Across the Universe : A Christmas Comp. #1

Δεν ξέρω τι δώρο ζητήσατε φέτος από τον Άι Βασίλη, πάντως εγώ σκέφτηκα να σας φτιάξω μια συλλογή για τα Χριστούγεννα.

Αρχικά σκόπευα να μαζέψω αγαπημένες διασκευές και να τις βάλω στη σειρά μετά απ' την πρώτη εκτέλεση. Σατανικό ε; Αλλά, σατανικό σχέδιο χριστουγεννιάτικα... δεν κάνει. Άλλωστε δεν μπορώ να διεκδικήσω την πατρότητά του, η οποία είναι μέρος μεγάλης και μπερδεμένης ιστορίας.

Αργότερα όμως, επειδή η ιδέα μ' άρεσε κι επειδή επιπλέον μ' αρέσει να κάνω τη ζωή μου δύσκολη, αποφάσισα να προχωρήσω τη συλλογή λίγο παραπέρα και να συμπεριλάβω μιαν ακόμη διασκευή των κομματιών που είχα επιλέξει στο ξεκίνημα. Κάποιες απ' αυτές υπήρχαν ήδη στη δισκοθήκη μου, άλλες έπρεπε να ψάξω κάμποσο για να τις βρω μέσα από αναμνήσεις, απόηχους κι ονειροφαντασίες. Όπως και νά 'χει, το "πρότζεκτ" ολοκληρώθηκε πριν από μερικές μέρες:

firewaterThe Beat Goes On - Firewater
Οι Firewater, εκτός απ' τα μαγκιόρικα φωνητικά, προσθέσανε τη δόση ηλεκτρισμού που θεωρούσα απαραίτητη κάθε φορά που άκουγα το πρωτότυπο από Sonny & Cher. Είναι τραγούδια που φωνάζουν για λίγο όβερντραϊβ και είτε η εποχή είτε οι επιφυλάξεις του δημιουργού (ή ακόμη και το κακό του γούστο, ΟΚ) δεν επέτρεψαν την απογείωσή τους. Απ' αυτή την άποψη, δεν ξέρω αν ο Φιλ Σπέκτορ έχει λάβει όση αναγνώριση του αναλογεί για τις wall of sound επιτυχίες που ηχογράφησε με τις Ronettes και τις Crystals μόλις στα 1963. Αλλά, τέλος πάντων.

Πρωτάκουσα τούτη τη διασκευή όταν τράκαρα τους Firewater λάιβ στο Παρίσι κι όταν δεν είχε ακόμη κυκλοφορήσει το Songs We Should Have Written ούτε είχα γίνει "νυν φαν των σίξτις". Περίεργα πράγματα μπορεί να πάθει κανείς αλλάζοντας περιβάλλον. Και στη γαλλική πρωτεύουσα φυσάει ρετρό αέρας. Αν θυμάμαι δε καλά το τελευταίο καινούριο άλμπουμ που είχα ακούσει προτού αφήσω τη Θεσσαλονίκη ήταν το My Elixir; My Poison, ενός γκρουπ με το -προσέξτε, σημαδιακό- όνομα Meanwhile, Back in Communist Russia. Εκεί που νομίζεις ότι ξεμπέρδεψες με το παρελθόν... But the Beat goes on.

Για τον Τοντ Α έχω εκφράσει την αγάπη μου και άλλοτε. Κατέχει προ πολλού εξέχουσα θέση στο προσωπικό μου πάνθεον. Παρέα με τον Μάικ Βατ, τον Ρ.Σ Χάουαρντ, τον Σερτζ Γκαινσμπούργκ και τον Μπούτσι Κόλινς.

