Στην Παλαιστίνη οι άνθρωποι που τραγουδούν δεν πεθαίνουν

18 Ιανουαρίου 2026

Ηχηρή για όλους τους λάθος λόγους προς το παρόν, η είσοδος του 2026 δεν μοιάζει παρά με άλλη μία διάψευση της ελπίδας μου ότι η αλυσίδα των αλλεπάλληλων πρωτοχρονιών συγκρατημένης απαισιοδοξίας, δεν μπορεί, κάποια μέρα θα διαρραγεί. Για άλλη μία φορά, κάπου ανάμεσα στις βασιλόπιτες (που θα κόβουμε μέχρι τον Μάρτιο, εξ ου και είμαι ακόμα επίκαιρη), τα μπαρ, τα οικογενειακά τραπέζια και τα δεν ξαναπίνω αλκοόλ ποτέ πια στη ζωή μου (καταστρατηγήθηκε περί την 5η Ιανουαρίου, δηλαδή πριν καν την προτροπή της εσθονής εκπροσώπου της Κομισιόν περί του αντιθέτου), και με την παγκόσμια ειρήνη να έχει προστεθεί στις ευχές για υγεία και ευτυχία, το ξέρω κατά βάθος ότι του χρόνου πάλι θα λησμονούμε κάθε περασμένη χρονιά. Ούτε επί προσωπικού περίμενα κάποιο ιδιαίτερα ευχάριστο νέο, ίσως με εξαίρεση ότι ούτε φέτος αναμένεται να γίνω κάτοικος Βενεζουέλας ή Γροιλανδίας, λογικά.

Ένα email από τη Ραμάλα της Παλαιστίνης ήρθε να βαθμονομήσει τις ρυθμίσεις επί το ρεαλιστικότερο όμως. Στην Ελλάδα ζούμε. Δεν είμαστε πρώτης γραμμής δικαιούχοι στο υπαρξιακό άγχος για το αύριο (παρότι ούτε τελευταίοι). Είχα παραγγείλει τρεις δίσκους στη Bilna’es από τον περασμένο Σεπτέμβριο και δεν περίμενα κανένα νέο πριν τον Μάρτιο - Απρίλιο. Το “Nos Habet Caramel” της El Kontessa, για το οποίο είχα ενημερώσει προ τριετίας ήταν άμεσα διαθέσιμο, το ίδιο και η διπλή συλλογή του 2025 “Only Sounds That Tremble Through Us” με την οποία θα ασχοληθώ λίγο παρακάτω, όμως η συνεργασία “Kam Min Janneh” των Haykal, Julmud και Acamol που κυκλοφόρησε στα τέλη του 2025 δεν έχει βγει ακόμα σε φυσική μορφή. Κι όμως, μου έγραψαν για να μου πουν ότι θα μου στείλουν ό,τι είχαν έτσι κι αλλιώς.

Όχι από τη Δυτική Όχθη βέβαια. Γραμμή παραγωγής βινυλίου δεν υπάρχει στην Παλαιστίνη από όσο μπορούμε να γνωρίζουμε και παρότι οι σχετικές πληροφορίες είναι διάσπαρτες και λιγοστές, εύκολα συνάγεται ότι τα master αρχεία στέλνονται από τη Ραμάλα σε διεθνείς μονάδες παραγωγής, συνήθως στην Ευρώπη, και από εκεί τα βινύλια διανέμονται αναλόγως. Είτε στην Αθήνα σε μία αμετανόητα αισιόδοξη τελικά (γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε - που και να θέλαμε δεν δυνάμεθα) δύο μήνες νωρίτερα από το αναμενόμενο μέσω Γερμανίας όπως ιχνηλατεί η DHL, είτε πίσω στη Ραμάλα με τεράστιες καθυστερήσεις γεωπολιτικής και εφοδιαστικής φύσης, καθώς τα τελικά προϊόντα περνάνε από τον ισραηλινό τελωνειακό έλεγχο.

