Once a punk, (not) always a punk

Από συστάσεως καλλιτεχνικού (και μη) κόσμου, καθολικότερη αποδοχή και εκτίμηση κέρδιζαν εκείνοι που παρέμεναν απολύτως συνεπείς στις αρχικές επιλογές τους. Αντίθετα, αυτοί που σταδιακά λοξοδρομούσαν ή υιοθετούσαν όσα αρχικά είχαν ρητά ή σιωπηρά αποκηρύξει, συχνά θεωρούνταν εξωμότες, ενώ κάποιες φορές ακόμα και επαίσχυντοι προδότες. Αυτό πιθανώς συνέβαινε επειδή η σχέση του δημιουργού με το κοινό του -για ως επί το πλείστον ακατανόητους λόγους- εξελισσόταν σε "αυστηρά" προσωπική, αντί να εξαντλείται στο αυτονόητο μεν πλην όμως ευρύ πλαίσιο της τέχνης, χωρίς καν να προβληματίζει το γεγονός ότι η μεταστροφή του καλλιτέχνη ενδεχομένως να μην ήταν απότοκη συνειδητής επιλογής, αλλά αποτέλεσμα είτε μιας καθ’ όλα υγιούς εξερεύνησης και αναζήτησης νέων εκφράσεων, είτε της αδυναμίας του να εξακολουθήσει να δημιουργεί μέσα στον ήδη περιγεγραμμένο του χώρο. Όποιοι λοιπόν βίωσαν ανάλογες απογοητεύσεις που μετεξελίχθηκαν σε οργισμένες ιδιωτικές ή και δημόσιες αποκηρύξεις, εστίαζαν την υπαιτιότητα του καλλιτέχνη στην αποτυχία του να διατηρήσει στο διηνεκές αρραγή τον αρχικό λόγο που δημιουργήθηκε η μεταξύ τους καλλιτεχνική "έλξη".

Ως εκ τούτου, υπάρχουν πολλά καταγεγραμμένα ανάλογα διαζύγια. Παραβλέποντας σκόπιμα οποιαδήποτε απόπειρα εξέτασης της ορθότητας των λόγων που μπορούν να οδηγήσουν στη διακοπή μιας τέτοιας προσωποπαγούς συμβίωσης, οι οποίοι μπορούν να πλέουν στα αχαρτογράφητα νερά οποιασδήποτε ιδεολογίας ή ιδεοληψίας που συμπορεύεται με στρατευμένες και μη τέχνες, επιλέγουμε να ασχοληθούμε αποσπασματικά και επιδερμικά με μερικούς από τους μουσικούς και τα συγκροτήματα που συστήθηκαν ως ανήκοντα στο χώρο του punk rock, αλλά σύντομα σφύριξαν αδιάφορα pop, ska, reggae και άλλους μουσικούς σκοπούς. Μιλώντας όμως για το punk rock, επειδή πλέον γενικότερα τα μουσικά υποείδη πολλαπλασιάζονται με έναν απογοητευτικά εκθετικό ρυθμό, διευκρινίζουμε ότι αναφερόμαστε στο αυθεντικό punk των πρώτων και αξεπέραστων ημερών και όχι στους επιγόνους του. Άλλωστε, δε μοιάζει να είναι (τόσο) προδοτική η διακοπή μιας "συμβίωσης" λόγω απρόσμενης μετάβασης από το μεταγενέστερα βαφτισμένο proto-punk στη rock, από το pop-punk στην pop ή από το punk στο hardcore-punk (με δύο ιντριγκαδόρικες "εξαιρέσεις" που μνημονεύονται στο τέλος, έτσι για να ανάψουν τα αίματα).

Ας δούμε λοιπόν κάποιες περιπτώσεις που η πρώτη μεγάλη αγάπη όχι μόνο δεν άντεξε να τηρήσει τους αιώνιους όρκους της, αλλά έφερε -κατά το θυμόσοφο λαό- το μεγάλο μίσος, έχοντας ταυτόχρονα κατά νου τη σχετική ρήση του Jerry Garcia: "It's not what you play. It's what you don't play that's important".

