A-ha

Οι A-ha στην Ελλάδα και η εκδίκηση του Μπλεκ

a-ha 1Ο κολλητός μου ο Δημήτρης δεν προσπάθησε ούτε στο ελάχιστο να μού το φέρει με τρόπο. Μόλις είχα τελειώσει σκούπισμα / σφουγγάρισμα θαλάμων, είχα κουβαλήσει κάτι κράνη, και αναλογιζόμουν πώς θα πέρναγε το τρίωρο στη σκοπιά εκείνο το απόγευμα, όταν χτύπησε το κινητό. Toυ λέω, έχω σκάσει, Νοέμβριο παίζει φεστιβάλ 4AD στο Λονδίνο κι εγώ θα πλένω τουαλέτες - ποια 4AD, μου λέει, έρχονται οι A-ha, πάρε άδεια κι έλα. Περιττό να πω ότι πήγε να μού πέσει το φαράσι από τα χέρια, και εξίσου περιττό να πω ότι μιας και δεν υπάρχει "τιμητική άδεια για καλλιτεχνική ενημέρωση" θα χάσω τη συναυλία (αλλά για αυτό αγαπητοί αναγνώστες του Mic μην ανησυχείτε, μιας και θα την καλύψει αναμφίβολα ο κ. Καραμπεάζης - αν, δηλαδή, δε λιποθυμήσει από συγκίνηση στις πρώτες σειρές). Αυτό που μπορώ να κάνω όμως είναι μια σύντομη ανασκόπηση του "φαινομένου A-ha", για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Πριν από κάμποσα χρόνια, το να έλεγες ότι σου αρέσουν οι A-ha ήταν κάτι σα μια ντροπιαστική εξομολόγηση - περίπου σα να παραδέχεσαι ότι σου αρέσει να βλέπεις το "Καλημέρα ζωή". Εν μέρει, το να λες ότι σου αρέσουν οι A-ha παραμένει μέχρι σήμερα μια άβολη υπόθεση, μιας και το group κουβαλάει ακόμα σε ένα βαθμό τη ρετσινιά του απροβλημάτιστου pop σχήματος. Όχι ότι δε φταίνε βέβαια και οι ίδιοι: επιλέγοντας ένα image που μερικά χρόνια αργότερα θα γινόταν ο ορισμός του "boy-band" (αρχής γενομένης με τους New Kids On The Block και συνεχίζοντας με τους Take That), oι A-ha δεν έδειχναν να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα αν κάποιος θα παρεξηγούσε τις προθέσεις τους και θα έβαζε τη μουσική τους σε δεύτερη μοίρα. Φροντίζοντας πάντα να έχουν τουλάχιστον 2-3 πιασάρικα singles ανά δίσκο, κατάφεραν να γίνουν ένα από τα γνωστότερα pop σχήματα των 3 τελευταίων δεκαετιών, και έστω κι αν αυτό έγινε για τους λάθος λόγους, δεν παύει να συνιστά κατόρθωμα. Δεν είναι λίγα τα συγκροτήματα που έχουν στο ενεργητικό τους ένα τραγούδι τόσο άμεσα αναγνωρίσιμο και κλασικό όσο το "Take On Me" (20 χρόνια μετά, και δεν περνάει εβδομάδα που να μην το ακούσω σε ringtone).