Τοπική διανομή πολύ περιορισμένη εννοείται. Το υποτιθέμενο “success story” της οικονομικά αναγεννημένης Ραμάλας μετά τη δεύτερη Ιντιφάντα συνδέθηκε με περιορισμούς μετακίνησης, απαγορεύσεις κυκλοφορίας τη νύχτα στην περίμετρο και ελλείψεις σε προϊόντα και πρώτες ύλες και η κατάσταση χειροτέρεψε δραματικά μετά τη δολοφονική επίθεση της Χαμάς κατά αμάχων της 7ης Οκτωβρίου 2023. Μέχρι και σήμερα, σε συνθήκες κατάπαυσης πυρός, στη Γάζα συνεχίζεται η άνευ προηγουμένου εθνοκάθαρση του παλαιστινιακού λαού που απέκτησε χαρακτηριστικά γενοκτονίας, ενώ η Δυτική Όχθη, παρά τη ρητή καταδίκη της Χαμάς από την Παλαιστινιακή Αρχή, έχει τεθεί σε ασφυκτικό κλοιό με τους κατοίκους να ζουν σε συνθήκες οικονομικής κατάρρευσης και συνεχούς ανασφάλειας λόγω των στρατιωτικών επιδρομών ακόμα και στο κέντρο της Ραμάλας. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για να αντιληφθεί κανείς τον αντίκτυπο ενός απαρτχάιντ με αυξημένα checkpoints στην καθημερινή πολιτιστική πρακτική. Κανούρια μουσική βγαίνει και στην Παλαιστίνη όπως παντού, αλλά σε μεμονωμένα σπίτια ή στην καλύτερη περίπτωση σε αυτοσχέδιους συναυλιακούς χώρους. Οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν σοβαρές συστημικές αντιξοότητες, καθώς η εξαναγκασμένη κατάτμηση της δημιουργίας σε τόσο μικρές ασυνεχείς κυψέλες, χωρίς δικτύωση μεταξύ τους κάνει αδύνατη τη συγκρότηση μίας ευρύτερης σκηνής ακόμα και στους πιο δυναμικούς χώρους του underground της περιοχής όπως το techno ή το hip hop, ενώ απουσιάζει και κάθε έννοια θεσμικής υποστήριξης για την παροχή πόρων ή κατάλληλης υποδομής. Η μουσική φτιάχνεται με το τίποτα δηλαδή. Με το μηδέν.

Σε αυτή τη συνθήκη, η Bilna’es με το καθόλου τυχαίο όνομα, “in the negative” στα αγγλικά, προσπαθεί από το μείον - που είναι πιο μείον από το μείον γιατί το label άρχισε να λειτουργεί την πρώτη χρονιά της πανδημίας - να δώσει διεξόδους και ορατότητα στους μουσικούς, παραγωγούς, εικαστικούς κ.ά της Παλαιστίνης. Σημειώνω εδώ και την περίπτωση της El Kontessa που έχει έδρα το Κάιρο, πράγμα αν μη τι άλλο ενδεικτικό για τις ελλείψεις σε υποδομές γενικότερα για το underground στη Μέση Ανατολή, και ενώ μάλιστα η Αίγυπτος έχει υπάρξει σημαντικό κέντρο παραγωγής βινυλίου στο παρελθόν, αλλά και για την αλληλεγγύη των γειτόνων σε πλατφόρμες με αντι-αποικιακή ιδεολογία όπως η Bilna’es, που προφανώς δεν είναι η μόνη μικρή δισκογραφική της Δυτικής Όχθης, αλλά είναι από τις ελάχιστες που βγάζουν και βινύλια.

Την τρέχουν ο Basel Abbas με τη Ruanne Abou-Rahme, δύο εικαστικοί και μουσικοί της πειραματικής ηλεκτροακουστικής που ζουν μεταξύ Ραμάλας και Νέας Υόρκης, μαζί με τον Muqata’a, τον ας πούμε πατριάρχη του χιπ χοπ στη Δυτική Όχθη και άλλους ανώνυμους της τοπικής σκηνής. Πέρα από τη μουσική, η Bilna’es ασχολείται και με εκδόσεις, κόμικς, βίντεο γκέιμ, installations, performances και μάλλον με ό,τι μπορεί να εξισορροπήσει τις θεσμικές προκλήσεις για τους ντόπιους με αναδιανομή των πόρων στους πιο αδύναμους. Στροφή στην τέχνη δηλαδή, αλλά με τον πολιτισμό ως αντίσταση στη φυσική και ιστορική εξόντωση ενός λαού και ως εναλλακτική οικονομία για να χτιστεί κοινότητα.