Generation X

Η βρετανική μπάντα του William Michael Albert Broad, που έγινε μετέπειτα γνωστός ως ο ασπρομάλλης πολλά βαρύς και ασήκωτος Billy Idol, λεγόταν Generation X. Από το ξεκίνημά της το 1976 επέλεξε να είναι μεταξύ των πρωτοπόρων του punk rock, κυκλοφορώντας την επόμενη χρονιά έξι υπέροχα singles που σύστησαν το είδος στα UK singles chart, με πρώτα και καλύτερα τα "Your Generation" και "Wild Youth". Τα μέλη της μάλιστα υπήρξαν τόσο αταλάντευτοι ιδεολόγοι του punk, που κατά την ηχογράφηση του φερώνυμου ντεμπούτου τους απομάκρυναν τον παραγωγό Phil Wainman εξαιτίας των "poppy" παρμεβάσεων στον ήχο τους, αντικαθιστώντας τον με τον Martin Rushent. Αν όμως είχαν προορατικές ικανότητες και μπορούσαν να δουν ότι το μέλλον του τότε punk friendly νέου παραγωγού επιφύλασσε δουλειές με τους "ομοιοκατάρατους" Buzzcocks, αλλά και τους Human League, Altered Images και Go-Go's, μάλλον θα έψαχναν έναν ακόμα. Η πορεία τους διακόπηκε το 1981 με πρωτοβουλία της Chrysalis Records λόγω χαμηλών πωλήσεων, με τον στο μεταξύ παθιασμένο με τους Gary Glitter και Elvis Presley φρόντμαν Idol να μετακομίζει στις Η.Π.Α. και να συνάπτει "Λευκό Γάμο" με την rock-όσχημη pop, γνωρίζοντας μεγάλη εμπορική επιτυχία μέχρι τα τέλη των '90s. Λίγο νωρίτερα όμως με το άλμπουμ "Kiss Me Deadly", αποδείχτηκε ότι ο Idol δεν ήταν ο μόνος που πρέσβευε το "Dancing with Myself", αλλά και η μπάντα του που πλέον φλέρταρε "αναίσχυντα" με το new-wave και το dance-rock.

The Jam

Και τι δεν ήταν οι The Jam... Πάντως αρχικά ήταν (και) punk, χωρίς καλά-καλά να το καταλάβουν και σίγουρα χωρίς να θέλουν αργότερα να το θυμούνται. Ακούστε τα πρώτα singles "In the City", "Slow Down" και "Art School", όπως και το υπόλοιπο ομότιτλο άλμπουμ, και θα αντιληφθείτε γιατί αρχικά οι punks τους αγάπησαν ισότιμα με τους συνοδοιπόρους The Clash και Sex Pistols, παρά τις επιρροές που είχε ο ήχος τους από τα '60s. Πολύ σύντομα όμως έγινε αντιληπτή η πολυδιάστατη μουσική περσόνα του Paul Weller, η οποία άρχισε νέες μουσικές εξερευνήσεις αρχής γενομένης από το "All Mod Cons" που είχαν πολλά συνεχόμενα jazz, soul, pop και folk επεισόδεια με τους The Jam, την προσωπική του καριέρα και τους The Style Council. Τι μας τραγουδούσε ο Modfather το 1984; "My Ever Changing Moods"; Έτσι ακριβώς... 

