Massive Attack

Γκρίζες σκιές στην ομίχλη


Daddy G 05Ο Daddy G. των Massive Attack μιλάει για τους τραγουδιστές, το Bristol, το dub και το διάλογο λευκής και μαύρης μουσικής

Σε συνεργασία με το Space Age Bachelor Magazine

του Jason Anderson

Ρίχνουν μια σκιά στην αλήθεια. Το τρίο με έδρα το Bristol έχει μια βαθιά επιρροή στη βρετανική μουσική σε αυτή τη δεκαετία. Με το Blue Lines του 91 βοήθησαν στην εξάπλωση της trip-hop αισθητικής, την αμυδρά φωτιζόμενη τομή μεταξύ της trip-hop αισθητικής, pop και κυκλοθυμικής soul, επίσης εξαπλωμένης μέσω του Tricky και των Portishead, πάλι από το Bristol.
Μπορούν επίσης να βρεθούν αναλογίες μεταξύ του 'Blue Lines' και τις sampledelic beat διαδρομές των ασορτί καλλιτεχνών της Mo-Wax και Ninja Tune, η τάση για κυκλοθυμικά, με πολλά έγχορδα film score και το εκ νέου ενδιαφέρον στην dub reggae, που έχει ως συνέπεια την αυξημένη χρήση των bong παγκοσμίως. «Όλοι θα έπρεπε να ακούσουν αυτό το άλμπουμ γιατί υπήρξε το προσχέδιο για ότι συμβαίνει σε ορισμένους κύκλους από τότε» λέει ο Daddy G, γνωστός και ως Grant Marshall, μιλώντας την παραμονή της κυκλοφορίας του 'Mezzanine'.
«Δε θέλω να παινέψω το σπίτι μου, αλλά ακόμα μπορώ να κάτσω και ν'ακούσω αυτό το άλμπουμ με τη σκέψη 'Ναι, πολύ cool αυτό που κάναμε!'».

Massive Attack 07Δεν προέκυψε όμως από το πουθενά, αν και στην αρχή αυτής της δεκαετίας μπορεί και να φαινόταν έτσι. Το απλά βαρύ 3Ο άλμπουμ 'Mezzanine', κυκλοφόρησε την άνοιξη του 98, ξεκάθαρα δείχνει ότι η δουλειά τους δεν αντιπροσώπευε τόσο πολύ μια επαναστατική απόσχιση από τα υπάρχοντα στυλ. Ίσα ίσα προσκολλήθηκαν σε κάτι άλλοτε εντός κι άλλοτε εκτός μόδας στην ποπ βρετανική μουσική από την εποχή του πανκ. Κάτι φανερό σε μουσική καλλιτεχνών τόσο διαφορετικών όπως οι Pop Group, οι Wham και οι Stone Roses: μια προθυμία να αναμειχθούν είδη και να συνεχιστεί ένας διάλογος μεταξύ λευκής και μαύρης μουσικής. Είναι ο αρμονικός -τουλάχιστον προσωρινά- ήχος μιας πολυφυλετικής Αγγλίας, με τις επιμέρους κοινωνίες της να έρχονται σε επαφή.
Αν και το 'Mezzanine' έχει ένα πιο ηχηρό και βρώμικο ήχο που είναι πιο κοντά στο στυλ των ζωντανών εμφανίσεων, η μουσική των Massive Attack παραμένει πιο διάσπαρτη σε επιρροές απ' ότι αυτή των πολλών μιμητών τους. Η τρέχουσα συνεργασία μεταξύ των Massive μελών Marshall, Robert del Naja και Andrew Vowles και τον reggae τραγουδιστή Horace Andy συνεχίζει να τους φέρνει σε νέες περιοχές (ειδικά στο «γιγάντιο» opening track 'Angel') και η χρήση των φωνών δύο φημισμένων 80ς εναλλακτικής pop τραγουδιστριών -Tracey Thorn των Everything But The Girl στο Protection του 1994, και της Liz Fraser των Cocteau Twins στο Mezzanine- στα μουσικά τους πεδία συνταιριάζουν πτυχές της βρετανικής μουσικής, δημιουργώντας ένα σύνολο ολοδικό τους.