Και πάλι όμως τα εμπόδια είναι δυσθεώρητα. Οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι δεν έχουν πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα πληρωμών τύπου paypal και στα κατεχόμενα δεν πολυλειτουργούν ταχυδρομεία. Η Bilna’es στηρίζεται σε χορηγίες, χρηματοδοτήσεις από ειδικά προγράμματα κλπ και αναγκάζεται να πληρώνει τους μουσικούς της κάθε εξάμηνο. Οι κυκλοφορίες ποστάρονται στα social media αλλά χωρίς δισκάδικα στην περιοχή ακόμα και τα cd σπανίζουν, ενώ τα βινύλια είναι προχωρημένη πίστα για λίγους. Ενδεικτικά, στη Ναμπλούς, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Όχθης μετά τη Χεβρώνα, μέχρι πρόπερσι είχε απομείνει ένα τελευταίο δισκάδικο που κι αυτό ασχολούνταν κυρίως με επισκευές και αρχειακό υλικό. Ό,τι λοιπόν διανέμεται εσωτερικά στην Παλαιστίνη αφορά pre-orders ή χέρι - χέρι πάρε - δώσε σε πάγκους σε τοπικά φεστιβάλ. Ευνόητο είναι λοιπόν ότι επικρατούν τα ψηφιακά φορμάτ. Κυκλοφορούν πάντως και κασέτες.

Εκτός από τη Bilna’es, βλέπω ότι από ένα βινύλιο έχουν βγάλει η BLTNM (Ραμάλα), η HARARA (Χάιφα - Ραμάλα - Βερολίνο) και η Mediteranos (διάφορες πόλεις - δεν δηλώνονται) που φιλοδοξεί να βάλει και το black metal στο παιχνίδι. Με τις ευχές μου! Ενδεχομένως θα μου ξεφεύγουν κάποιες περιπτώσεις, μια που ούτε καν οι κυκλοφορίες του bandcamp δεν χαρτογραφούνται αξιόπιστα. Αναφέρομαι στην ιχνηλάτηση του master υλικού, όχι στην έδρα των μουσικών. Ένας Παλαιστίνιος που ζει στο Λονδίνο και συνεργάζεται με κάποιο λονδρέζικο label σαφώς συγκαταλέγεται τόσο στο παλαιστινιακό όσο και στο βρετανικό δυναμικό, αλλά σε μία συζήτηση για τις συνθήκες στη Μέση Ανατολή λογίζεται ως Βρετανός.

Το discogs και η λογική πάντως λένε ότι δεν μου ξεφεύγουν και πολλές. Οι αναζητήσεις για οτιδήποτε έχει παραχθεί ποτέ σε ψηφιακή ή φυσική μορφή στην Παλαιστίνη δίνουν 311 εγγραφές όλες κι όλες από το 1940 μέχρι σήμερα. Εντάξει, μπακαλίστικη η μέθοδος και το discogs δεν είναι φυσικά εξαντλητικό. Κανείς δεν έχει περάσει για παράδειγμα τη Manjam Records, την πρώτη δισκογραφική της Λωρίδας της Γάζας, που στήθηκε από έναν φοιτητή ιατρικής με διεθνή χρηματοδότηση τη χειρότερη χρονική στιγμή, δηλαδή λίγο πριν βομβαρδιστεί τον Οκτώβριο 2023. Η πρώτη κυκλοφορία της Manjam άρχισε να ηχογραφείται στη Γάζα, κατόπιν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης προσφύγων και ολοκληρώθηκε στο Κάιρο όπου το label ευτυχώς επαναλειτουργεί. Συνειρμικά εδώ, αντιλαμβάνεται κανείς και πώς προέκυψε ο ενθουσιασμός για το “οικονομικό θαύμα” της Ραμάλας και τις “υπέροχες” συνθήκες διαβίωσης. Σε σύγκριση με τη Γάζα. Bon pour l’ orient, από όσους το αντέχουν συνειδησιακά να διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε α’ και β’ κατηγορίας...