The Clash

Αν η μπάντα σου ξεκινούσε το 1976, τότε είχες καλές πιθανότητες να είσαι (και) punk. Ο κανόνας αυτός είχε φυσικά αρκετές εξαιρέσεις, αλλά οι The Clash δεν ανήκαν σε αυτές. Παίρνοντας άμεσα τον τιμητικό τίτλο "The Only Band That Matters", κυρίως λόγω του ότι έλαβαν ενεργά μέρος στο πρώτο κύμα συγκροτημάτων του βρετανικού punk rock, απέδειξαν τι σημαίνει καθαρή ενέργεια με το φερώνυμο ντεμπούτο άλμπουμ τους και το επόμενο "Give 'Em Enough Rope", τα οποία είχαν πολλά εξαιρετικά του είδους τραγούδια όπως τα "White Riot" και "Tommy Gun". Σύντομα όμως αναρωτήθηκαν φωναχτά "Should I Stay or Should I Go", ίσως έχοντας κατά νου τη θέση τους στο αυθεντικό punk rock οικοσύστημα, επιλέγοντας τελικά να εμπλουτίσουν σταδιακά τον ήχο τους με reggae, soul ακόμα και pop στοιχεία. Απ' ό,τι φάνηκε, αυτό το νέο "crazy Casbah jive" απογοήτευσε μεν κάποιους από τους φανατικούς έως τότε φίλους τους, αλλά έφερε στην παρέα πολύ περισσότερους καινούργιους μέσα από τα άλμπουμ "London Calling" (1979) και "Combat Rock" (1982). 

Goo Goo Dolls

Οι Goo Goo Dolls έγιναν πολύ γνωστοί με σχετική καθυστέρηση ενώ είχαν μπει τα '00s με τα υπέροχα "Here is Gone" και "Stay With You", που απέπνεαν ένα rock μεγαλείο μέσα από στιλάτη πεντακάθαρη pop, χωρίς καν τότε να μπορούσε κάποιος να φανταστεί ότι στο ξεκίνημά τους υπήρξαν ένα καταιγιστικό punk rock trio. Αν έψαχνες τις πίσω σελίδες τους, έπεφτες πάνω στο "Torn Apart", αλλά και ολόκληρο το ντεμπούτο άλμπουμ τους και όλα εξηγούνταν. Με άλλα λόγια, δε γινόταν να φτιάχνουν τέτοια pop τραγούδια, χωρίς να γνωρίζουν τι είναι rock. Πόσο μάλλον αυτοί, που γνώριζαν καλά τι είναι punk rock, έχοντας πρόωρα καταξιωθεί ανοίγοντας τις συναυλίες των Bad Religion, Motorhead, The Gun Club, Dead Milkmen και Dag Nasty.

Buzzcocks

Μπορεί να θεωρούνται πρωτοπόροι του pop-punk, μόνο που αυτό δεν υπήρχε καν ως υπο-είδος το 1976, με αποτέλεσμα κανείς να μη μπορεί να νιώσει "Ever Fallen in Love" μαζί τους. Οι ευφυείς Pete Shelley και Howard Devoto στην αρχή έδιναν τον τόνο για δυναμικό punk rock, αφήνοντας λίγο χώρο για μελωδικές παρεμβάσεις, μόνο που όσο περνούσε ο καιρός το pop fusion έβαλε σε δεύτερο πλάνο το punk, απογοητεύοντας μεν τους φανατικούς, γοητεύοντας όμως τα charts. Τι κι αν επισήμως ο Devoto δεν είχε ποτέ αρνηθεί τον punk χαρακτήρα της μπάντας; Ήρθαν οι μετέπειτα συμμετοχές του στους θρυλικούς Magazine και ιδίως στους Luxuria, για να αποδείξουν ότι οι punk μέρες είχαν πολύ πρόωρα τελειώσει.  

X-Ray Spex

Η μετέπειτα πορεία των Λονδρέζων X-Ray Spex ήταν λίγο - πολύ παράλληλη με την προσωπική καριέρα της μπροστάρισάς τους Poly Styrene. Η αρχή τους όμως ήταν αρκετά διαφορετική και συγκεκριμένα ενταγμένη στον punk rock χώρο, δεδομένου ότι η ιδέα στο μυαλό της Poly να σχηματίσει τη δική της μπάντα προέκυψε αμέσως μετά από μια συναυλία των Sex Pistols το 1976. Ο πρόλογος με το debut single "Oh Bondage Up Yours!", που δεν άφηνε το παραμικρό περιθώριο παρερμηνείας, έφερε στο φως μια αντισυμβατική μπάντα που ήταν εστιασμένη στο punk rock, το οποίο όμως σταδιακά ατόνισε προς όφελος των reggae και pop στοιχείων που έγιναν -αν όχι κυρίαρχα- χαρακτηριστικά του ήχου της.

