Πέντε τρόποι αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης

monopoly tycoonΤέρμα τα ψέματα, ψηφοφόροι της λαϊκής δεξιάς και νεοφώτιστοι νεοφιλελεύθεροι, σοσιαλιστές της Κεϋνσιανής σχολής και κομμουνιστές σε αναζήτηση ταυτότητας. Η ημέρα της Κρίσης έφτασε κι είναι ακόμα χειρότερη κι απ' όσο την είχε προβλέψει ο Ιωάννης της Πάτμου. Ήγγικεν η ώρα που ο τα πάντα επιβλέπων Καπιταλισμός θα χωρίσει μια για πάντα τους εκλεκτούς από τη χλέμπα. Καημένε καταναλωτή, έφτασε η ώρα σου: αν έκανες τακτικά το σταυρό σου στην εκκλησία του χρηματιστηρίου, αν έλεγες κάθε πρωί το "Πιστεύω σε χίλια ομόλογα, δομημένα μακροπρόθεσμα", αν δούλευες πιστά το εξηντάωρό σου για να καταναλώσεις τα δεδουλευμένα στο δεκάωρο ελεύθερου χρόνου που σου απέμενε, έχεις ελπίδα... Ή μήπως όχι; Μην το δένεις και σκοινί-κορδόνι μια και η έσχατη πλάνη μπορεί ν' αποβεί χειρότερη της πρώτης. Ενώ εσύ ξεχρεώνεις ακόμα την υποθήκη μιας καλύτερης μελλοντικής ζωής, διαπιστώνεις ότι οι θέσεις του παραδείσου είναι αγορασμένες προ πολλού από τους οικονομικούς ...πνευματικούς σου. Ανοίγεις εφημερίδες, sites και τηλεοράσεις μπας και κάποιος σοφός σου δείξει το δρόμο της σωτηρίας. Αντ' αυτού, σου σερβίρονται μεταμελημένες φάτσες οικονομολόγων οι οποίοι πετάνε ατάκες ανάλογες του ευπώλητου ροκά/οικονομολόγου Κρε(α)τίνου Φραντζόλα (κατά κόσμον Meat Loaf): "Life is a lemon and I want my money back".

Πάρτους λοιπόν με τις λεμονόκουπες κι επέστρεψε στο μόνο πραγματικό κεφάλαιο, τη Μουσική. Άστη να σου ξετυλίξει τους πέντε τρόπους αντίδρασης απέναντι στην Κρίση και διάλεξε εκείνον που ταιριάζει καλύτερα στα χρέη σου.

Rap moneyΤΡΟΠΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: "Τι να τα κάνω τα λεφτά άμα δεν έχω φράγκο"

Σκέψου λίγο: "Όσοι έχουνε πολλά λεφτά, να 'ξερα τι θα κάνουν, άραγες σαν πεθάνουνε, μαζί τους θα τα πάρουν;" Ο Μάρκος δείχνει το δρόμο στους φτωχούς και κατατρεγμένους, ενάντια στη μιζέρια των πλουσίων που "τα 'χουν και τα θυμιάζουνε, δεν ξέρουν να τα φάνε". Εξ' ου και η ερώτηση του Elvis Presley Who needs money? "Making money never thrills me. It's making love that really kills me" εξηγεί για να μην υπάρχουν παρανοήσεις, πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα τις παλιότερες δηλώσεις των Beatles (Money) can't buy my love. Αλλά κι αν δεν θες να καταλήξεις να λιβανίζεις κάποιον άλλο αντί για τα φράγκα, τότε κάνε το ταξίδι της ζωής μόνος σου - ούτε γι' αυτό θες χρήματα, όπως μας λένε οι Doors στο Changeling: "I had money, I had none, but I never been so broke that I couldn't leave town." Όταν το έχεις μέσα σου, τότε δε χρειάζεσαι ούτε λεφτά ούτε τίποτα. Άσε που μετά μπορείς να το διασκεδάζεις και να την λες στους παραδόπιστους όπως οι Suede στο Money. Και για τις στιγμές που ο πειρασμός είναι μεγάλος, ξαναβάζω στο πικάπ των αφιερωμάτων το Money Money του Horace Andy που μας θυμίζει το βιβλικό "Money is the root of all evil". Αλλά ας μην προτρέχω.

ΤΡΟΠΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ: Στόχος είναι τα λεφτά (έτσι είπε η μαμά...)