Ticket to Ride - Sonic Youth
Ούγκα μπούγκα καμπούγκα μπαμπούγκα! Απολαυστικό ρεσιτάλ σαχλαμάρας από τους Sonic Youth, αγαπητοί αναγνώστες, οι οποίοι το '91 πρέπει ήταν η πιο κουλ μπάντα στον πλανήτη. Ισορροπώντας μεταξύ ποπ & αβάν γκαρντ, underground και εμπορικού, με το Goo στα μπαγκάζια τους και, ειδικά για τον θείο Ντέιβιντ, τους Nirvana στην κωλότσεπη. Δεν ξέρω αν ήταν η εποχή ή προσωπικό τους επίτευγμα, πάντως τότε ακόμη μπορούσαν να φωτογραφηθούν για περιοδικά μόδας και να μην ακούσουν τα εξ αμάξης. Τους συγχωρούσες και τα στρας και τα γκλίτερ και τις γιρλάντες κι όλες τις μπουρμπουλήθρες. Ήταν θέμα στυλ, γούστου. Ποιος άλλος θα διασκεύαζε το Ca Plane Pour Moi σε καιρούς που η γαλλική σκηνή δεν είχε αποκατασταθεί στα αυτιά των περισσότερων "εναλλακτικών" μουσικόφιλων;

Εν ολίγοις τότε δεν είχαμε πάρει χαμπάρι για τι σκατόφλωρους επρόκειτο. Το "τραγούδι" μπορείτε να το βρείτε υπό τον τίτλο Under the Influence of Jesus & Mary Chain, στο 12" Master=Dik.

Nancy SinAs Tears Go By - Nancy Sinatra
Αν έχετε την εντύπωση ότι οι Nouvelle Vague πρωτοτύπησαν διασκευάζοντας νιου γουέηβ και πανκ αποτυχίες σε μπόσα νόβα ύφος, αυτή η εκτέλεση του Tears θα σας ανοίξει τα μάτια. Όπως συνέβη και με μένα. Χρονολογείται από το 1966 και συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι "ουκ έστιν παν πρόσφατον υπό τον ήλιον, ματαιότης ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης είπε ο Εκκλησιαστής, ποιος έριξε το πέναλντι και μού 'κλεισε το σπίτι κτλ". Η Νάνσυ πάνω σε μια ενορχήστρωση παραμυθένια ερμηνεύει ανάλαφρα μα συγκινητικά.

Nobody but Me - The Residents
Ψευδοδιασκευή του σίξτις ύμνου, αποτελεί μέρος του N-er-gee, τελευταίου κομματιού στη Β΄ πλευρά του Meet the Residents. Από τα εξωφρενικά εξώφυλλα μέχρι τις "παραχαράξεις" τραγουδιών σαν αυτή, οι Residents έχουν στήσει τις πιο επιτυχημένες ροκ εν ρολ παρωδίες (βλ. και το The King and Eye, μεταξύ άλλων). Με απόλυτη -Μπούγκαλου!- σοβαρότητα. Με την -Μπούγκαλου! Μπούγκαλου!- σοβαρότητα που αποδίδουν -Μπούγκαλου!- τα παιδιά στο παιχνίδι -Μπούγκαλου! Μπούγκαλου! Μπούγκαλου!

In the Ghetto - Candi Staton
Τα οποία παιδιά δεν παίζουν μόνο με μπάλες, σχοινάκια, λάστιχα ή ποδήλατα. Παίζουν και με όπλα, και με την ίδια τη ζωή καμιά φορά. Το In the Ghetto συχνά έχει γίνει αντικείμενο σάτιρας, μα τούτη η σχετικά άγνωστη εκτέλεση το επαναφέρει στις πραγματικές (τραγικές) του διαστάσεις. Στην ανεπαίσθητη σόουλ βραχνάδα της Κάντι Στέιτον λανθάνει η διαμαρτυρία απέναντι σ' έναν κόσμο που δε θα είναι ποτέ όπως θα τον θέλαμε.

Παρεμπιπτόντως #1
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών με πρόλαβαν προτού ολοκληρώσω τούτο το κείμενο. Παρόλο που δε μου πέφτει λόγος από ορισμένες απόψεις (και δε βρίσκομαι καν στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες) θα ήθελα να θέσω το εξής ερώτημα, το οποίο προέκυψε καθώς αναζητούσα πληροφόρηση στο ίντερνετ: Έχει χαθεί κάθε ίχνος αξιοπρέπειας; Ανθρωπιάς, ψυχικής ευγένειας, καλοσύνης, πώς να το πω; Είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που δε σέβονται τη μνήμη ενός παιδιού δεκαπέντε χρονών; Που είχε μάλιστα τέτοια άδικη μοίρα; Καλά το λέει ο ποιητής, ότι "κανένας μπάσταρδος δεν πλήρωσε ποτέ".