Massive attack 05«Πάντα προσπαθούμε να εκτείνουμε τα όρια» λέει ο Marshall. «Όταν δουλέψαμε με τη Shara Nelson, είχαμε πολλές επιρροές απ' τις αρχές της δεκαετίας του 80, όπως επίσης και πολλές soul επιρροές. Όταν έφυγε η Shara δε θέλαμε να το επαναλάβουμε αυτό ή να πάρουμε μια τραγουδίστρια παρόμοια με τη Shara, καθώς ήταν η καλύτερη. Κι έτσι πήραμε την Tracey, που πάντα αγαπούσαμε. Όταν έφυγε η Tracey και ψάχναμε κάτι με το Ben (Watt, τον παρτενέρ της στους EBTG) έπρεπε να αλλάξουμε κατεύθυνση και πάλι».
Για πολλούς, η φωνή της Fraser ήταν συνώνυμο του cool, όσο και του Morrissey ή του Nick Cave (ή ακόμη και του Nick Kershaw) στην δεκαετία του 80. Ακούγοντας τ' αποτελέσματα στο 'Group Four' και 'Teardrop' αποζημιώνεται κανείς για μερικά αδύναμα κομμάτια του 'Mezzanine'.
«Δούλευα σ' ένα δισκάδικο περίπου το 84» λέει ο Marshall «και το 'Meat is murder' με το 'Pearly Dewdrops Drops' ήταν οι πιο cool δίσκοι. Η φωνή της Liz πάντα υπήρξε οικεία σε άτομα από cool, underground μπάντες. Από εκεί προερχόμαστε- μας άρεσαν τα πάντα».
Υπάρχει μια αίσθηση επίσης ότι οι Massive Attack μπόρεσαν να φέρουν τη μουσική τους σ' ένα άλλο επίπεδο χρησιμοποιώντας φωνές όπως της Thorn, της Fraser ή του Horace Andy, διότι αυτές οι φωνές έχουν τις δικές τους ξεχωριστές ιστορίες.
«Σαφέστατα» λέει ο Marshall. «Και ο Horace Andy βρίσκεται στη μουσική βιομηχανία εδώ και 35 χρόνια. Τον πετύχαμε μόνο 25 χρόνια μετά, κάτι που είναι τέλειο καθώς πάντοτε υπήρξε μέρος της κληρονομιάς μας όσον αφορά τη στάση μας ως dj, μουσικών ή απλά τύπων τελείως πορωμένων με τη μουσική. Και να από που προερχόμαστε. Να από που μαθαίνουμε το υλικό μας».

Horace Andy 02Η αρχική τους επαφή με τον Horace Andy ήταν μέσω του πρώτου manager της Neneh Cherry, της οποίας ο πατέρας, ο jazz τρομπετίστας Don Cherry ήξερε τον Horace. Μετά από τόσα χρόνια δουλειάς με τον Horace o Marshall είναι μεγάλος θαυμαστής της «ευλυγισίας» του ως performer. «Ηχογραφεί στη Jamaica, επομένως χρησιμοποιεί αρκετά παραδοσιακούς τρόπους ηχογράφησης» λέει ο Marshall. «Αλλά με μας υπάρχει προσπάθεια να το ανατρέψουμε αυτό. Είναι στα αλήθεια ευέλικτος - αυτός είναι ο λόγος που είναι μαζί μας. Έχει γίνει θεμελιώδες κομμάτι στο κεφάλαιο Massive Attack - στα live είναι η κύρια φιγούρα. Πάντα φαίνεται να αλλάζουμε τραγουδίστριες για να κατακτούμε διαφορετικά ύφη. Επίσης νομίζω ότι οι γυναίκες τρομοκρατούνται όταν δουλεύουν με μας και φεύγουν (γέλια). Η φάση που είμαστε είναι αρκετά ανδροκρατούμενη, έτσι θεωρώ ότι οι γυναίκες από τη στιγμή που ολοκληρώνουν το κομμάτι τους δε θέλουν να το επαναλάβουν. Αλλά ο Horace είναι ευέλικτος και λαμπρός. Είμαστε περήφανοι που είναι μαζί μας».
Η πιο σκοτεινή στιγμή του Horace στο Mezzanine βρίσκεται στη διασκευή του κλασσικού reggae του John Holt 'Man next door'. Η Fraser γενικά ακούγεται σκοτεινή. Με τη Fraser o Marshall διαφωνεί ότι υπήρξε προσπάθεια να τεθεί η κλασσικά αγγελική φωνή της σε πιο ακραία σκοτεινά μονοπάτια. «Δεν ήταν κάποια συνειδητή προσπάθεια» λέει «ήταν απλά ο τρόπος που δουλεύει η Liz. Ήταν αρκετά μοναδική η διαδικασία του πως δουλέψαμε με τη Liz, καθώς είχαμε συγκεκριμένα κομμάτια μουσικής ανακυκλούμενα - απλά παίρναμε ολόκληρο το τμήμα και το επαναλαμβάναμε και αυτή απλά τραγουδούσε τη λούπα. Μετά προχωρούσαμε και μαζεύαμε κομμάτια από ότι της άρεσε. Η φάση με τη Liz είναι ότι δεν καταλαβαίναμε γρι απ' όποια λέξη τραγουδούσε (γέλια) κι έτσι δεν έτρεχε και τίποτα. Πάντα χειριζόταν τη φωνή της ως όργανο, όπως και εμείς άλλωστε. Κάναμε το ίδιο πράγμα όπως και στο Nusrat (Fateh Ali Khan) mix, γιατί όταν το κάναμε αυτό δεν είχαμε ιδέα τι έλεγε ο τύπος. Θέλαμε να κόψουμε μερικούς απ' τους στίχους κι έτσι αυτό που κάναμε ήταν μια σύνθεση απ' αυτά που θέλαμε να βάλουμε μαζί στο remix και τον ρωτήσαμε τι σημαίνουν τα λόγια για να βεβαιωθούμε ότι κανένα κομμάτι δε θα παραλείπονταν. Αυτό είναι το Mustt Mustt remix.


