The Exploited

Βιογραφικό

Ένα καρτουνίστικο και χοντροκομμένο αστείο ή η απόλυτη punk rock μπάντα; Του Μίλτου Τσίπτσιου

The ExploitedΓια πολλούς θεωρούνται ένα καρτουνίστικο και χοντροκομμένο αστείο, ένα ενοχλητικό ζιζάνιο που ήκμασε πατώντας στην παρακμή του punk rock. Για άλλους είναι η απόλυτη punk rock μπάντα, οι θρύλοι του είδους, που με ένα τους μόνο σύνθημα ξεσήκωσαν μια ολόκληρη γενιά πριν αυτή ολισθήσει ξανά στο λήθαργο. Οι πρώτοι μιλούν για τέσσερα ανέπνευστα και κλοουνίστικα ανδρείκελα με μοικάνικα λοφία, στρατιωτικές μπότες και συμπεριφορά που οδηγεί απλά και μόνο στη βία. Οι άλλοι για τη σπουδαιότερη αφορμή για να παραμείνει το punk rock ζωντανό και δυνατό, τη μεγαλύτερη αιτία για να γεννηθούν χιλιάδες ακόμη υποστηρικτές του και εκατοντάδες άλλα γκρουπ για να το υπηρετήσουν. Οι πρώτοι υποστηρίζουν τη θέση τους με χιλιάδες αποδείξεις και επιχειρήματα. Λογικά υπό μία έννοια. Οι υπόλοιποι απλώς αδιαφορούν και γράφουν και αυτούς και τα επιχειρήματά τους στα παλιά τους άρβυλα. Και μπορεί να τους ρίξουν και καμιά ροχάλα.

Σκοτσέζοι από το Εδιμβούργο λοιπόν οι Exploited, αυτοί που διχάζουν για πάνω από μία τριακονταπενταετία την punk rock κοινωνία. Δημιουργήθηκαν το 1979 και μία από τις πιο πρώιμες συνθέσεις τους περιλάμβανε τον Terry Buchan στα φωνητικά, τον Steve "Hayboy" Hay στην κιθάρα, τον Mark Patrizio στο μπάσο και τον Jim "Jimbo" Park ντραμς. Όταν ο Terry θ' αποχωρήσει, την θέση του θα πάρει ο αδελφός του Walter Buchan, ο ονομαστός Wattie, ο ηθικός αυτουργός της διχόνοιας, αλλά και μία από τις μεγαλύτερες μορφές που ανέδειξε ποτέ αυτό το μουσικό είδος. Λίγο μετά θα φύγει και ο Jimbo, θα μπει στο γκρουπ ο Glen Campbell (Dru Stix) και οι νεότευκτοι Exploited θα κυκλοφορήσουν το ντεμπούτο single τους Army Life/Fuck The Mods/Crashed Out στη δική τους Exploited Record Company στις αρχές του 1980. Ιντριγκαδόρικο ξεκίνημα που ξεκαθαρίζει με μιας το δρόμο που θ' ακολουθήσουν. Βία και αδυσώπητος χλευασμός σε ότι είναι έξω από τα νερά τους στο ...Χριστουγεννιάτικο Fuck The Mods, εξτρεμιστικό punk rock με γρήγορο τέμπο και αντιμιλιταριστική θεματολογία στο Army Life, από τις νωπές ακόμη εμπειρίες του Wattie στον Βρετανικό στρατό. Παρ' όλες τις μουσικές και τεχνικές αδυναμίες του, το σιγκλάκι αυτό θ' αγαπηθεί από τον κόσμο που φαίνεται πως είχε ανάγκη από τέτοιου τύπου τραγούδια και καμώματα, που θα το στείλει στο τοπ είκοσι των ανεξαρτήτων κυκλοφοριών καρφώνοντας το εκεί για σχεδόν δύο χρόνια.

Army Life/Fuck The Mods/Crashed OutΤο ίδιο και σε μεγαλύτερο ακόμη βαθμό θα συμβεί λίγους μήνες μετά και με το επόμενό τους single - ένα ακόμη συνθηματολογικό ορόσημο - το Exploited Barmy Army/I Believe In Anarchy/What You Gonna Do. Σε αυτό τη θέση του Patrizio που χάθηκε από τα μουσικά στέκια αναλαμβάνει ο Gary McCormack που είχε παίξει για λίγο στους Josef K, ενώ την κιθάρα αναλαμβάνει ο "Big" John Duncan. Ο μέχρι τότε κιθαρίστας τους Steve Hay θα αποχωρήσει για πάντα από τον χώρο του punk, θα γίνει ένας από τους πιο αξιόλογους μπλουζίστες της Σκωτίας, αλλά δυστυχώς θα πεθάνει από ανακοπή τον Ιούλιο του 2013.