Έστω ότι δεν έζησες τη ζωή σου με το γράμμα του πρώτου τρόπου, τότε την έχεις απλά πατήσει. Έχεις χρέη, έχεις ανάγκες, θες ρευστό για να μπορέσεις να συνεχίσεις τη ζωή σου ως καταναλωτή. Ο κυνισμός που αναπόφευκτα πάει αγκαζέ με την κατάστασή σου σε έκανε ήδη να παρατηρήσεις όταν διάβαζες την προηγούμενη παράγραφο ότι οι Beatles είναι οι ίδιοι που τραγούδησαν χωρίς περιστροφές και το Money (That's what I want). Και καλά τα Σκαθάρια, τα κατάφεραν μια χαρά, τι να πουν και λιγότερο ευνοημένοι της μουσικής βιομηχανίας, όπως καλή ώρα οι Fleshtones οι οποίοι με το (we got to make some money) God Damn It βάζουν το χέρι στην πληγή κάθε φτωχού και πικραμένου. Πώς όμως βγαίνουν τα λεφτά που κάνουν τον κόσμο να γυρίζει όπως μας θυμίζει η Lisa Minnelli στο Money, Money; Κάποιοι επιμένουν να κυνηγούν το Εύκολο Χρήμα, όπως ο Billy Joel στο Easy Money (ένας τίτλος που απαντάται σε ουκ ολίγα τραγούδια ετερόκλητων καλλιτεχνών). Αλλά για κάτι τέτοιο πρέπει να έχεις και μυαλό και ομορφιά, όπως αφοπλιστικά μας θυμίζουν οι Pet Shop Boys στο Opportunities (Let's Make Lots of Money). Όμως κι αυτοί μιλάνε εκ του ασφαλούς και γι' αυτήν την παρατήρηση δε φταίει ο κυνισμός σου, αλλά η μοίρα του φτωχού που ονειρεύεται τζάμπα χρήμα (Free Money - Patti Smith). Κι όταν δεν το βρίσκει απομένει να τραγουδάει τα blues όπως ο John Lee Hooker στο I need some money.

honest beggarΤΡΟΠΟΣ ΤΡΙΤΟΣ: Πούλα τα όπλα του παππού

Έ όχι και να καταλήξουμε απλά να τραγουδάμε τα blues... όλο και κάτι παραπάνω θα μπορούμε να κάνουμε, τι στο καλό; Σίγουρα, όπως μας δείχνει το λαμπρό παράδειγμα του ...πατέρα των Clash (Bank Robber) ο οποίος δεν ήταν ακριβώς εγκληματίας, αλλά το lifestyle του ήταν να ξαφρίζει τους έχοντες και κατέχοντες. Πες με Ρομπέν ή απλά τραγούδα Sha-la-la (Howling at the moon) όπως οι Ramones: "Ι want to steal from the rich and give to the poor" (ευχαριστίες στον Θάνο που το έπαιξε τυχαία χτες και μου το θύμισε στα πλαίσια του παρόντος). Τρόποι υπάρχουν πολλοί και για ιδέες προτείνω να ανατρέξετε στο Take the money and run του Steve Miller και της μπάντας του ή το I sell guns (kill the Jew version) του Tricky. Κι αν ο Tricky σπέρνει αμφιβολίες εκεί που θερίζει ατάκες, τότε ξανακούστε το I am των Army of Lovers όχι μόνο γιατί αναφέρουν έναν κραταιό έμπορο όπλων (τον Κασόγκι για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να βαριούνται οι νεότεροι). Αλλά γιατί μας λένε ότι το μυαλό δεν είναι απαραίτητο εφόδιο για το χρήμα - αρκεί η ομορφιά. Πούλα την ομορφιά σου, λοιπόν, ή την ασχήμια σου, ή κάνε εμπόριο τις ομορφιές και τις ασχήμιες των άλλων. Απλά πράγματα.

ΤΡΟΠΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ: Και κερατάς και χρεωμένος

