ήταν πρακτικά διαθέσιμος στον Ράιχ, απλές εργαστηριακές γεννήτριες σήματος. Το έργο κατά κάποιον τρόπο έδεσε, όλα τα στοιχεία έμοιαζαν να έχουν μια ακεραιότητα - ξεκινήσαμε να δουλεύουμε με τις μουσικές, το κείμενο και τα ηλεκτρονικά στοιχεία, αυτοσχεδιάσαμε αρχικά για να βρούμε έναν τρόπο να διασχίσουμε κάθε κομμάτι, και τελικά δέσαμε όλες τις συχνότητες, τις μεταβάσεις και τα φωνητικά μέρη μέχρι που είχαμε 30 λεπτά ουσιαστικά συντεθειμένης μουσικής. Πάλι έμοιαζε φυσικό να το δέσουμε με όλα τα οπτικά στοιχεία σε ένα κυλιόμενο και κινούμενο video score, να το προβάλουμε πίσω μας και να το παίξουμε ζωντανά, και φάνηκε να δουλεύει. Είναι ένα πολύ δύσκολο κομμάτι στο παίξιμό του και μάλλον αποτελεί εμπειρία! Είναι πολύ άγριο, ειδικά όταν είσαι στο δωμάτιο στην πλήρη έντασή του, αλλά αυτό είναι και το νόημα. Ελπίζω να έχουμε συλλάβει λίγο από το πνεύμα του Ράιχ και από το ασυμβίβαστο όραμά του. Έχουμε δει καθημερινούς ανθρώπους να κλαίνε μετά από το έργο, και όχι εξαιτίας του θορύβου! Νομίζω όμως ότι αυτό που βγαίνει είναι πλήρες ξεχείλισμα αγάπης, το βρίσκω πολύ συγκινητικό.

Eve & CharlesΔουλεύετε κάτι καινούριο τώρα; Αν ναι, μπορείτε να μας δώσετε λεπτομέρειες για αυτό;

EL: Πρόσφατα τελείωσα την ηχογράφηση ενός άλμπουμ, του "Kernschmelze II", ενός έργου για ηλεκτρονικά και φωνή με τον Charles και τον Penny Rimbaud που ελπίζω σύντομα να είναι διαθέσιμο. Αναμένω να δουλέψω ξανά με τους The Vocal Constructivists, ένα συγκρότημα που ερμηνεύει κυρίως οπτικά γραφήματα συνθετών όπως οι Anthony Braxton, Pauline Oliveros, John Cage.

CW: Το "Kernschmelze II" είναι ένα 40λεπτο στούντιο έργο μεγάλης κλίμακας για φωνή multi-track και ηλεκτρονικά και έγινε με τον Penny Rimbaud ως μέρος μιας συνεχόμενης σειράς κυκλοφοριών που την ξεκίνησε αυτός. Είμαστε όλοι πολύ ενθουσιασμένοι και περήφανοι για αυτή τη μελλοντική κυκλοφορία, είναι μια επική δουλειά πολύ εύθραυστων, ευάλωτων φωνητικών, με κείμενο βασισμένο σε ένα ποίημα της Eve, πάνω σε ένα τείχος ηλεκτρονικών. Η φωνή έχει επικαλυφθεί, διαστρωματωθεί και επεξεργαστεί, όλα σε πραγματικό χρόνο σχετικό με την πρωτότυπη ερμηνεία, δεν υπήρξε καμία αφηρημένη επεξεργασία έξω από αυτό το χρονικό πλαίσιο. Αυτοί οι δυο πολύ διαφορετικοί ήχοι - οι κόσμοι της φωνής και των ηλεκτρονικών έχουν ωστόσο φτιαχτεί για να συγχωνεύονται και για να γίνονται ένα, για να συμπλέκεται η φωνή και για να κατοικεί στο ηλεκτρονικό μάελστρομ, είναι πολύ συγκινητικό!

EL: Ο Charles κι εγώ σύντομα θα αρχίσουμε να ξαναδουλεύουμε την ηλεκτρονική όπερα δωματίου "Room of Worlds" του 2014, καθώς αυτή τη φορά θα ερμηνεύσω το ρόλο της Γυναίκας 2.