Τον Μάιο του 1981 βγαίνει το τρίτο single του γκρουπ το Dogs Of War/Blown To Bits (το δεύτερο ηχογραφημένο live στη "γενέτειρα" τους το Εδιμβούργο), άλλη μία τεράστια επιτυχία που φτάνει στο νούμερο δύο του indie top. Ταυτόχρονα το γκρουπ τίθεται επί κεφαλής του Apocalypse Punk Tour και αλωνίζει τη χώρα μαζί με Discharge, Chron Gen, Anti-Nowhere League και Anti-Pasti, βγάζοντας μάλιστα με τους τελευταίους το split single Don't Let 'Em Grind You Down που στην πλευρά τους περιέχει τα SPG και Cop Cars. Ένα ακόμη split single το Britannia Waives The Rules κυκλοφορεί λίγο μετά, αυτή τη φορά με τους Exploited να παίζουν στην πρώτη του πλευρά το Y.O.P., με τους Chron Gen και τους Infa Riot να μοιράζονται τη δεύτερη.

Εκείνο τον καιρό βγαίνει και ένα σχεδόν ημιεπίσημο LP το χαοτικό On Stage, στο οποίο οι Exploited παίζουν όλο τους το μέχρι τότε ρεπερτόριο των τριών singles, συνδυασμένο με μερικά κομμάτια που επρόκειτο λίγο καιρό μετά να αποτελέσουν το πρώτο τους στούντιο άλμπουμ. Αν και κακόηχο, το άλμπουμ αυτό σφύζει από ενέργεια και δυναμική, με ένα σχεδόν τρελαμένο κοινό να τραγουδά σε κάθε διακοπή το Exploited Barmy Army και μ' έναν Wattie να λέει διάφορα τσιτάτα που ανάθεμα αν γίνονται αντιληπτά από κανέναν έτσι όπως εκφέρονται. Εν' τω μεταξύ το γκρουπ έχει μετακομίσει στην Secret Records απ' όπου το καλοκαίρι του 1981 βγαίνει το πρώτο τους LP Punk's Not Dead.

 Exploited Barmy Army/I Believe In Anarchy/What You Gonna DoΕίναι ένα άλμπουμ που δεν σηκώνει κριτική. Ένα άλμπουμ από αυτά που η ιστορική τους αξία είναι απείρως μεγαλύτερη αυτής της μουσικής. Εδώ μέσα υπάρχουν κομμάτια που υμνήθηκαν περισσότερο για τη συνθηματολογική τους υπόσταση όπως το ομώνυμο, το Cop Cars ή το Sex And Violence, κομμάτια που ήδη ήταν γνωστά και προΰπαρχαν στα σιγκλάκια τους αλλά τώρα επανεκτελέστηκαν, μία ωραία διασκευή στο Mucky Pup των Puncture και μερικά που ακούγονται πλέον αδιάφορα όπως τα Ripper και Out Of Control. Τα και πάλι ακαταλαβίστικά φωνητικά του Wattie έγιναν το νέο ευαγγέλιο στις ψυχές των οπαδών τους, η μουσική το δίχως άλλο σκέτη πώρωση, ο ρυθμός γρήγορος και επιθετικός. Το punk μετά από αυτό τον δίσκο οδηγήθηκε σε νέα μονοπάτια, αφήνοντας μια για πάντα πίσω σαν παλαιωμένη αντίκα την πρώτη φουρνιά αυτού.

Το Punk's Not Dead πρέπει να το αγόρασαν όλοι. Δεν εξηγείται αλλιώς το πώς αυτό εξφενδονίστηκε σαν πύραυλος στα είκοσι πρώτα του επίσημου τοπ της Αγγλίας πουλώντας ακατάπαυστα και για πολύ καιρό, θέτοντας τους Exploited κυρίαρχους πλέον να ηγούνται ενός ολόκληρου κινήματος με χιλιάδες πιστούς οπαδούς σε όλο τον πλανήτη, από Λατινική Αμερική μέχρι και την Άπω Ανατολή.