Mecano

Ταυτισμένη στη συνείδηση πολλών ως μια new wave μπάντα, για μη δυνάμενους να αιτιολογηθούν πειστικά λόγους, η πολυδιάστατη των τεχνών εγκεφαλική παρέα του Dirk Polak από την Ολλανδία ξεκίνησε αριστουργηματικά το 1978 με το καθαρόαιμο punk debut single "Face Cover Face/Fools". Ακολούθως, άφησε την έμπνευσή της να παρασυρθεί από έναν ωκεανό κυρίως Ευρωπαϊκών μουσικών επιρροών, τις οποίες εξανάγκασε σε μια ευφυή και πρωτότυπη για τα δεδομένα της εποχής αναγωγική συμβίωση. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, το πρόωρο τέλος της punk δημιουργίας των Mecano μοιάζει ελάχιστα επώδυνο ή προδοτικό, ακόμα και σε όσους δυσαρεστήθηκαν από τη μεταστροφή τους.

Blondie

Η προγενέστερη του "Parallel Lines" (1978) εποχή των Blondie σίγουρα χαρακτηρίζεται από μια σημαντική πολυφωνία μουσικών επιρροών. Δεδομένου ότι το νεοϋορκέζικο συγκρότημα των Debbie Harry και Chris Stein σχηματίστηκε το 1974, μόνο έκπληξη δεν ήταν το ότι στα δύο πρώτα άλμπουμ τους "Blondie" (1976) και "Plastic Letters" (1978) ήταν διακριτές οι punk rock επιρροές. Από τη μια όμως η λάγνα εμφάνιση της Debbie, της οποίας οι αφίσες ήδη κοσμούσαν πολλά νεανικά δωμάτια και από την άλλη η μεγάλη δημοτικότητα που ξαφνικά γνώρισαν, συνετέλεσαν στο να σβήσει γρήγορα το παρελθόν στο CBGB και η σκληράδα του ήχου τους, που πέρασε από χίλια μύρια pop, reggae, funk, hip hop, disco και new wave κύματα μέχρι να ολοκληρώσει τη διαδρομή του. Βλέπετε, πλέον The Tide Was High και γυρισμός στις ρίζες δε μπορούσε να υπάρξει.   

The Police

Η μπάντα που είχε δύο εξαιρετικούς μουσικούς και έναν ακόμη καλό που έγινε (πιο) διάσημος, πριν ξεδιπλώσει περίτεχνα τις φαινομενικά "ετερόκλητες" επιρροές που χαρακτήρισαν τον ήχο της, φανέρωσε άμεσα την αγάπη της για το punk rock. Κι αυτό δεν έγινε τόσο με τα παραπλήσια κορυφαία "Can't Stand Losing You", "So Lonely" και "Message in a Bottle", αλλά με τις καθαρόαιμες ολιγόλεπτες καταιγίδες "Fall Out" και "Next to You" που άφησαν πολλές υποσχέσεις, οι οποίες όμως δεν επαληθεύτηκαν, υποχωρώντας κάτω από το ειδικό βάρος της jazz, την ευφυή χρήση της reggae και αργότερα την οπισθοδρόμηση της rock προς όφελος της pop, που εκτόξευσε τη δημοτικότητά τους.

Social Distortion

Η καλιφορνέζικη παρέα του Mike Ness ξεκίνησε ως ένα punk rock συγκρότημα της ευρύτερης hardcore σκηνής του Orange County, με χαρακτηριστικά του είδους τραγούδια όπως τα "Mainliner", "1945" και "Another State of Mind". Όταν όμως επανήλθε στο προσκήνιο μετά από μια σύντομης διάρκειας απραξία, αποδείχτηκε ότι δεν είχε αφήσει πίσω της μόνο την καταστροφική σχέση του "Don't Drag Me Down" Mike με τις ναρκωτικές ουσίες, αλλά και την πρσήλωσή της στο punk. Βέβαια, κατά βάση, παρέμεινε μια rock μπάντα, μόνο που ο σταδιακά όλο και πιο μελωδικός ήχος της δε δίσταζε να φανερώνει κάποιες άγνωστες έως τότε blues, rockabilly και country επιρροές.      

