Η μοναξιά των οιστρογόνων σε έναν τεστοστερονούχο μουσικό κόσμο

«Το να είσαι γυναίκα έμοιαζε να σημαίνει το να ακούς τη μουσική που άρεσε στα αγόρια – χωρίς όμως να τη χορεύεις ή να την τραγουδάς ταυτόχρονα. Αυτό θα ήταν ενοχλητικό. Κι ενώ τα αγόρια αντιμετώπιζαν τη μουσική σοβαρά, δεν ανέμεναν και από εμένα να κάνω το ίδιο. Ένα αγόρι μπορούσε να εντυπωσιάσει ένα κορίτσι με τις γνώσεις και το γούστο του στη μουσική, αλλά επρόκειτο για κάτι που το έδειχνε το αγόρι στο κορίτσι, σαν έναν στόλο αμαξιών ή σαν μια συλλογή όπλων. Το κορίτσι δεν ήταν προορισμένο για να συμμετέχει σε αυτό. Τα κορίτσια και η μουσική ήταν διαφορετικές επιδιώξεις. Ή μήπως εννοώ τις γυναίκες; Είχα γίνει γυναίκα; Ίσως το γεγονός ότι παρατηρούσα τέτοια πράγματα, το πώς δηλαδή τα αγόρια (οι άντρες;) ήθελαν να συμπεριφέρομαι, σήμαινε ότι ήμουν.

Συχνά ήμουν το μόνο κορίτσι (στα δισκάδικα) αλλά ακόμα δεν είχα σκεφτεί ότι αυτό είχε συνέπειες. Ήξερα ότι υπήρχαν τα άτομα για τα οποία η μουσική ήταν το σάουντρακ και τα άτομα από εμάς για τα οποία η μουσική ήταν απλά μουσική, αλλά δεν είχα προσέξει ότι τα περισσότερα άτομα που την έπαιρναν στα σοβαρά ήταν αγόρια.... Εμένα με ενθουσίαζε η ανακάλυψη, με συνέθλιβε η απογοήτευση και με μαρμάρωνε κάθε ενθουσιασμός που άδικα είχα δείξει. Δήλωνα την πίστη μου, έπαιρνα θέση, και πάντα είχα άποψη, χωρίς να παρατηρώ ότι τα κορίτσια διασκέδαζαν και τα αγόρια με έβρισκαν βαρετή. Υποτίθεται δηλαδή ότι ένα κορίτσι δεν ήταν προορισμένο να έχει τόσο ισχυρή άποψη, πολλώ δε μάλλον να θέλει τόσο πολύ να κατέχει και να γνωρίζει κάτι μόνο και μόνο για δικό του χατίρι; Μιλούσα στα αγόρια για μουσική κι εκείνα προσπαθούσαν να μου βγάλουν τα ρούχα, που στην τελική ήταν αισθησιακά - δέρμα, μοχέρ, μουσελίνα, μετάξι, δίχτυα και δαντέλα».

Lavinia Greenlaw, “The Importance Of Music To Girls”, 2017

(η μετάφραση είναι της γράφουσας)

2007 - reunion Last Drive στη Θεσσαλονίκη (στην Υδρόγειο αν θυμάμαι καλά). Την ώρα που παίζουν το “Valley of Death”, κάποιος άγνωστος έρχεται, με αγκαλιάζει από πίσω, κολλάει πάνω μου και αρχίζει να μου ψιθυρίζει χοντράδες. Έχω παγώσει ολόκληρη και δεν τολμάω καν να γυρίσω να τον κοιτάξω – πολλώ δε μάλλον να τον σπρώξω και να τον βρίσω. Τα αυτιά μου βουίζουν και για κάποιο άγνωστο λόγο το μόνο που ακούω είναι τα ντραμς. Με κάποιον τρόπο καταφέρνω να ξεφύγω, φεύγω στην άλλη πλευρά της σκηνής και βλέπω όλο το υπόλοιπο λάιβ κυριολεκτικά με την πλάτη στον τοίχο. Δεν θα ξανακούσω ποτέ ξανά το “Valley of Death” χωρίς να σφιχτεί το στομάχι μου στην υπόλοιπη ζωή μου. Είμαι 23 χρονών.

2022 – εκείνο το καλοκαίρι ο καλύτερός μου φίλος μου κάνει δώρο αεροπορικά εισιτήρια για Βιέννη και εισιτήριο για τη συναυλία των Afghan Whigs εκεί, οι οποίοι εκείνο το Σεπτέμβριο θα έβγαζαν το “How do you burn?”. Ψάχνω ξενοδοχείο με μοναδικό κριτήριο την απόσταση από το χώρο της συναυλίας, ώστε τη νύχτα που θα γυρνάω από τη συναυλία να περπατήσω όσο το δυνατόν λιγότερο μόνη μου σε μια άγνωστη πόλη. Τελικά την προηγουμένη του ταξιδιού μου παθαίνω κορωνοϊό και το ταξίδι και η συναυλία χάνονται. Είμαι 38 χρονών.