CW: Θα πρόκειται για μια αναθεώρηση και μια εκ νέου επεξεργασία της όπερας, η οποία βασίζεται χαλαρά στην "Κίτρινη Ταπετσαρία" της Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν. Είναι μια όπερα μικρής κλίμακας για δυο ερμηνεύτριες με ηλεκτρονικά και ανδρικές φωνές (σε ταινία), με σκηνικό ένα συνεχές βίντεο. Υλικό υπάρχει σε αυτό το κανάλι του YouTube. Θα την ξαναπαρουσιάσουμε αργότερα μέσα στη χρονιά, στη γκαλερί First Site εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου θα λάβει χώρα η πρώτη ρετροσπεκτίβα της Gee Vaucher. Αυτή τη φορά ωστόσο η Eve θα τραγουδήσει και θα ερμηνεύσει το δικό της λιμπρέτο μαζί με μια εκπαιδευμένη τραγουδίστρια όπερας, την Cara McHardy - θα είναι δυο πολύ αντίθετες φωνές κόντρα σε ένα ηχηρό ηλεκτρονικό score. Είναι ένα ιδιαίτερα μοναδικό πρότζεκτ, όπου όλα τα φωνητικά μέρη προεκβάλλονται από τα σχέδια ταπετσαρίας του William Morris και από υπνωτιστικές κινούμενες εικόνες δημιουργημένες όχι από υπολογιστή, αλλά από στρώματα συνενωμένων αναλογικών επεξεργασμένων βίντεο.

Τι θα δει από εσάς το κοινό του Sound Acts την 7η Μαΐου;

CW: Φαντάζομαι ότι, εμπνευσμένοι από την πρόσφατη δουλειά μας στο στούντιο για το πρότζεκτ "Kernschmelze II", θελήσαμε να αφήσουμε τη φωνή και το κείμενο να πάρουν τα ηνία ως ένα βαθμό, θελήσαμε να μην δημιουργήσουμε κάτι γραμμικό ή ενορχηστρωμένο ως προς τη δομή και την τονικότητα, μουσικά μιλώντας. Και οι δυο θέλαμε να να αφήσουμε τη φωνή ελεύθερη. Έχοντας αυτό στο μυαλό μας, όπως και στο "Kernschmelze II", θελήσαμε να αφήσουμε το κείμενο και την ατμόσφαιρα να μας οδηγήσουν, για να εξερευνήσει έτσι η Eve τη γραφή και τη φωνή της και για να δημιουργήσουμε ηλεκτρονικές συνθήκες που θα ενέπνεαν, θα στήριζαν και θα πλαισίωναν τη φωνή. Θα υπάρχουν λοιπόν στοιχεία spoken word, τραγουδισμένου κειμένου, αυτοσχεδιαστικών και εκτεταμένων φωνητικών τεχνικών κόντρα σε ζωντανούς ηλεκτρονικούς και concrete ήχους. Δεν χρησιμοποιούμε υπολογιστές στις συναυλίες το κοινό δεν θα κοιτάει την πίσω όψη ενός Mac και έναν τύπο που θα μοιάζει να στέλνει e-mail. Θελήσαμε να διατηρήσουμε αυτές τις δομές απλές και κυρίως υποβλητικές, θελήσαμε να δημιουργήσουμε κάποιον χώρο, να επικαλεστούμε κάτι από μέσα μας. Πρόκειται για νέες ενορχηστρώσεις και για νέες ηλεκτρονικές δομές για κείμενο και φωνή, ειδικά δημιουργημένες για το Sound Acts, του οποίου το κοινό θα τις ακούσει για πρώτη φορά. Θέλουμε το κοινό να έρθει και να βρει κι αυτό λίγο χώρο, για να ακούσει, να κλείσει τα κινητά του, να μην τραβάει βίντεο ή να ηχογραφεί, αλλά απλά να βυθιστεί στη στιγμή και να αναστοχαστεί.