Παρεμπιπτόντως #2
Την ιστορία του Μάρκο Μπουλάτοβιτς, του δεκαεξάχρονου σέρβου μαθητή που τον Οκτώβρη του 1998 έπεσε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού -μέρα μεσημέρι στο κέντρο της Θεσσαλονίκης- άραγε τη θυμάται κανείς; Χώρια τις περιπτώσεις μεταναστών στα σύνορα, τσιγγάνων και άλλων φουκαράδων που βρέθηκαν εντός του βεληνεκούς "τυχαίων εκπυρσοκροτήσεων" και για τους οποίους δεν πρόκειται να μάθουμε το παραμικρό.

FireFire - Red Hot Chili Peppers
ΟΚ, ας αλλάξουμε κλίμα. Μ' άλλη διάθεση είχα ξεκινήσει έτσι κι αλλιώς να γράφω. Ορίστε λοιπόν μια πανκ ροκ μπούρδα από Peppers, που ελπίζω ότι θα μας βοηθήσει να ισιώσουμε. Στα όρια του απαράδεκτου, ομολογουμένως, αλλά σ' αυτή την εκτέλεση πρωτάκουσα κι αγάπησα το Fire. Το πρωτότυπο του Χέντριξ θα το γνώριζα μετά από μόλις... δέκα χρόνια. Υπερβάλλω, το ξέρω, ωστόσο το παράδειγμα κάτι λέει για τον τρόπο που κάθε καινούρια γενιά ακούει μουσική και ποια είναι συνήθως η σχέση της με το παρελθόν.

Και επιπλέον, με το άμεσο περιβάλλον της. Διαφορετικά, γιατί στα δεκαπέντε μου οι Τρύπες ήταν πιο σημαντικές από τους Gang of Four; Οι Mushrooms κλάσεις ανώτεροι απ' τους Dream Syndicate; Το ίδιο και οι Deus ex Machina σε σχέση με τους Agent Orange ή η Ναυτία συγκρινόμενη με τους So Much Hate, τους Life but How to Live it και δεν-ξερώ-γω-ποιους-άλλους-Νορβηγούς-χαρντκοράδες; Απάντηση: μα γιατί είναι όντως καλύτερες μπάντες!

Πολλή τρεχάλα όμως ρε παιδί. Μπάφιασα. Κάτσε να πάρουμε μιαν ανάσα.

Sometimes I Feel like a Motherless Child - Louis Armstrong
Το Motherless Child έχει παλιά και πικρή ιστορία. Πρόκειται για αφροαμερικάνικο παραδοσιακό τραγούδι που ανάγεται στον καιρό της δουλείας, τότε που τα παιδιά συχνά αναγκάζονταν σε μικρή ηλικία να αποχωριστούν την οικογένειά τους. Η εκτέλεση του Άρμστρονγκ προέρχεται από το εξαιρετικό Louis & the Good Book, το οποίο είχα βρει σε άθικτο βινύλιο για ενάμισυ δολάριο, πριν από μερικά χρόνια σε μια υπαίθρια αγορά του Σαν Φρανσίσκο.

Σύμφωνα με μία ερμηνεία, το "Sometimes" υπαινίσσεται μιαν αχτίδα αισιοδοξίας, αφού συνεπάγεται πως ο ανώνυμος στιχουργός αισθάνεται την ορφάνια και τη μοναξιά του κάποιες φορές και όχι πάντα. Πολύ αμφιβάλλω. Το "Sometimes" κατά τη γνώμη μου ερμηνεύεται ως "Sometimes, when I think about it, I feel like a motherless child". Αλλά μπορεί να κάνω και λάθος.