Το οριακά failed state του Λιβάνου με το εντυπωσιακά ανθηρό undergound, μόνο την τελευταία δεκαπενταετία (για να παρακάμψω τις περιόδους οικονομικής σταθερότητας, ιδίως τα 70s όπου βλέπω πάνω από δύο χιλιάδες δίσκους - υποθέτω κατά το πρώτο μισό γιατί μετά είχαν εμφύλιο), εμφανίζει στο discogs 1016 εγγραφές. Ο αντίστοιχος αριθμός για την Παλαιστίνη είναι 45. Πρόχειρη η εκτίμηση λοιπόν αλλά ενδεικτική των τάξεων μεγέθους. Το ότι υπάρχει σήμερα έστω και ένα μικρό label στη Δυτική Όχθη που επιμένει στα βινύλια είναι σίγουρα αξιοπρόσεχτο.

Επί του περιεχομένου όμως τι γίνεται;

Παρότι εδώ, όπως και σε κάθε παλαιστινιακό label που έχω υπόψη μου, η μουσική είναι εύλογα πολιτικά στρατευμένη και μάλιστα διπλά, στο αντι-αποικιοκρατικό μήνυμα αφενός και στη στήριξη των ντόπιων καλλιτεχνών με το χτίσιμο συνεργειών και δικτύων αφετέρου, αυτό δεν σημαίνει μουσική να ‘ναι κι ό,τι να ‘ναι αρκεί να υπηρετεί τον στόχο, τουναντίον. Η Bilna’es έφτασε μέχρι εδώ χάρη στο breakthrough του Julmud με το “Tuqoos” το 2022. Το όποιο breakthrough προφανώς, πάντως ήταν ικανό ώστε να εξαφανιστεί και η τελευταία κόπια από προσώπου γης. Δεν πρόλαβα κόπια μεν, έγραψα για τον δίσκο δε, ένα θαυμάσιο tribal arabic hip hop / instrumental beats που ήταν από τους αγαπημένους μου δίσκους εκείνης της χρονιάς και ακούω ακόμα πού και πού μέσω bandcamp. Tον Julmud δεν τον ήξερε τότε άνθρωπος εκτός Δυτικής Όχθης. Φέτος συμμετέχει στη νέα δουλειά του Ιταλού Mai Mai Mai (Antonio Tricoli) στη Maple Death Records. Εξίσου αξιόλογες είναι και οι υπόλοιπες κυκλοφορίες της Bilna’es, μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού άλλωστε, ίσως με επιφύλαξη για το minimal, abstract vocal άλμπουμ της Muyassar Kurdi που μου ακούγεται εγκλωβισμένο σε αυτοαναφορικούς φωνητικούς πειραματισμούς και χωρίς να παρουσιάζει η τεχνική ιδιαίτερο ενδιαφέρον όπως συμβαίνει πχ με την συγγενή υφολογικά Maja Ratkje. Σε κάθε περίπτωση, όταν ένα μικρό label από την Παλαιστίνη έχει βγάλει πέντε εξαιρετικά άλμπουμ σε ισάριθμα χρόνια, τυχόν διλήμματα περί των μουσικών ή πολιτικών προτεραιοτήτων στη στήριξή του είναι άνευ νοήματος.  

9 Φεβρουαρίου 2026

Οι δύο από τους τρεις δίσκους μου είναι πλέον εδώ και για όλους τους παραπάνω λόγους ομολογώ ότι άνοιξα το δέμα μου με μεγαλύτερη αμηχανία απ’ ό,τι χαρά, ιδίως στη σκέψη ότι μπορώ να γκρινιάζω για χίλιες δυο λεπτομέρειες στον μικρόκοσμό μου ενώ παράλληλα θα ακούω με την άνεσή μου στο πικάπ (σε violet / magenta παραλλαγή) το abstract ambient μίας κολεκτίβας από την Παλαιστίνη που δίνει αγώνα επιβίωσης κάθε μέρα και στέλνει ό,τι μπορεί, από όπου μπορεί, όποτε βολεύει, με τον κόσμο να πληρώνεται όποτε να ‘ναι. Και για το pre-order hip hop έχουμε δρόμο ακόμα μέχρι τον Μάρτιο - Απρίλιο. Όχι βέβαια ότι θα ήταν προτιμότερο να μην τους στήριζα καθόλου. Δεν υπάρχουν μη άβολα συναισθήματα ούτε ψύχραιμες προσεγγίσεις για ανθρώπους που εφορμούν από το μείον, με ήχους μόνο ανάμεσά τους.