Massive attack 06Bristol edge

Πολλά έχουν γίνει σχετικά με το πόσο ομαδική έγινε η μπάντα κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του 'Mezzanine'. Ο Marshall πιστεύει ότι αυτή ήταν μια μεταβατική περίοδος καθώς οι Massive ως στούντιο όχημα γινόταν πιο συνδεμένοι με τους Massive ως μια συμβατική live μπάντα. Είναι επίσης πικρόχολος σχετικά με τις κακουχίες που οι μη συμβατικές μέθοδοι τους εργασίας έχουν προκαλέσει. «Όλοι νομίζουν ότι υπάρχει αυτή η αγγελική σκηνή στο studio των Massive Attack, όπου όλοι ρίχνουμε ιδέες ο ένας στον άλλο. Είναι όμως ένας γαμημένος εφιάλτης. Στ' αλήθεια. Καθώς είμαστε μαζί τόσο καιρό, είμαστε κατά κάποιο τρόπο αηδιασμένοι ο ένας με τον άλλο. Κι έτσι δεν τα πήγαμε και τόσο καλά όταν κάναμε αυτό το album κι έτσι ξοδέψαμε πολλές ώρες στο στούντιο χωριστά ο ένας από τον άλλο, κάνοντας τα δικά μας πράγματα. Ήταν σαν τα μόρια που φτιάχνουν το όλο, ενώ πριν ανεχόμασταν ο ένας τον άλλο για πολύ καιρό, προσπαθώντας να κάνουμε τα δύο τελευταία άλμπουμ. Είναι γαμημένος εφιάλτης στ' αλήθεια. Μισούμε ο ένας τον άλλο». Εγώ θεωρώ ότι έχουν ξεπεράσει τη νοοτροπία συμμορίας που ήταν βασική για να βρεθούν κατ' αρχήν οι Massive Attack στο προσκήνιο.
Τις παλιές μέρες, συμφωνεί ο Marshall, «υπήρχε αυτή η αίσθηση ενός κολεκτιβικού σκοπού, κάτι σχετικό με τον ισχυρισμό του ότι οι Massive Attack είναι «βαρόμετρο σε σχέση με όλα όσα γίνονται από την εποχή του πανκ». Κοινωνικά και δημιουργικά η πρωτo-80ς σκηνή του Bristol είχε μια βαθιά επιρροή στο group. «Το πανκ, λέει ο Marshall, ήταν η πρώτη φάση για παλικαράκια σε στυλ συμμορίας, όπου όλοι ανήκαν στην ίδια φάση. Μετά η επόμενη μεγάλη φάση ήταν το hip hop, όπου όλοι φορούσαν τα ίδια παπούτσια και άκουγαν την ίδια μουσική και τους ίδιους DJ, καταλαβαίνεις τι εννοώ; Εξ ου και τα ανόητα ονόματα Daddy G, Mushroom και 3-D. Προσπαθήσαμε να βουτήξουμε σε ολόκληρο το πνεύμα του hip hop. Αλλά αργά ή γρήγορα συνειδητοποιείς από μόνος σου ότι δε μπορείς να μιμηθείς όσα συμβαίνουν στην Αμερική. Οι Massive Attack είναι βασικά αγγλική μουσική διότι έχουμε επιρροές που θα έβρισκες μόνο στο punk της Αγγλίας, στη reggae όλη αυτή τη φάση πόρωσης. Και όντες μια πολυφυλετική μπάντα στην Αγγλία, είναι ανοιχτός σε διαφορετικές επιρροές».