X

Στην ερώτηση "Ήταν πράγματι οι X μια punk rock μπάντα;", η σωστή απάντηση δε μπορεί παρά να είναι η ενστικτώδης καταφατική. Ακούστε το "Los Angeles", τη διασκευή του "Wild Thing" ή, αν ακόμα διατηρείτε τις αμφιβολίες σας, ρωτήστε τον σοφό βασιλιά της γενιάς του Isildur και πρώην σύζυγο της Exene Cervenka αξιότιμο κύριο Aragorn. Τι κι αν ήταν όμως; Από το "Under the Big Black Sun" (1982) η σταθερά αντισυμβατική δημιουργία τους εγκόλπωσε ένα σωρό επιρροές από Americana και country μέχρι rockabilly και pop, απογοητεύοντας την πρώτη πιστή βάση των φίλων τους που δε συγκινούνταν από οποιοδήποτε είδος fusion, ακόμα κι αν αυτό ήταν κατά βάση ανατρεπτικό.

Public Image Ltd. (PiL)

Γεννήθηκαν όντως οι Public Image Ltd. από τις στάχτες των Sex Pistols; Ναι, είναι αναμφισβήτητα η απάντηση. Μπορούν όμως εξαρχής κι αυτοί να θεωρηθούν ως μια punk rock μπάντα; Ρωτήστε καλύτερα τον ίδιο τον John Lydon (Johnny Rotten), για να σας πει αυτός τι είχε στο μυαλό του. Όσο δε για τον άλλο αξιότιμο κύριο, τον Jah Wobble, μην σκεφτείτε καν να του απευθύνετε την ίδια ερώτηση, γιατί θα σας μπερδέψει περισσότερο. Ας παρακάμψουμε το σκόπελο, αποδεχόμενοι ότι δε μπορεί να ήσουν ο φρόντμαν της (καλώς ή κακώς) μπάντας αναφοράς του punk rock και να μη θεωρείσαι ότι ανήκεις στο punk μόλις το 1978, επειδή άλλαξες συγκρότημα. Κι όμως, αν άκουγες την "anti-rock" μουσική τους όπως διαμορφώθηκε, θα έβαζες το χέρι σου στη φωτιά για το αντίθετο.

Warsaw - Joy Division - New Order

Το μέγιστο συγκρότημα των Joy Division, υπό την αρχική ονομασία Warsaw, μαγεύτηκε από τον ήχο των Sex Pistols και ξεκίνησε το εκστατικό για όλους μας μουσικό του ταξίδι 1976 ως μια καθαρόαιμη punk rock μπάντα, όπως φάνηκε από το ντεμπούτο "An Ideal for Living" EP (1978). Αναμφίβολα, ο Ian Curtis θα περνούσε στο μουσικό πάνθεον ακόμα κι αν δε γινόταν αυτόχειρας, ενώ το αιφνίδιο τέλος της καθαρόαιμης punk δημιουργίας τους όχι μόνο δεν αποδείχτηκε σοκαριστικό, αλλά γέννησε το ποιοτικότερο post-punk που δημιουργήθηκε ποτέ. Όπως όμως αποδείχτηκε, η μεγάλη μεταστροφή δεν είχε αποφευχθεί, αφού οι Bernard Sumner, Peter Hook και Stephen Morris μετά το θάνατο του Ian έφτιαξαν το 1980 τους New Order. Οι πιστοί φίλοι της μπάντας δε συμβιβάστηκαν ποτέ με τις new wave, synth-pop και (έστω κι αν τις πεις alternative) dance επιρροές, που έδιωξαν την ποιητική σκοτεινιά του ήχου, για να γίνουν club tracks σαν το "καταραμένο" hit "Blue Monday" και να φιλοξενηθούν από μέρη όπως το The Haçienda. Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια για να λειανθούν οι γωνίες, να υποχωρήσει η πόλωση και να μείνουν άκαυτες οι γέφυρες της μουσικής επικοινωνίας των δύο συγκροτημάτων.