Στα τέλη του 1981 βγαίνει το Dead Cities/Hitler's On A Charts Again/Class War που φτάνει στο νούμερο τριάντα ένα του επίσημου τοπ της Αγγλίας και έτσι υποχρεωτικά τους δίνεται χώρος και χρόνος για μία εμφάνιση στη δημοφιλή μουσική εκπομπή Top Of The Pops. Εκεί παίζουν το Dead Cities μπροστά σ' ένα αλλοπρόσαλλο και αποσβολωμένο κοινό, αναστατώνοντας τους τηλεθεατές του σόου, που έσπευσαν άμεσα να διαμαρτυρηθούν με δεκάδες τηλεφωνήματα στο BBC που τόλμησε να εμφανίσει αυτούς τους τέσσερεις αιρετικούς σε ζώνη μάλιστα υψηλής τηλεθέασης.

Αυτή ήταν και η τελευταία εμφάνιση του Dru Stix με τους Exploited καθώς λίγο μετά θα συλληφθεί για ένοπλη ληστεία και θα περάσει τα επόμενα εφτά χρόνια της ζωής του στη φυλακή. Μερικά χρόνια αργότερα θα πεθάνει από επιπλοκές του Aids.

Punk's Not DeadΝέος ντράμερ του γκρουπ πλέον ο Danny Heatley με τον οποίον οι Exploited κυκλοφορούν το κατά πολλούς καλύτερό τους single το Attack/Alternative τον Μάιο του 1982. Φανταστικά τραγούδια και τα δύο, αντιπροσωπευτικοί προάγγελοι για το άλμπουμ που επρόκειτο να κυκλοφορήσει.

Αυτό θα γίνει το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς και θα ονομαστεί Troops Of Tomorrow, τίτλος δανεισμένος από ένα τραγούδι των Vibrators. Πρόκειται για έναν χειμαρρώδη δίσκο που αν και δεν έπιασε ποτέ την ιστορική οντότητα του Punk's Not Dead, εντούτοις, υπερτερεί αισθητά αυτού τόσο συνθετικά όσο και εκτελεστικά. Τα τραγούδια κινούνται σπινταριστά σε κλασικούς punk δεύτερης γενιάς ρυθμούς, έχουν υψηλή δυναμική υπόσταση και ερμηνεύονται με την ιδιαίτερη του σαν αγριμιού προφορά και εκφορά του λόγου από τον φορτσάτο και πάλι Wattie. Πολιτικολογίες ενάντια στη Θάτσερ, ενάντια στο σύστημα και τον στρατό συνθέτουν τις στιχουργικές αναζητήσεις των Exploited που οπωσδήποτε δεν αναζητούν τις λύσεις μέσα από το διάλογο, αλλά τι πιο φυσιολογικό, μέσα από τη μουσική βία. Τα Jimmy Boyle, Daily News, Alternative και UK82 είναι τα καλύτερα του δίσκου, όπως φυσικά και το ομώνυμο των Vibrators.

Το Troops Of Tomorrow αποτέλεσε άλλη μία τρελή επιτυχία για τους Exploited φτάνοντας για πλάκα μέχρι το 17 του επίσημου τοπ της Αγγλίας, ενώ την ίδια επιτυχημένη κατάληξη είχε και το επόμενό τους single Computers Don't Blunder/Addiction. Ακολούθως οι Exploited περιοδεύουν σε Καναδά και Αμερική έχοντας τον Steve Roberts των U.K. Subs πίσω από τα ντραμς, όπως ακριβώς το ίδιο είχε συμβεί και σε μερικά από τα κομμάτια του Troops Of Tomorrow.