2010 – οι Editors παίζουν στο παλιό Principal στη Θεσσαλονίκη, σε εκείνο στο δρόμο για τη Χαλκιδική. Το λεωφορείο που έβαζε τότε το Principal κάνει στάσεις σε διάφορα σημεία μέσα στην πόλη για να αφήσει κόσμο – εμένα με βολεύει η στάση στη Μπότσαρη, το σπίτι που μένω τότε είναι περίπου μισή ώρα με τα πόδια από το σπίτι μου. Δεν βρίσκω ταξί και ξεκινάω με τα πόδια. Στο δρόμο μια παρέα ανδρών με ακολουθεί συνέχεια και κάθε φορά που αλλάζω πεζοδρόμιο αλλάζει και αυτή. Τρέχω όλη την απόσταση μέχρι το σπίτι μου πανικόβλητη και όταν κλειδώνω την πόρτα πίσω μου δεν μπορώ να σταματήσω το κλάμα από την τρομάρα μου. Έχω ήδη ξεχάσει τη συναυλία. Είμαι 26 χρονών.

2015 – η Chinawoman τελειώνει τη συναυλία της στο Fix στη Θεσσαλονίκη και βγαίνω στον κεντρικό για να βρω λεωφορείο ή ταξί. Όσο περιμένω, πιάνω κουβέντα με κάποιον που ήταν στη συναυλία. Μου λέει ότι βαριέται να περιμένει και θα περπατήσει μέχρι τα δικαστήρια, καθώς εκεί θα βρει σίγουρα πιο εύκολα ταξί ή λεωφορείο – εγώ του λέω ότι θα περιμένω ταξί. Με κοιτάζει με απορία: «μα ο καιρός είναι καλός και θα φτάσουμε πιο σύντομα με τα πόδια». Αναγκάζομαι να του πω ευθέως ότι δεν θέλω να περπατήσω μόνη μέσα στη νύχτα με έναν άντρα που ξέρω μόλις λίγες ώρες. Με κοιτάζει με ακόμα μεγαλύτερη απορία – και συνειδητοποίηση ταυτόχρονα: «έχεις δίκιο, δεν θα το σκεφτόμουν αν δεν μου το έλεγες». Είμαι 31 χρονών.

2024 – «Μια μέρα με τον Μπάμπη». Όσο τραγουδάει ο Ντίνος Σαδίκης, κάποιος μου την πέφτει με ενοχλητικό τρόπο. Όσο και να τον κόβω, επιμένει. Σε κάποιο σημείο αναγκάζομαι να βάλω τις φωνές για να με αφήσει ήσυχη. Τις επόμενες μέρες δεν πηγαίνω σε κάποιες συναυλίες που έχω στο μυαλό μου, σε περίπτωση που με αναγνωρίσει και με ξαναενοχλήσει. Είμαι 40 χρονών.

Αν είσαι γυναίκα, όποια ηλικία και να έχεις, θα αντιμετωπίσεις τέτοια σκηνικά. Δεν υπάρχει ούτε μία γυναίκα που να μην έχει υποστεί κάποιας μορφής σεξουαλική βία – από την πιο απλή μέχρι την πιο ακραία. Όποια γυναίκα και αν ερωτηθεί θα έχει μια τέτοια ιστορία να πει. Κάποιες τις ανέφερα πιο πριν. Κάποιες τις ξέρω μόνο εγώ και άνθρωποι με τις οποίες και με τους οποίους επέλεξα να τις μοιραστώ. Κάποιες θα μου συμβούν στο μέλλον – αναπόφευκτα, και ελπίζω να μην είναι χειρότερες από όσες έχω ζήσει ως τώρα.