Massive playlistΣτα post punk χρόνια του Bristol - τον καιρό περίπου η Wild Bunch σχηματίστηκε φτιάχνοντας τελικά καριέρες για τους Massive Attack και τον παραγωγό Nellee Hooper - δε φαινόταν τόσο παράξενο για μια αναρχο-punk μπάντα όπως οι Pop Group, να αναμειχθεί με το funk και να έχει σχέσεις με group όπως οι Pigbag, Rip, Rig & Panic και Mark Stewart & The Mafia (γνωστοί και ως Tackhead). «Μας άρεσε το πανκ και η reggae, λέει ο Marshall. «Οι Slits δούλεύουν με τον Dennis Borell, προάγγελο του Mad Professor, ο Mark Stewart δούλευε με τον Adrian Sherwood και τους Sugarhill Gang, οι Clash δουλεύουν με τον Don Letts και τον Mickey Dread. Οι punk εξελίσσονταν στις αρχές του 80, μπολιάζοντας τη μουσική τους με reggae, hip hop, funk. Οι Pop Group ήταν μια μπάντα που είχε βαρύ punk ήχο, αλλού με funky κιθάρες -'She's beyond good and evil'. Κι επίσης κάποιο υλικό των Clash ήταν αρκετά funky -'Radio Clash κ.λ.π.. Για εμάς αυτή ήταν μια περίοδος γεμάτη επινοήσεις για τη μουσική. Πέρασε καιρός από τότε και δεν θα ήθελα να μιλάω συνέχεια για αυτό, αλλά έτσι ήταν. Υπήρχαν αυτές οι punk μπάντες προερχόμενες από τις στάχτες του πρωτόλειου punk και συνέχιζαν μες στη δεκαετία του 80. Νομίζω κι εμείς κάπου εκεί ξεκινήσαμε μέσω του 'Blue Lines'. Έχουμε προχωρήσει και γυρίσει, έχοντας πάρει μερικές ακόμα επιρροές από τον τότε καιρό».
Το πνεύμα του Bristol, όσον αφορά το 'Mezzanine' φαίνεται κυρίως στη διασκευή του 'Man next door' εμπνευσμένο όχι από το χιτ του Dennis Brown, αλλά από την εκδοχή της γυναικείας μπάντας των Slits. «Είναι λαμπρό, αλλά είναι και μαλακία. Νόμιζα ότι ήταν φοβερό τότε το 81, αλλά όταν το ακούς τώρα...» (Αν θέλετε να ακούσετε μια πιο πρώιμη εκτέλεση του Horace Andy να τραγουδάει στο κομμάτι, το 'Man next door' έχει μια παρουσία φάντασμα σε αρκετά κομμάτια στον Dr Alimantando, κλασσικό κομμάτι με dub ρίζες. «The best dressed chicken in town»).
Μάλλον θα υπάρξει κι ένα άλμπουμ συλλογή που θα κυκλοφορήσει από το label Melankolik των ίδιων των Massive Attack, που θα καλύψει κάποιο από αυτό το έδαφος. «Ονομάζεται Legends Of The Sound System» λέει ο Marshall «πράγματα που συνηθίζουμε να παίζουμε. Κι επρόκειτο να περιλάβει δίσκους ανάλογους- Slits, Pop Group, funk και hip hop δίσκους. Αυτά παίζαμε, με αυτά σχετιζόμασταν. Νομίζω αυτό δείχνει από που προήλθαμε.


debmill2Dub Sciences

Κάπου μέσα στο 99 αναμενόταν μια dub εκδοχή του 'Mezzanine', από τον Mad Professor. Υπάρχει επίσης σκέψη να γίνει και μια dub version του OK COMPUTER των Radiohead, αλλά ένα τέτοιο σχέδιο δε φαίνεται και πολύ πιθανό. «Πρέπει να τους γνωρίσουμε αρκετά καλά», λέει ο Marshall. «Κάναμε μαζί μια εμφάνιση στην Ιρλανδία και μιλήσαμε κι ήταν φανερό ότι δε θα είχαμε αρκετό χρόνο για κάτι τέτοιο. Κι αν είναι να κάνεις κάτι τέτοιο, πρέπει να το χειριστείς με αληθινό σεβασμό. Δε θέλω να ακουστεί αλαζονικό, αλλά για να το κάνουμε σωστά δε μπορούσαμε να βρούμε χρόνο. Αλλιώς θα ήταν απλά ενοχλητικό. Δε μπορείς να αναλάβεις τέτοια σχέδια εκτός κι αν δώσεις όλο σου το είναι. Θα μπορούσες άνετα να τερματίσεις την καριέρα σου κάνοντας καμιά βλακεία μ 'αυτούς τους τύπους, καταλαβαίνεις...''.