Στο γυρισμό όμως υπάρχουν ανακατατάξεις, κομβικές για την πορεία και το μέλλον των Exploited. Η αρχή γίνεται με την αποχώρηση του Heatley που συνεχίζει μπαινοβγαίνοντας σε διάφορα συγκροτήματα, με πιο σημαντικές στάσεις στους Men They Couldn't Hang και πιο πρόσφατα στους Popes του Shane MacGowan. Στη θέση του έρχεται ο Willie Buchan που αυτομάτως γίνεται το τρίτο μέλος της οικογένειας Buchan που συναναστρέφεται με Exploited. Ακολούθως φεύγει και ο Gary McCormack που το ρίχνει στην ηθοποιία με επιτυχημένες μάλιστα επιλογές που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και ρόλους στο Cloud Atlas, στις Συμμορίες της Νέας Υόρκης, όπως και στο Acid House. Αντ' αυτού ο Billy Dunn των εκ Λίβινγκστον Skroteez, ενώ η τρίτη και σημαντικότερη φυγή ήταν αυτή του Big John που όσο να 'ναι είχε δώσει το συνθετικό του στίγμα στο γκρουπ. Αυτός έκανε κανα δυο αποτυχημένες προσπάθειες να φτιάξει τα δικά του γκρουπ, έπαιξε σαν μέλος των Nirvana σε μία και μόνη συναυλία τους, ώσπου κατέληξε να είναι τελευταία roadie νέων και επίδοξων σταρ. Στη θέση του ο Karl "Egghead" Morris των Xtract.

Dead Cities/Hitler's On A Charts Again/Class WarΤο 1983 το γκρουπ μετακομίζει στην Pax Records για το αφηνιασμένο αλλά και πολλά υποσχόμενο single Rival Leaders/Army Style/Singalongabushell και το LP Let's Start A War...Said Maggie One Day.

Αυτό το άλμπουμ ξεφεύγει ξεκάθαρα από τον χαρακτηριστικό ήχο των Exploited. Εδώ το γκρουπ αφήνει τα κλασικά της δεύτερης γενιάς punk rock περάσματα και τις χορωδιακές συνθηματολογίες και οδηγείται σε απόλυτα hardcore ρυθμούς, με χαρακτηριστική γρηγοράδα, θυμίζοντας περισσότερο γκρουπ τύπου Discharge ή Disorder. Διατηρούν όμως τις παραδόσεις στη θεματολογία. Όπως φαίνεται και από τον τίτλο του, ο δίσκος είναι αφιερωμένος σχεδόν εξ' ολοκλήρου στη Θάτσερ τότε που είχε αποφασίσει να πολεμήσει τους Αργεντινούς για τα νησιά Φώκλαντ. Ο Wattie την περιλούζει με οποιαδήποτε κοσμητικά επίθετα διαθέτει η φαρέτρα του, συνδυάζοντας τα με κυνικά και χωρίς έλεος αντιπολεμικά μανιφέστα που εκστομίζει. Πριν την έναρξη του κάθε κομματιού υπάρχουν Crass-οειδή τύπου κολλάζ και tapes που σε βάζουν στο θέμα, αλλά τελικά πολύ δύσκολα κάποιο κομμάτι θα καρφωθεί στο μυαλό, με το ενδιαφέρον να φθίνει μετά από πολλές ακροάσεις. Ξεχωρίζουν τα Should We Can't We, το Psycho, το False Hopes και πάνω απ' όλα το remix του Rival Leaders.

Ακολουθεί το LP Horror Epics με νέο μπασίστα τον Wayne Tyas. Και πάλι οι αλλαγές στον ήχο είναι αισθητές, με την παραγωγή να γίνεται πιο καθάρια και προσεκτική και με μερικά κομμάτια να μακραίνουν και να γίνονται πιο περίπλοκα συνθετικά με κάπως πιο επικό στυλ. Υπάρχουν οι hardcore στιγμές, αλλά φαίνεται πως ο Wattie αρχίζει και χάνει την επιθετικότητά του. Από εδώ ξεκινάει και ένα έντονο φλερτ με το metal που όσο προχωράνε δισκογραφικά αυτό θα γίνεται εντονότερο. Don't Forget The Chaos και I Hate You οι καλύτερες στιγμές, σε έναν κάπως άχαρο δίσκο ενός μέσου βεληνεκούς hardcore συγκροτήματος. Ωραίο το εξώφυλλο του δίσκου που όμως σε κάποιες Αμερικάνικες επανεκδώσεις λογοκρίνεται εξ' αιτίας του t-shirt που φορά ένα μέλος του γκρουπ.

Troops Of TomorrowΤο ίδιο πρόβλημα είχε και το επόμενό τους EP Jesus Is Dead που λογοκρίθηκε στην Αμερική όπου πήρε τον τίτλο ...Dead χωρίς φυσικά το βλάσφημο εξώφυλλο. Αυτό κυκλοφόρησε στη Rough Justice το 1986 και περιέχει τα Drug Squad Man, Privacy Invasion, Jesus Is Dead και Politicians. Και πάλι δύο νέα μέλη ο Nigel "Nig" Swanson στην κιθάρα -καθώς ο Egghead αποχωρεί για τους Broken Bones- και ο Deptford John Armitage ιδρυτικό μέλος των Combat 84 στο μπάσο.