Παιδιά των γκέτο, παιδιά ορφανά και κατατρεγμένα, φρούτα περίεργα που κρέμονται απ' τα δέντρα, τι γίνεται ρε γαμώ το, τι κωλόκοσμος είν' αυτός;! Ή μήπως δεν είναι;

JoeyWhat a Wonderful World - Joey Ramone
Συνειρμικά πεταγόμαστε σε μια διασκευή του Wonderful World, το οποίο πρωτοτραγούδησε ο Μεγάλος Σάτσμο. Ο Τζόυ θ' άφηνε τον μάταιο τούτο μεταμοντέρνο κόσμο της εξαθλίωσης μερικούς μήνες έπειτα απ' την ηχογράφηση. Η συγκίνηση συνεπώς μεγαλώνει.

Και κορυφώνεται σα θυμηθώ τη βατραχοφωνή του στο ραδιόφωνο να μου τραγουδάει "I see skies of blue & clouds of white / the bright sunny days & the dark sacred nights" και να σκέφτομαι, ρίχνοντας μια ματιά απ' το παράθυρο σ' ένα τοξικό ηλιοβασίλεμα, ότι κάποιες φορές όντως δεν είναι τόσο άσχημος ο κόσμος μας. Εξάλλου τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι και χειρότερα, όπως διαπιστώνει ο έτερος καλλίφωνος της υπόθεσης στο προηγούμενο τραγούδι, κατόπιν σύντομου διαλόγου μ' ένα από τα μέλη της ορχήστρας του.

Το κομμάτι επίσης αποτελεί απόδειξη ότι ο Τζόνυ Ραμόουν δεν ήξερε τι του γίνεται όταν δήλωνε πως "Με διαφορετικούς ντράμερ, με διαφορετικούς μπασίστες, με διαφορετικούς τραγουδιστές οι Ramones παραμέναν οι Ramones".

Let's Lynch the Landlord - Faith No More
Ε, αφού πήγαμε από Νέα Ορλεάνη μεριά, τούτη η παρ' ολίγον μπούγκι-γούγκι απόδοση του σκουάτερ παιάνα των Kennedys είναι καλή συνέχεια. Ωραία εποχή, τότε που οι Faith No More δεν είχαν ιερό και όσιο, διασκεύαζαν από Sabbath μέχρι Λάιονελ Ρίτσι και προκαλούσαν το ιερό και όσιο μένος των απανταχού της γης μεταλάδων.

Across the Universe - Fionna Apple
Έπειτα από Faith No More και Dead Kennedys ελαφρώς απρόσμενη επιλογή η Φιόνα, δεν έχετε άδικο. Μα χριστουγεννιάτικη συλλογή φτιάχνω στο κάτω-κάτω και ΟΚ δεν έβαλα, που λέει ο λόγος, Νανά Μούσχουρη. Άλλωστε αυτή τη διασκευή τη θεωρώ υποδειγματική, όχι επειδή πήγε το πρωτότυπο κάπου αλλού ή έστω λίγο παραπέρα, αλλά γιατί ταίριαξε απολύτως στο στυλ της Απλ. Σα χτένισμα ή ρούχο.

Επιπλέον για μένα το τραγούδι αποκτά σημασία, καθώς μου θυμίζει ορισμένα απογεύματα γεμάτα γήινες απολαύσεις όπως ο καφές (νες κατά προτίμηση), το διάβασμα (Ζαν-Κλωντ Ιζό εν προκειμένω) και η διατύπωση τελεσίδικων διαπιστώσεων ("Αυτή είναι ζωή ρε φίλε" καθώς και "Τον κόσμο μου κανείς και τίποτα δε θα τον αλλάξει"). Πριν από κάνα χρόνο όλες ετούτες οι παλικαριές, σε κάποιο μαγαζί στο κέντρο της Αθήνας. Εκεί πρωτάκουσα και την τριπαριστή λόλιποπ εκδοχή της Φιόνα, που σχεδόν αμέσως σκέφτηκα να τοποθετήσω δίπλα στην αγγελικά πλασμένη διασκευή των...