Hunting high and lowΠαρμένο από το ντεμπούτο τους "Hunting High And Low", το "Take On Me" ήταν το κομμάτι που έβαλε τους A-ha στο μουσικό χάρτη - μια από τις σπάνιες περιπτώσεις που ένα σκανδιναβικό group καταφέρνει να γίνει γνωστό παγκοσμίως (οι Abba είχαν κάνει ασφαλώς το θριαμβευτικό ξεκίνημα). Το "Hunting High And Low" υπήρξε ένα θεαματικό ντεμπούτο album και, περιέργως, ακούγεται εξίσου καλό και εν έτει 2005: τα άλλα δύο (πασι)γνωστα κομμάτια του δίσκου, τα "The Sun Always Shines On TV" και το ομώνυμο, ήταν λαμπερά singles με άμεσες, ουσιαστικές μελωδίες, ενώ τις δύο πλευρές του δίσκου έκλειναν δύο "κρυμμένες" εξαιρετικές συνθέσεις (κάτι σύνηθες στη δισκογραφία τους, αφού τα καλύτερα κομμάτια τους δεν επιλέγονταν συνήθως για singles). Μαζί με τους Duran Duran, οι A-ha θεωρήθηκαν τότε το χαρακτηριστικό pop σχήμα των eighties (έστω κι αν διέθεταν λίγο παραπάνω "κεντροευρωπαϊκό" χαρακτήρα από ό,τι θα έπρεπε), χωρίζοντας τους πιτσιρικάδες Έλληνες μουσικόφιλους σε τουλάχιστον τρία στρατόπεδα - τους "μεταλλάδες", τους "καρεκλάδες", και αυτούς που άκουγαν αποκλειστικά και μόνο The Cure (για γλαφυρές περιγραφές της αντιπαλότητας μεταξύ των ομάδων αυτών, σας παραπέμπω στα παλιά τεύχη των εφηβικών περιοδικών "Αγόρι" και "Μπλεκ"). Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ατάκα νεαρού αναγνώστη (που σήμερα πρέπει να είναι πάνω από 30) ο οποίος έγραφε "δεν το συζητάω ότι οι Duran είναι καλύτεροι από τους Cure, και στο κάτω κάτω ο ρεζίλης ο Smith δεν ξέρει ούτε το κραγιόν του να φορέσει σωστά"...!

Το "δύσκολο δεύτερο album" των A-ha ήταν το "Scoundrel Days" του 1987: κι εδώ συναντάμε μερικές εκπληκτικές συνθέσεις για ένα σχήμα που πλασάρεται ως "ελαφρύ": τα singles "Cry Wolf" και "I've Been Losing You" δεν ήταν τίποτα το ιδιαίτερο, όμως δεν ισχύει το ίδιο και για το "The Soft Rains Of April" ή το "Maybe Maybe". Η πορεία τους συνεχίστηκε ανοδική με το "Stay On These Roads", το οποίο ευτύχησε να περιέχει και ένα τραγούδι για ταινία του James Bond (το "The Living Daylights" - ένα αντάξιο "τζεημσμποντικό" θέμα), καθώς και διαμάντια όπως το "There's Never A Forever Thing" ή το "This Alone Is Love". Aκούγοντας τα, μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί έναν έφηβο Chris Martin (Coldplay) να τα τραγουδάει στο υπνοδωμάτιό του με την οδοντόβουρτσα για μικρόφωνο, κάτι που άλλωστε έχει παραδεχτεί και ο ίδιος (ότι είναι fan εννοούμε, όχι ότι τραγούδαγε μπροστά στην οδοντόβουρτσα).

a-ha 2Αλλαγή δεκαετίας και μερική αλλαγή προφίλ, το group "σοβαρεύει", και επιτέλους αρχίζει να ρίχνει το βάρος στην πραγματική ουσία: τα τρία μέλη του σχήματος είναι πέρα και πάνω από όλα τραγουδοποιοί και όχι διασκεδαστές που επιλέχτηκαν από κάποιον manager λόγω εμφάνισης: αυτή η διαφορά είναι ολοφάνερη στο "East Of The Sun, West Of The Moon": οι συνθέσεις έχουν γίνει πιο μεστές και βαριές, και στη θέση του πιασάρικου single-κράχτη συναντάμε μια θαυμάσια διασκευή στο "Crying In The Rain" που χάρισε στους A-ha μια ακόμα επιτυχία, όχι όμως τόσο μεγάλη όσο αυτή των προηγούμενων δίσκων. Το ίδιο ισχύει και για το επόμενο album, το "Memorial Beach" του 1993, ένα κατά βάση αντιεμπορικό βήμα με διάσπαρτες αισθητικές κορυφές (το νοσταλγικό ομώνυμο ή το "Locust"), το οποίο όμως μάλλον αγνοήθηκε από τους περισσότερους. Είναι ενδεικτικό ότι η ίδια η εταιρεία τους δεν πολυενδιαφέρθηκε καν για ένα νέο photo session, κι έτσι στο booklet συναντάμε μια φωτογραφία του group που είχε τραβηχτεί τουλάχιστον 6 χρόνια πριν (το ξέρω γιατί την είχα αφίσα από το "Mπλεκ").