*******

Στα δέκα μου άρχισα να ακούω πιο επισταμένα και πιο συστηματικά μουσική, ξεκινώντας με τους Nirvana. Όπου και αν το έλεγα, με ρωτούσαν αμέσως αν τους έμαθα από τον μεγαλύτερο αδερφό μου. Το ότι είχα διαβάσει στην «Κατερίνα» (κι όμως….) για την αυτοκτονία του Kurt Cobain και ζήτησα από τον αδερφό μου που πήγαινε λύκειο να μου βρει το “In Utero” δύσκολα γινόταν πιστευτό. Στα δεκαπέντε μου πέρασα τη φάση της ζωής μου στην οποία άκουγα metal και darkwave και όλο το χωριό θεωρούσε ότι είχα πιάσει γκόμενο μεταλλά και μου τα μάθαινε – εγώ δεν είχα καν γκόμενο τότε. Κάθε φορά που πήγαινα μετά το σχολείο να αγοράσω το Ποπ και Ροκ ή το Zoo (που πάντα έρχονταν με έναν-δυο μήνες καθυστέρηση), το σχόλιο του πωλητή με το παραξενεμένο ύφος «εσύ τα διαβάζεις αυτά;» και το δικό μου «ναι, εγώ, μα γιατί το λέτε αυτό, μπορώ να τα καταλάβω αυτά που γράφουν» ήταν δεδομένα. Τότε ένιωθα την ανάγκη να αποδείξω παντού ότι ήμουν αρκετά ικανή για γυναίκα. Πάντα ένας άντρας έπρεπε να μου μάθει τη μουσική που θα μου άρεσε – εγώ, κατά πώς φαίνεται, ούτε κριτήριο ούτε ικανότητα να επιλέξω μόνη μου είχα.

Όταν έφυγα φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη, η κατάσταση δεν βελτιώθηκε. Όποτε έμπαινα σε δισκάδικα για να αγοράσω μουσική (ειδικά στα πιο εναλλακτικά), τα λοξά αντρικά βλέμματα των θαμώνων δεν έλειπαν ποτέ. Δεν μπορώ να ξέρω αν ήταν θαυμασμού ή όχι (ως γνωστή κοιμισμένη ποτέ δεν τα καταλάβαινα αυτά), αλλά πάντα αναγνώριζα το «τι δουλειά έχει εδώ μέσα αυτή η φουλ μακιγιαρισμένη και από πού κι ως πού έχει πιάσει τους Arcade Fire ενώ φοράει ροζ φόρεμα». Το «θα ψάχνει δώρο για το γκόμενό της» το ψιθύριζαν ενίοτε και μεταξύ τους. Όχι φωναχτά, αλλά αρκετά δυνατά για να το ακούσω. Όπως και το «για να ακούει τέτοια μουσική, σιγά μην έχει γκόμενο». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η σχέση μου με τη μουσική πάντα θα είχε (ή δεν θα είχε) έναν άντρα ως αιτία. Το ότι τα αυτιά ούτε συνδέονται ανατομικά με το αιδοίο ειδικά ούτε σχετίζονται με τη συναισθηματική/οικογενειακή κατάσταση γενικά ήταν μάλλον μια τεχνική ασήμαντη λεπτομέρεια.

Όταν ξεκίνησα να δουλεύω και να ζω ως εργένισσα, η κατάσταση δεν άλλαξε και πολύ. Από ένα σημείο και μετά, σταμάτησα να μετράω τις φορές που οι υποψήφιοι γκόμενοι ή σύντροφοι εντυπωσιάζονταν από το μπλουζάκι του όποιου συγκροτήματος φορούσα ή από το γεγονός ότι άκουγα τα ίδια με αυτούς. «Με εντυπωσιάζεις, δεν περίμενα να το ξέρεις» . Με μια υποδόρια υποτίμηση από πίσω. Μικρότερη χαιρόμουν με κάτι τέτοια, ένιωθα ότι γίνομαι αντάξια αυτού που είχα απέναντί μου. Σήμερα θα προφασιζόμουν ένα επείγον αυτόφωρο, θα πέταγα ένα εικοσάρικο πάνω στο τραπέζι για το ποτό μου και θα έριχνα μαύρη πέτρα πίσω μου. Τα καλά του να μεγαλώνεις – και του να βιοπορίζεσαι από μια δουλειά που δεν έχει ωράριο.

Σήμερα, που έχω πια περάσει τα σαράντα, δεν νιώθω την ανάγκη να εξηγήσω σε κανέναν και σε καμία ότι και οι γυναίκες ακούμε «περίεργες» μουσικές από μόνες μας, χωρίς να μας τις υποδείξει ο γκόμενος ή αδερφός ή οποιοσδήποτε άλλος αρσενικός στη ζωή μας. Το ότι έμαθα τους Ulver και τους Veils από σχέσεις μου δεν σημαίνει τίποτα – κι αυτοί έμαθαν από εμένα τους Electric Litany και την Soap & Skin. Ούτε νιώθω την ανάγκη να «μαζέψω» με οποιονδήποτε τρόπο το γράψιμό μου για να μην θεωρηθεί «γυναικείο» - και άρα πιο συναισθηματικό, πιο υποκειμενικό, πιο «κακό» (ό, τι κι αν σημαίνει αυτό, πέραν του «πάλι περίοδο έχεις;»). Βέβαια τώρα το «τι να ξέρει το κοριτσάκι από μουσική» έχει γίνει «πού πας κυρά μου στο κάγκελο λίγο πριν την κλιμακτήριο». Από πουθενά δεν γλιτώνεις.