Ο Marshall λέει ότι ακόμα ακούει πολύ dub reggae - ανακαλύπτει υλικό μέσω των Blood & Fire και Pressure Sounds επανεκδόσεων ή είναι υλικό που ήδη γνωρίζει;
«Καλή ερώτηση, διότι, ναι, πολλές απ' τις επανεκδόσεις της Blood & Fire είναι υλικό που είχαμε πριν, όπως το Lee Perry υλικό και το υλικό του Horace. Νομίζω ότι είναι στ' αλήθεια λαμπρό κατά κάποιο τρόπο καθώς υπάρχει μια νέα γενιά ανθρώπων που δεν έχουν ακούσει πολύ την παλιά reggae και για να είμαι ειλικρινής η παλιά reggae είναι σαν να ακούς τα παλιά του James Brown: αυτές είναι οι ρίζες στη μουσική. Ειδικά πιστεύω ότι γύρω στα 70ς, όταν υπήρχαν πολλά νέα παιδιά που ερχόταν στην επιφάνεια, που φτιάχνουν το δικό τους υλικό, ξεκινούσαν τα δικά τους label, τότε έγινε πραγματική έκρηξη της reggae. Η reggae πάντα υπήρξε εκεί για τον κόσμο. Εκπληκτική η Blood & Fire. Έχουν γνωρίσει σε πολλούς ανθρώπους το αυθεντικό πράγμα. Είναι η πρώτη φορά που η reggae άρχισε να πιάνει στην Ευρώπη, ίσως και στην Αμερική.»

Melankolik feelings

Αν και το υλικό με το label κινείται τόσο αργά, όσο οτιδήποτε άλλο με τους Massive Attack, οι κυκλοφορίες στη Melankolik αξίζουν όλες κάποιας έρευνας. Η πρώτη, 'Skylarking', ήταν μια ΑΑ' συλλογή κομματιών του Horace Andy. Η καλύτερη, το 'Come from heaven' των Alpha, παρουσιάζει μια ντελικάτη Bacharach -επηρεασμένη σχέση με τους Portishead (το υπό κυκλοφορία Pepper-mini album παρουσιάζει up tempo remixes και β' πλευρές). Το 'Space between us' συλλέγει τις συνθέσεις του Craig Armstrong, που είχε την ευθύνη στο 'Protection' και το 'Ray Of Light' της Madonna και συνέθετε επίσης για την ταινία 'Romeo & Juliet', με το πρώην Wild Bunch μέλος Nellee Hooper.
Στη βορειοαμερικάνικη περιοδεία τους το περασμένο φθινόπωρο, οι Massive Attack παρουσίασαν τον rapper και DJ της Melankolik Lewis Parker, του οποίου το 'Masquerades and Silhouettes : The Ancients Series One' συνδυάζει κινηματογραφική μεγαλοπρέπεια με βρώμικο beat και ραπάρισμα στο φόντο.
Ο Marshall εξηγεί : «Δεν ήταν η περίπτωση που λέγαμε «θέλουμε να βοηθήσουμε όλες αυτές τις φτωχές μικρές μπάντες» γιατί δεν είναι τέτοιες. Οι Alpha τριγυρνούσαν στο Bristol κι αν δεν υπέγραφαν σε εμάς θα υπέγραφαν κάπου αλλού. Το ίδιο και με τον Craig- έχει τόσες συστάσεις. δούλεψε με τη Madonna, στο 'Romeo & Juliet' και με εμάς. Μας είπε αν όντως ξεκινήσουμε ένα label θα ήθελε να συμμετέχει με το υλικό του. Θα μπορούσε να πάει οπουδήποτε. Απλά τους δίναμε μια χείρα βοηθείας, γνωρίζοντας τους τις ήδη γνωστές σε μας διαδικασίες Αν είναι να ξεκινήσεις ένα label, πρέπει να τα δώσεις όλα σ' αυτό, γιατί δε μπορείς να παίζεις με τις ζωές των άλλων».