Έτσι, τα χρόνια απουσίας που ακολούθησαν δεν αποτέλεσαν μεγάλη έκπληξη. Κι εκεί που όλοι πίστευαν ότι οι A-ha είχαν διαλυθεί, κυκλοφορεί το "Summer Moves On" και το "Minor Earth Major Sky" - ένα κάτι περισσότερο από εντυπωσιακό comeback στο οποίο οι A-ha καταφέρνουν για πρώτη φορά να υπογράψουν έναν υποδειγματικό pop δίσκο από το πρώτο μέχρι το τελευταίο κομμάτι, και να επιχειρήσουν ένα τολμηρό crossover με τον κόσμο των indies. Ίσως αυτό το τελευταίο να μοιάζει λίγο αστείο, όμως αν ακούσει κανείς προσεκτικά, το "Minor Earth Major Sky" περιέχει κάμποσες συνθέσεις που θα μπορούσαν να ζηλέψουν, για παράδειγμα, oι James, ή που θα μπορούσαν να αναστήσουν την μετά-"This Is Hardcore" καριέρα των Pulp. Το "Lifelines" που ακολούθησε ήταν λιγότερο καλό, όχι ακριβώς απογοητευτικό, αλλά μάλλον βιαστικό, μιας και εδώ ξαναεμφανίζεται η γνωστή από τα παλιά φόρμουλα των τεσσάρων-πέντε πολύ καλών τραγουδιών που χάνονται ανάμεσα σε άλλες αδιάφορες συνθέσεις.

a-ha 3... και έχοντας κατορθώσει να επιβιώσουν μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, η αξία τους έγινε φανερή, όχι τόσο επειδή έκαναν οι ίδιοι κάτι συνειδητά, αλλά κυρίως διότι η εξέλιξη της εμπορικής pop σκηνής έκανε την παρουσία τους πολύτιμη εκ των υστέρων. Σε μια μουσική βιομηχανία που επιλέγει τους αστέρες της από τηλε-reality και απευθυνόμενη στη λίμπιντο των εφήβων, οι A-ha είναι ένα παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να είναι μια υγιής εμπορική pop σκηνή. Σίγουρα χρειάζεται και το glam (και παρά τα χρόνια του, ο Morten δεν έχει "σπάσει" καθόλου), αλλά το σημαντικότερο είναι η μουσική καθεαυτή, και σε ό,τι αφορά το συνθετικό κομμάτι (πόσο μάλλον το ερμηνευτικό), οι A-ha υπήρξαν πάντοτε συνεπείς και πληρέστατοι. Κι αν αυτό δεν είναι ικανός λόγος για να παρευρεθείτε στην επερχόμενη συναυλία, σκεφτείτε πως θα είναι μια από τις λίγες ευκαιρίες να δείτε συγκεντρωμένη (και προπαντώς συμφιλιωμένη) όλη τη γενιά του "Μπλεκ", του "Αγοριού", της "Κατερίνας" και της "Μανίνας", άνθρωποι που μπορεί σήμερα να ακούνε από post-rock μέχρι μπουζούκια, αλλά έχουν ακόμα μια θέση στην καρδιά τους για ένα group που έγινε pop icon παίζοντας το παιχνίδι τίμια. Και πού ξέρετε, αν είστε και λίγο τυχεροί, μπορεί να συναντήσετε τον Morten backstage και να σάς υπογράψει εκείνες τις παλιές αφίσες - για να μη μιλήσω για τα φανελάκια σας με τα ξεθωριασμένα σιδερότυπα.