Wire

Με πάνω - κάτω δίλεπτα κατά βάση μινιμαλιστικά τραγούδια και με παρουσία (πλάι στους Damned, Sham 69, U.K. Subs) στο θρυλικό ζωντανά ηχογραφημένο άλμπουμ "The Roxy London WC2" (1977) με το πιο-punk-πεθαίνεις "1 2 X U", πώς να μην τους θεωρούσες μέρος της μουσικής punk rock καταιγίδας; Μετά από λίγους μήνες που κυκλοφόρησε το ντεμπούτο τους "Pink Flag", οι υποψίες μεταβλήθηκαν σε βεβαιότητα, παρά το φλερτ με τα πρώτα συνθετικά "art" και "avant-garde" πριν τον όρο punk. Ο κλονισμός έγινε πιο εμφανής αργότερα, όταν ενσωματώθηκαν στο ήχο τους experimental, new wave και pop επιρροές, που αποδείχτηκαν κύριες υπεύθυνες για να θεωρηθεί αποσυνάγωγη η παρέα του Colin Newman.

The Damned

Πριν σχηματίσουν τους The Damned, οι Captain Sensible, Dave Vanian και Rat Scabies έπαιζαν στους Masters of the Backside, μαζί με την Chrissie Hynde (Pretenders). Ύστερα το "πήραν αλλιώς" και έγραψαν punk rock τραγούδια, αρχής γενομένης από το πρώτο τους single "New Rose", που κυκλοφόρησε πέντε μήνες νωρίτερα από το "Anarchy in the U.K.". Βέβαια, τους κυρίους Sex Pistols ήδη τους γνώριζαν καλά, αφού η παρθενική ενώπιον κοινού εμφάνισή τους ήταν εκείνη της 6ης Ιουλίου του 1976 στο 100 Club, που είχαν παίξει ως support στο live τους. Το γλαφυρά τιτλοφορημένο δεύτερο άλμπουμ τους "Music for Pleasure" αναφερόταν μεν στο punk rock, αλλά έφερε gothic rock, new wave και (λίαν επιεικώς ψυχεδελική) pop, που αμαύρωσαν το χαρακτηρισμό της punk πρωτοπόρας μπάντας. Πώς λοιπόν να μην αναρωτηθεί καποιος "Wot" (1982) και να αναφωνήσει μετά (not) "Glad It's All Over" (1984);

Hüsker Dü

Μπορεί πράγματι το "Everything Falls Apart" να έχει σχέση με το hardcore punk που απολαύσαμε από τη μαγική μπάντα του Bob Mould, αλλά, μην τρελαθούμε κιόλας: πρώτα και κύρια είναι punk rock. Δεν έχει τις μελωδικές στιγμές του (ομολογουμένως αξεπέραστου) "New Day Rising", το οποίο φυσικά δεν απογοήτευσε κανέναν σκληροπυρηνικό, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν από την εποχή του "Flip Your Wig" που χαροποίησε περισσότερο τους φίλους του grunge και του alternative rock.

The Exploited

Η σκωτσέζικη punk rock μπάντα των The Exploited ξεκίνησε το 1978 από το Εδιμβούργο δείχνοντας σεβασμό στα πρωτόλεια χαρακτηριστικά του ήχου, παίζοντας πάντα "στα κόκκινα" και γλυκοκοιτάζοντας παράλληλα τα street punk, Oi! και hardcore punk. Όλα αυτά μέχρι το  "Death Before Dishonour" (1987), όταν πολλοί skinheads φανατικοί φίλοι τους δεν ενθουσιάστηκαν από το απροκάλυπτο φλερτ με το crossover thrash, που ανέβασε μεν κι άλλο τα ντεσιμπέλ, αλλά έδειξε ασέβεια στις βαθιές ρίζες του ήχου τους.