10 Φεβρουαρίου 2026

Ένα νέο email με ενημερώνει ότι το “Kam Min Janneh” των Haykal, Julmud και Acamol έχει ακόμα μεγαλύτερο δρόμο από ό,τι αναμενόταν τελικά…

Various - Only Sounds That Tremble Through Us | فقط أصوات ترتعش في أجسادنا

Ο λόγος που είναι αδύνατον να προσεγγιστεί το μεσανατολικό με ψυχραιμία, πόσο μάλλον με αισιοδοξία περί του εφικτού της μόνης λύσης που είναι η αρμονική συνύπαρξη των δύο λαών, είναι ότι τα έγκυρα επιχειρήματα υπέρ της αναγκαιότητας ενός κράτους για την αυτοδιάθεση των Εβραίων αυτοϋπονομεύονται μπροστά στο διαχρονικό έγκλημα που διαπράττει το Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων. Όσο βάσιμη ήταν κάποτε η ταύτιση του αντισιωνισμού με τον αντισημιτισμό, αλλό τόσο αναμενόμενη είναι σήμερα η παρεξήγηση της έννοιας του σιωνισμού με ευθύνη του Ισραήλ. Δεν είναι μόνο ότι χάνουν τις ζωές και τη γη τους οι Παλαιστίνιοι. Χάνουν και την αφηγηματική τους υπόσταση για να εξιλεωθεί ένα δυτικό αφήγημα που χωράει άφθονη υποκρισία και double standards στην αναγνώριση του διεθνούς δικαίου. Σίγουρα δεν μπορούμε να μπούμε στη θέση τους αλλά ας καταλάβουμε τουλάχιστον αυτό που λέει η DJ Sama’ Abdulhadi (που αυτές τις μέρες τυχαίνει να κάνει και ένα πέρασμα από το Universe στην Αθήνα), ότι ως Παλαιστίνια δεν μπορεί να υπάρξει εκτός πολιτικής. Δεν υπάρχουν απολιτίκ Παλαιστίνιοι.

Αυτή η άρρηκτη σύζευξη πολιτικού - οντολογικού δεν θα μπορούσε να αποτυπωθεί και να τεκμηριωθεί πληρέστερα με καλλιτεχνικούς όρους απ’ ό,τι συμβαίνει στο “Only Sounds That Tremble Through Us”, τη διπλή συλλογή - προέκταση της δουλειάς των Basel Abbas και Ruanne Abou-Rahme που επί δεκαπέντε χρόνια συλλέγουν ηχογραφήσεις φωνών και τραγουδιών από την Παλαιστίνη, τη Συρία, το Ιράκ και την Υεμένη, τεκμήρια ύπαρξης, πόνου, θρήνου, χορού, γάμου, εκκλησιασμού, παιχνιδιού. Το συνολικό εγχείρημα λέγεται “may amnesia never kiss us on the mouth”, έχει πάρει διάφορες μορφές κατά καιρούς, με μία περιοδική έκθεση στο MoMA, την online πλατφόρμα και μια σειρά performances στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Ασία και είναι ακόμα σε εξέλιξη.

Ο πρώτος δίσκος περιέχει συνθέσεις των Abbas και Abou-Rahme που χτίστηκαν πάνω στα field recordings και ο δεύτερος κομμάτια μουσικών που κατά καιρούς είχαν επαφή με το πρόγραμμα. Το μάλλον αναπάντεχο εδώ είναι η ευφορική, αν και μετα-αποκαλυπτική, έναρξη του πρώτου δίσκου και το ότι παρά το γενικά σταθερό abstract minimal downtempo ύφος, βασικός άξονας μοιάζει να είναι περισσότερο η αντίσταση ως γιορτή και όχι τόσο ως θρήνος, παρότι η απώλεια είναι πανταχού παρούσα, στο “We Are The Negative”, το “Where Have Our Beloved Ones Gone” ή το ομότιτλο “Only Sounds That Tremble Through Us” που υπονοεί την αποστέρηση των πάντων εκτός από τον ήχο. Ο δίσκος ανοίγει με το electroacoustic techno “After Everything Is Extracted” και καταλήγει στο ambient drone “Those Who Chant Do Not Die” που συμπλέκεται με φωνές από συλαλλητήρια. Αποστερήθηκαν τα πάντα αλλά δεν θα πεθάνουν όσο τραγουδάνε.