Ένα χρόνο μετά το 1987 νέο LP για τους Exploited το Death Before Dishonor. Στο μπάσο ο James Antony Thomson Lochier ή απλά Tony. Ο δίσκος ξεφεύγει και πάλι και σε τίποτα δεν θυμίζει τους Exploited που όλοι γνωρίζαμε. Τα τραγούδια κινούνται στα όρια του speed και thrash metal και στιγμές - στιγμές φαίνονται όλα ίδια μέσα στο αδιάκοπο ντούπα - ντούπα - ντούπα και τα αντιαισθητικά σόλα. Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του δίσκου που είναι και κάτι το διαφορετικό έρχεται στο τέλος με το Sexual Favours. Κατά τ' άλλα χάλι.

Το 1988 βγαίνει το EP War Now με τρία κομμάτια, τα War Now, United Chaos And Anarchy και Sexual Favours (σε dub εκτέλεση) σε καρμπόν του Death Before Dishonor ήχο, μάλλον απομεινάρια από το LP. Η σύνθεση πάντως του Death Before Dishonor και War Now, ήταν και η πιο καταραμένη των Exploited, καθώς δύο μέλη αυτής ο Nig και ο Tony μας άφησαν χρόνους, ο πρώτος το 2008 από καρδιακή προσβολή, ο δεύτερος ένα χρόνο πριν από καρκίνο.

Για το επόμενο άλμπουμ The Massacre του 1990, ο Wattie τους διώχνει ξανά όλους συμπεριλαμβανόμενου και του αδελφού του και τους αντικαθιστά με τον Gordon "Gogs" Balfour στην κιθάρα, τον Mark "Smeeks" Smellie στο μπάσο και τον Tony Martin στα ντραμς. Πλέον οι Exploited είναι καθαρά heavy metal γκρουπ οπότε δεν μας πολυαφορούν.

On StageΠάντως το κουφάρι των Exploited ή καλύτερα του Wattie και της εκάστοτε παρέας του περιφέρεται αδιαλείπτως ως τις μέρες μας, κυκλοφορώντας και μερικά άλμπουμ περιοδικά σαν το Beat The Bastards του 1996 (στο οποίο η μόνη αξίας αναφορά είναι στο ότι στην κιθάρα είναι ακόμη ένας Buchan, αυτή τη φορά ο Jamie, που ανεβάζει στους τέσσερεις τους αδελφούς Buchan που έχουν γίνει μέλη των Exploited) και σαν το Fuck The System του 2003.

Εκτός της επίσημης δισκογραφίας τους, οι Exploited, συμπεριλήφθηκαν σε αμέτρητες συλλογές, ενώ ουκ ολίγα ήταν τα live άλμπουμ που κατά καιρούς κυκλοφόρησαν εκμεταλλευόμενα την εμπορική απήχηση του γκρουπ. Όσον αφορά τις συλλογές κυριότερες είναι το Oi! The Album του 1980 στο οποίο ακούγονται στα Daily News και I Still Believe In Anarchy όταν ακόμη δεν είχαν βγάλει καν το πρώτο τους single, το The Secret Life Of Punks που το ανοίγουν με το Dogs Of War και το κλείνουν με το Army Life, το soundtrack του UK/DK με το U.S.A., το τρίτο Punk And Disorderly με το Computer Don't Blunder, και το Burning Ambitions με το Dead Cities.

Σημαντικότερα live πλην του On Stage τα Live At The Whitehouse ηχογραφημένο στην Ουάσιγκτον το 1985, το Live And Loud που είναι μια μικρή ανασκόπηση διαφόρων ζωντανών ηχογραφήσεών τους απ' το 81 μέχρι το 87, όπως φυσικά το σχετικά ημιεπίσημο Apocalypse Tour από τη θρυλική περιοδεία του 1981.

Τώρα αν κάποιος θέλει έστω μια επιδερμική ενασχόληση με αυτό το συγκρότημα, η καλύτερη αγορά είναι το Singles Collection που προσφέρει όλα τα τραγούδια από τα σιγκλάκια τους από το Army Life ως και το Rival Leaders.