Επειδή με το πρώτο χειρόγραφο του παρόντος αφιερώματος δέχτηκα σοβαρές πιέσεις από την νεοϊδρυθείσα αρχή για την προώθηση του Ηθικού Καπιταλισμού, αποφάσισα να συναινέσω στη νέα καπιταλιστική μόδα που μας σερβίρεται αφειδώς τους τελευταίους μήνες και που θέλει από δω και στο εξής το κεφάλαιο να είναι όχι μόνον συμφέρον αλλά και νόμιμον και ηθικόν. Σταματάω λοιπόν ν' ασχολούμαι με ληστές τραπεζών και ξεκινάω την προσπάθειά μου με την υπενθύμιση των κακών που συνάδουν από την μίξη της αγάπης και των τραπεζικών λογαριασμών. Το συγκεκριμένο θέμα έχει αναδειχθεί πολλαπλώς από την ανδροκρατούμενη βιομηχανία της show-biz σε περισσότερο ή λιγότερο σεξιστικές παραλλαγές, όπως στο What Do You Do For Money Honey των AC/DC ή το She's just a woman των Led Zeppelin. Συγκρίνετε την "ποιητικότητα" των προαναφερθέντων τραγουδιών με τους στίχους ενός άλλου παθόντα, του Tom Waits στο Let it rain ("took all my money and my best friend") ή την υποδόρια ειρωνεία του Sunny afternoon των Kinks και θα καταλάβετε αμέσως τα ποσοστά γυναικείων vs. αντρικών ακροατηρίων των εν λόγω καλλιτεχνών/συγκροτημάτων. Η ανατροπή των στερεοτύπων δεν ήρθε όμως από τις φεμινίστριες, αλλά από εκεί που δεν το περιμέναμε: από το πόθεν έσχες των Ελλήνων βουλευτών. Οι πολιτικοί μας ταγοί αποδεικνύουν ότι το παντρεύομαι/βολεύομαι δεν είναι πάντα προνόμιο των γυναικών. Διαλέγετε και παίρνετε. Εκτός κι αν τις βασανίζετε όντως τις άτιμες τις ανθρώπινες σχέσεις πέρα από το φαίνεσθε/αγοράζεσθε οπότε σας αξίζει η μοίρα που τραγουδάει ο (κατά ομολογία του μουσικού του συντρόφου παραδόπιστος) Lou Reed: "You're paying a price when there's no price to pay, Lovers trust, no money down."

ScroogeΤΡΟΠΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ: Την ψυχή σου ή τα λεφτά σου

Συνεχίζω το θεάρεστο έργο μου της υπενθύμισης ότι ενός Ευρώ μύρια κακά έπονται μπαίνοντας σε πιο μεταφυσικά μονοπάτια. Ξεκινάμε με τους προφήτες Walkabouts (Ahead of the storm) που μας καλούσαν από τότε να πιστέψουμε ότι: "The clouds rained money, never saw it blow". Αλλά υπάρχουν τραγούδια με λιγότερο αινιγματικές προειδοποιήσεις σε διάφορα μουσικά είδη όπως (ενδεικτικά) στο She's got all the friends that money can buy των Chumbawamba, το Money Talks του J. J. Cale, το Funky Dollar Bill των Funkadelics και το Kill All Hippies των Primal Scream. Οι οποίοι Primal Scream βάζουν ανοιχτά στο τραπέζι το θέμα της ψυχής για όσους είναι έτοιμοι γι' αυτό (όσοι δεν είναι το παθαίνουν σαν την καημένη την Deanna την οποία την αναλαμβάνει πρώτο χέρι ο Nick Cave ο οποίος αναιρεί τα διλήμματα του πρώτου μέρους μια και δε θέλει ούτε τα λεφτά της, ούτε την αγάπη της - αλλά την ψυχή της).

Αυτή τη στιγμή όμως, αγαπητοί αναγνώστες, οι πράκτορες της αρχής για την προώθηση του Ηθικού Καπιταλισμού με λοξοκοιτάνε γιατί κόλλησα πιο πολύ στη λέξη "ηθική" παρά στη λέξη "προώθηση" κι επειδή έχω κι εγώ ένα νοίκι να πληρώσω κ.λπ. μεσοαστικά κλισέ, γυρνάω γρήγορα το πικάπ να παίζει το El Capitalismo των Gotan Project. Αφενός γιατί οι στίχοι του είναι χαρούμενα ουδέτεροι στο θέμα του καπιταλισμού κι αφετέρου γιατί με αυτή την άκακη lounge συνοδεία πίνω το εσπρεσάκι μου, πιάνω την κουβέντα μου και ταυτίζομαι με το προσωπείο του νόμιμου, ηθικού και πρόσχαρου καταναλωτή όπως η κοινωνία περιμένει από μένα κι από όλους μας. Παρακαλώ μόνο μην τους πείτε ότι το mp3 player μου έχει στο μεταξύ κολλήσει το Money Greedy του Tricky και μπλέξουμε πάλι σε συζητήσεις χωρίς μέλλον. Άλλα λόγια ν' αγοραζόμαστε, να ζούμε εμείς μια χαρά κι όσοι μας τα παίρνουν ακόμα καλύτερα.