Ο δεύτερος δίσκος, εντός του οποίου βγάζει μάτι ο Drew McDowall που συνεισφέρει μία ατονάλ πλέξη εγχόρδων και πλήκτρων, έχει διαφορετική λογική σε σχέση με την ενιαία θεματική του πρώτου. Οι προσκεκλημένοι δίνουν μία προσωπική οπτική πάνω στο “may amnesia...” που δεν ξέρω αν έτυχε, πάντως περιστρέφεται τελικά γύρω από το ambient ακόμα και για τους χιπχοπάδες όπως ο Julmud, τον οποίο ακούμε εδώ σε γκλισάντο - μπάσο λογική (και τον οποίο θα συναντήσουμε και στο “Kam Min Janneh” αν έρθει ποτέ τελικά ο δίσκος - γενικώς μοιάζει να τα κάνει όλα και να συμφέρει και τα κάνει και σωστά), ή ο Muqata'a και η DJ Haram που ακολουθούν τη φουτουριστική γραμμή του πρώτου άλμπουμ. Η Makimakkuk ραπάρει και λίγο, ενώ η Hiro Kone, στην αγαπημένη μου στιγμή, διατρέχει την ακτογραμμή της Γάζας με glitch και κιθάρα της μεγάλης του Fennesz σχολής. Φαίνονται οι κοινές αναφορές, που οφείλονται φαντάζομαι (και) στην επαφή κάθε ενός και κάθε μίας με το εγχείρημα, μακροχρόνια μάλιστα επαφή όπως διαβάζω. Δεν ακολουθήθηκε δηλαδή κάποια εύκολη συνταγή συγκέντρωσης εκδηλώσεων στήριξης δια παραγγελίας ούτε κλήθηκαν ονόματα - κράχτες για λόγους μάρκετινγκ.

Ωστόσο, ο δεύτερος δίσκος εμφανίζει αποσπασματικότητα σε σχέση με τη δουλειά των Abbas και Abou-Rahme. Εμφανώς έχουμε συλλογή μεμονωμένων συνθέσεων και όχι ενιαίο έργο, άλλωστε οι συμμετέχοντες έχουν σημαντική γεωγραφική διασπορά. Δεν είναι κακό αυτό πάντως, ούτε ως αποτέλεσμα και, κυρίως εδώ, ούτε ως πρόθεση. Αντίθετα, η πολύπλευρη στήριξη ενός project διατήρησης συλλογικής μνήμης με έμφαση στην πολυσυλλεκτικότητα από την οπτική της εξωστρέφειας αντί μίας αυτοτιμωρητικής ενδοσκόπησης έχει ενδιαφέρον αν δεν είναι κιόλας επιβεβλημένη στην προκειμένη περίπτωση. Κατά τη δυτική αντίληψη οι Παλαιστίνιοι περίπου εξαντλούνται σε μία στερεοτυπική (και βολική) εικόνα πόνου και θρησκευτισμού, αλλά από τη Δυτική Όχθη μέχρι τη Γάζα η καθημερινή ανθρώπινη εμπειρία δεν αποστερείται της δημιουργίας, της ρουτίνας, της εργασίας, των σπουδών, των πάρτυ, της βαρεμάρας και της αλληλεπίδρασης με τους απ’ έξω, όπως παντού στον κόσμο. Με αυτή τη συνθήκη, και την αλληλεγγύη διαμέσου της ηλεκτροακουστικής φόρμας ως συνδετικό ιστό, το “Only Sounds That Tremble Through Us” λειτουργεί όλο μαζί όπως πρέπει. Ίσως επειδή after everything is extracted θα μείνουν οι ήχοι ανάμεσά τους και όποιος τραγουδάει δεν θα βρεθεί ποτέ στο περιθώριο μίας χαλκευμένης ιστορίας (8/10)